Nuchtere partner hoofdredacteur Vrij Nederland

Ada van Randwijk was bescheiden over haar rol in het verzet. 'Ik was een klein schakeltje.'

Verzetsvrouw Ada van Randwijk is dinsdag op 101-jarige leeftijd overleden. Ada van Randwijk was de weduwe van journalist en dichter Henk van Randwijk, tijdens de oorlog hoofdredacteur van het illegale Vrij Nederland. Hij is ook bekend van het oorlogsgedicht Een volk dat voor tirannen zwicht.


Hoewel Ada van Randwijk zelf nooit schreef, was zij nauw betrokken bij de verzetsgroep rond het blad. Zo bracht ze onderlinge berichten en kopij rond. De kleine rolletjes papier verstopte ze in haar haar en kleding.


Verscheidene malen kropen zij en haar man door het oog van de naald. Op een ochtend in 1942 viel een officier van de Sicherheitspolizei vergezeld door twee Nederlandse politieagenten de Amsterdamse woning van het echtpaar binnen. Ada kreeg een revolver tegen haar hoofd geduwd. Ze was op dat moment alleen thuis. Op de nachtkastjes lagen nog stapeltjes kopij en verzetsdocumenten.


Met een truc wist ze zich uit de benarde situatie te redden. Een van de agenten maakte een schunnige opmerking, waarna ze de Duitse officier op zijn militaire eergevoel aansprak. Ze kreeg toestemming zich aan te kleden waardoor ze de papieren tijdig kon verbergen. 'Je leeft op zo'n moment op de toppen van je zenuwen. Dan denk je niet: waar ben ik mee bezig. Het was doodsnood', blikte ze terug in een interview met Vrij Nederland uit 2011, dat zij bij hoge uitzondering gaf, bij het 70-jarige bestaan van het blad.


De echtgenoten, die elkaar in Gorinchem hadden ontmoet en samen op een Amsterdamse school werkten, doken onder en wisten nog enkele malen aan executie of transport naar de kampen te ontsnappen. Voor haar man was het een zware psychologische last. 'Henk had 's nachts de afschuwelijkste nachtmerries. Keer op keer werd hij geëxecuteerd of doodgeschoten.'


Ada van Randwijk bleef altijd nuchter en bescheiden, ook over haar eigen rol. 'Ik was maar een klein schakeltje in het verzet', zei ze in hetzelfde interview. Haar huwelijk met Henk beschreef ze als bepalend voor haar leven. 'Hij was ontzettend dominant, maar toch heb ik altijd van hem gehouden.'


Henk van Randwijk bleef na de oorlog tot 1948 hoofdredacteur van Vrij Nederland. In 1947 schreef hij een vlammend betoog tegen de politionele acties in Indonesië. Het kwam hem op woedende reacties te staan. Ada: 'We kregen scheldkanonnades. Bellers riepen: Waar is die vent van je. Die landverrader.'


Ada ontfermde zich na de oorlog over vrouwen van NSB'ers die terugkwamen uit internering ('er zaten een hoop zielenpoten bij') en ze gaf les in het buitengewoon onderwijs. Haar man bleef tot zijn dood in 1966 schrijven voor onder andere De Groene Amsterdammer en NRC.


Het huis van zijn weduwe in Ilpendam groeide uit tot een ontmoetingsplaats voor oud-medewerkers van Vrij Nederland en andere verzetsbladen. Ada van Randwijk bleef een plek op de achtergrond prefereren. Het verzetskruis heeft ze nooit gewild.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden