Nufaar sublieme Klytaimnestra

Celia Nufaar - actrice bij Toneelgroep Amsterdam. Sinds jaar en dag altijd goed in de bijdragende rollen. Nooit zoals Kitty Courbois of Sigrid Koetse een leading lady geworden, nooit in de frontlinie van de publiciteit....

En dan nu een adembenemend optreden in de voorstelling Mind the Gap van Stefan Hertmans (tekst) en Gerardjan Rijnders (regie), een coproductie van Toneelgroep Amsterdam en het Brusselse Kaaitheater. Met een sublieme, ja zelfs superieure Celia Nufaar als een aftandse Klytaimnestra die wraak neemt op de mannen.

Ze ziet er in haar nachtclubjurk en met los hangend haar uit als een kruising tussen Bette Davis op haar retour en een Duitse diseuse. Als geen ander lukt het haar het door een tekstbombardement lamgeslagen publiek mee te nemen in de duistere taal van Hertmans, opgetrokken uit stront, kots, sperma en andere lichaamssappen, afgekloven ledematen en seks met dieren. Ze breekt alle weerzin af en maakt haar optreden ongekend spannend.

Mind the Gap is een even rigide als mislukte toneeltekst waarin Hertmans drie Griekse tragische heldinnen terug laat keren op aarde, ergens in een hedendaagse Hades, een ondergrondse. Vandaar de titel: Mind the Gap, want dat is wat Londense metroconducteurs roepen om de instappende reiziger te waarschuwen.

Antigone (Sara de Bosschere), Medea (Marieke Heebink) en Klytaimnestra (Celia Nufaar) hebben behoorlijk wat af te rekenen met degenen die hun leven hebben verstierd, en dat waren allemaal bloeddorstige, wraakzuchtige mannen. Antigone mocht haar dode broer niet begraven, Medea doodde haar beide kinderen en Klytaimnestra moest toezien hoe haar man hun dochtertje offerde.

Het spreekt dat zich in die vrouwen heel wat leed en woede heeft opgekropt. In drie afzonderlijke sessies laat Hertmans die woede de vrije loop. Eerst zien we Antigone, die om onduidelijke redenen geflankeerd wordt door de godin Mnemosyne (Janni Goslinga), vervolgens mag Klytaimnestra haar haat en nijd zo prachtig toelichten en ten slotte komt Medea met een geheel eigen kijk op haar kindermoord.

Hoe verschillend hun tekst ook is, de verslagen die zij geven zijn doordrenkt van oorlog en bloed, verkrachting en verachting. Hun visie op de loop der dingen is zwart als gal, de seksuele aberraties buitelen over elkaar heen. Tussendoor speelt Wim van der Grijn ook nog even Oidipous en zijn Roeland Fernhout en Alwin Pulinckx Eteokles en Polyneikes.

Is de tekst al veel te veel van het slechte, ook die mannelijke personages zijn misplaatst, want overbodig. Had Hertmans het maar gelaten bij die drie vrouwen en iets meer variatie in zijn thema gebracht - nu moeten ze zich als in een uitputtende exercitie door de tekst ploeteren. Rijnders heeft die loodzware taal intussen geregisseerd in de beste tradities van zijn retorisch theater, zoals hij dat eerder deed in de taalbouwwerken Klaagliederen en Barnes' Beurtzang: duistere omgeving, onheilspellend licht, de tekst reciterend als in een hoorspel.

Sara de Bosschere en Janni Goslinga openen de avond met een uur lange, door elkaar gesneden monoloog. Net als het hen en het publiek allemaal te machtig dreigt de worden, komt Nufaar aanzetten met haar formidabele optreden, gevolgd door Marieke Heebink met haar exellente, in krachtig staccato afgestoken gruwelperformance. Heebink had tijdens de première een paar keer de souffleur nodig, hetgeen de rigiditeit van haar hondsmoeilijke tekst alleen maar onderstreept.

En voor Nufaar nu graag een hoofdrol in een toegankelijker soort theater.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden