'Nucleair akkoord levert Iran 100 miljard dollar op'

Zodra inspecteurs hebben vastgesteld dat Iran zich houdt aan de afspraken die zijn gemaakt in het vandaag gesloten nucleaire akkoord, dan zal er zo'n 100 miljard dollar aan buitenlandse tegoeden vrijkomen. Dat hebben bronnen binnen de Amerikaanse regering gemeld.

De onderhandelaars komen bijeen voor een officieel fotomoment in Wenen, waar het akkoord is beklonken. Beeld reuters

Wanneer het geld precies vrijkomt, moet nog blijken. Allereerst komt de VN-Veiligheidsraad binnen enkele dagen bijeen om over de afspraken tussen Iran en de zes wereldmachten te stemmen, zo maakte de Franse minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius bekend.

De grote vraag is alleen of dit geld goed terecht komt, zegt correspondent Thomas Erdbrink. 'De afgelopen twaalf jaar is het vooral in handen van de machthebbers of mensen met de juiste connecties gevallen. Het aantal Porsches en Maserati's is de afgelopen jaren flink toegenomen, maar het aantal banen niet.'

Om het geld dat door de deal vrijkomt goed te besteden, moeten er volgens Erdbrink arbeidsintensieve investeringen worden gedaan. 'Dat betekent dat er misschien wel een Starbucks moet komen of een Ikea, maar dat staat weer haaks op de Iraanse ideologie, die altijd de isolatie heeft gezocht.'

Toch wordt het akkoord in Iran met veel optimisme tegemoet gezien, zegt Erdbrink. 'Mensen hebben maanden, zo niet jaren reikhalzend uitgekeken naar het einde van het sanctie-tijdperk in Iran. Ze hebben door de constante druk van het buitenland minder kansen gekregen, bijvoorbeeld op een baan. Velen zijn naar het buitenland vertrokken om daar een toekomst op te bouwen.'

Belangrijkste punten op een rij

De belangrijkste punten uit het akkoord zijn hier voor u samengevat. Mocht u geïnteresseerd zijn in de volledige tekst van het akkoord, klik dan hier.

Doorbraak

De vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad plus Duitsland en Iran sloten vanochtend, na achttien dagen van intensieve onderhandelingen in Wenen, een akkoord over het Iraanse nucleaire programma. De overeenkomst voorziet in de inperking van het atoomprogramma in ruil voor verlichting van de internationale sancties tegen Iran.

Het Internationaal Atoomenergie Agentschap, dat een stappenplan heeft opgesteld, zal voor het einde van dit jaar beoordelen of het Iraanse nucleaire programma een militair oogmerk heeft. Indien dit niet het geval is, dan komen de sancties op onder meer de nationale centrale bank, het Iraanse staatsoliebedrijf, de luchtmacht en de scheepvaart te vervallen.

Volgens de Amerikaanse president Barack Obama, die dinsdagmiddag een toespraak gaf, heeft Iran toegezegd 98 procent van zijn bestaande voorraad verrijkt uranium, het belangrijkste ingrediënt voor een kernbom, van de hand te doen. De resterende voorraad uranium zal deels verkocht worden op de internationale markt, deels worden verdund en deels worden omgezet in brandstof.

Een ander belangrijk punt in het akkoord is dat inspecteurs van de Verenigde Naties toegang krijgen tot verdachte nucleaire installaties om deze te inspecteren. Die toegang kan al binnen 24 dagen worden verleend, staat in de overeenkomst.

Daarin is echter ook een bepaling opgenomen dat Iran het recht heeft om een verzoek tot toegang van de VN aan te vechten bij een geschillencommissie. Critici stellen dat dit Iran de mogelijkheid geeft om zijn verplichtingen niet na te komen of een bezoek van inspecteurs uit te stellen.

Toch vormt het compromis een wereld van verschil met het eerdere standpunt van Iran dat inspecteurs van het Internationaal Atoomenergie Agentschap nooit toegelaten zouden worden tot legerbases. Iran meende dat dat soort bezoeken alleen maar een dekmantel zouden zijn voor spionage.

Het land is nu akkoord gegaan met een regeling die erin voorziet dat de internationale sancties binnen 65 dagen worden hersteld indien Iran de overeenkomst schendt.

Reacties op nucleaire deal

'Een historisch akkoord', 'een nieuw hoofdstuk van hoop', 'een historisch probleem'. Lees hier de reacties op het nucleaire akkoord.

Volgens tal van Israëlische bronnen werd premier Benjamin Netanyahu door de VS, de belangrijkste bondgenoot, niet geïnformeerd over het verloop van de onderhandelingen. Lees hier meer over het standpunt van Israël.

Paul Brill schrijft in zijn column dat 'Iran het beste moment voor een deal aan zich voorbij heeft laten gaan'.

Reacties op akkoord

De Amerikaanse president Barack Obama zei in zijn toespraak dat de deal met Iran niet gebaseerd is 'op vertrouwen, maar op verifieerbaarheid'. Hij liet er geen misverstand over bestaan: schendt Iran de afspraken die gemaakt zijn, dan zullen de sancties direct weer ingaan. Ook waarschuwde hij het Congres dat hij elke poging om de deal te blokkeren zal vetoën.

Voorzitter van het Huis van Afgevaardigden John Boehner reageerde fel: 'In plaats van de verspreiding van kernwapens in het Midden-Oosten te stoppen, is het waarschijnlijk dat dit akkoord leidt tot een wereldwijde kernwapenwedloop.'

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Zarif sprak van een historisch moment. 'We hebben een akkoord bereikt dat niet perfect is voor iedereen, maar binnen onze mogelijkheden lag.' Volgens hem is er nu 'een nieuw hoofdstuk van hoop' aangebroken. EU-buitenlandchef Mogherini denkt dat het akkoord de weg kan openen 'naar nieuwe internationale relaties'.

Vanuit Israël is er heel wat minder enthousiast gereageerd. De Israëlische president Benjamin Netanyahu, een fel tegenstander van de onderhandelingen over het nucleaire programma van Iran, heeft het akkoord bestempeld als 'een fout van historische proporties'. Hij is ervan overtuigd dat Iran nucleaire wapens zal ontwikkelen nu een groot deel van de sancties wordt opgegeven. 'Veel van de beperkingen die zijn opgelegd, zullen worden omzeild', zei hij, vlak voor een ontmoeting met de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders in Jeruzalem.

Tzipi Hotovely, de Israëlische viceminister van Buitenlandse Zaken, spreekt op Twitter van een 'historische overgave van het Westen aan de as van het kwaad die wordt geleid door Iran'.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif praat vanaf het balkon van Palais Coburg in Wenen met journalisten. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden