Nucleaire crisis knaagt aan zelfvertrouwen Japan

Bij de explosie in reactor 3 van kerncentrale Fukushima raakten maandag vijf technici en militairen gewond.

TOKIO - Maandagochtend, even na elf uur: de felle flits van een explosie, weg is het dak van reactor 3 van de Fukushima-centrale, 200 kilometer ten noordoosten van Tokio. Een grote wolk stof en damp stijgt op, brokstukken van dak en muren tuimelen door de lucht.


Het is de tweede explosie in een oververhitte kerncentrale in twee dagen - en weer mag Japan van geluk spreken. De dikke stalen mantel van de reactorkern is nog intact, melden de autoriteiten na bange uren. De vrijgekomen straling die gemeten wordt is beperkt, de wind staat naar zee.


Vier dagen na de aardbeving van vrijdag wordt het steeds duidelijker: Japan kampt met een levensgevaarlijke nucleaire crisis. Terwijl leger en reddingswerkers aan de kust hulp verlenen aan de slachtoffers van de beving en de verwoestende tsunami, dreigt er midden in het rampgebied nog groter onheil.


Daar ligt het nucleaire complex van Fukushima, met de oudste kerncentrales van het land. De beving leidde ertoe dat het koelsysteem kapot ging, en maandag lukte het opnieuw niet de situatie onder controle te krijgen. Alle verwoede pogingen van de technici van de Tokyo Electric Power Company ten spijt, die bijgestaan door militairen en brandweerlieden met gevaar voor eigen leven proberen de oververhitte centrales af te koelen.


Bij de explosie van maandag raakten vijf technici en militairen gewond, terwijl ze ook radioactief besmet raakten door de stoom die vrijkwam uit de reactor. De regering liet na de explosie weten dat het noodplan wordt voortgezet om met het binnenpompen van zeewater de oververhitting te bestrijden.


De grote vraag is of dat de komende dagen voldoende effect heeft. Lukt het niet, dan kunnen de stalen vaten rondom de reactorstaven het begeven en zouden levensgevaarlijke hoeveelheden straling vrijkomen.


Volgens de Japanse regering is de kans hierop klein, maar hoe betrouwbaar die inschatting is, valt volgens buitenlandse deskundigen moeilijk te zeggen. Er is geen ervaring mee: het is de eerste keer dat de Japanse nucleaire industrie een dergelijke calamiteit meemaakt.


Hoewel de regering geruststellende woorden spreekt, stijgt de twijfel in Tokio en omgeving. De agglomeratie van de Japanse hoofdstad is met een kleine veertig miljoen mensen de grootste bevolkingsconcentratie die snel binnen bereik van een stralingsgolf kan komen.


De inwoners blijven er ogenschijnlijk kalm onder. 'Ik weet niet wat ik ervan moet denken', zegt een jonge inwoner van Yokosuka, een verre buitenwijk die vlak aan de kust ligt. 'Ik probeer er niet aan te denken wat er kan gebeuren. Maar we zijn bang. Ik dacht dat dit in ons land, met alle moderne technologie, niet kon gebeuren.'


Hij heeft de tank van zijn auto bijgevuld, meldt hij. Voor het geval dat hij met zijn ouders, die een levensmiddelenwinkeltje hebben, toch moet vluchten.


Ze zijn niet de enigen die voorzorgsmaatregelen nemen. Bij het benzinestation in de buurt staat maandagavond een lange file. De rij van bijna een kilometer is uiterst ordelijk: ook als het erom spant, blijven Japanners graag in de plooi.


Het massale tanken heeft ook te maken met het feit dat de treinen naar de buitenwijk maandag niet rijden, een regeringsmaatregel om elektriciteit te besparen. Want door het uitvallen van de centrales van Fukushima is stroom schaars in centraal Japan.


Meerdere grote concerns, zoals Toyota en Honda, besloten daarom deze week hun fabrieken stil te leggen. Ook de aanvoer van benzine en verse levensmiddelen is minder als gevolg van de aardbeving.


Navrant aspect bij de nucleaire crisis is dat de oververhitte reactoren eigenlijk vorige maand uit dienst zouden worden genomen. De reactor die zondag als eerste in het ongerede raakte, werd al op 26 maart 1971 in dienst genomen, als eerste kerncentrale van moderniserend Japan, en zou in februari definitief worden afgeschakeld. Maar de regering gaf eigenaar Tepco onlangs toestemming ze nog eens tien jaar te laten draaien.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden