Nu zelfs de pubs dicht zijn, raakt Londen van de ernst doordrongen

Londen komt tot stilstand. Hamster niet, smeekt Premier Johnson in de hoop op een Blitz-spirit.

Shaftesbury Avenue in hartje Londen. De theaters zijn dicht.Beeld AP

Zaterdag aan het begin van de middag zit James Walsh normaal gesproken met collega’s in de Surrey Quays-kroeg, tussen het werk op de bouwsteigers en een voetbalwedstrijd. Nu doodt de 50-jarige Londenaar de tijd in Southwark Park, met zes blikken Foster’s bier in een boodschappentasje. ‘Die waren gelukkig nog niet uitverkocht’, zegt hij met een schrale lach. ‘Het zal zwaar worden, werken zonder ergens naar uit te kijken. Hoewel, de gesprekken in de kroeg gingen laatste tijd toch alleen maar over bloody toilet rolls.’

De coronapandemie heeft in het Verenigd Koninkrijk in de nacht van vrijdag op zaterdag tot een maatregel geleid die zelfs in de Tweede Wereldoorlog niet noodzakelijk was: de tijdelijke sluiting van pubs, restaurants en bioscopen. En zelfs van de gokkantoren. Als de regering van Boris Johnson een teken had kunnen geven dat het ernst is, is dit het wel. 

Hoezeer de premier de ‘oude vrijheden’ van de ‘vrijgeboren Engelsman’ wilde beschermen, de druk om het sociale leven verder te beperken was te groot en het sterftecijfer reeds te hoog: zondag waren er 281 Britten aan het virus overleden.

Zodoende is de Britse hoofdstad, dat onvermoeibare monster van energie, getemd. Londen lijkt een autovrije zondag te beleven. Dubbeldekkers rijden leeg rond, een helikopter heeft het luchtruim voor zichzelf en alleen een Thames Clipper, die trouw maar zinloos de dienstregeling volgt, veroorzaakt ribbelingen in het water. Langs de rivier rennen joggers, dakloos na het sluiten van de sportscholen. In een park spelen kinderen tennisvoetbal met hun ouders. Niemand neemt een selfie met de Horse Guards nabij Downing Street.

In de portiek van het West End-theater waar Les Miserables normaal gesproken te zien is, slapen twee daklozen op enkele meters afstand. Ervaringsdeskundigen in social distancing .

Bij de Tower Bridge zit Nathan te genieten. ‘Dat ik Londen zo stil mag meemaken’, zegt de Nieuw-Zeelander, die na dertien jaar Londen volgende maand naar Hongkong verhuist. De systeembeheerder van een handelshuis werkt al weken thuis, nadat collega’s met kuch en koorts van een Italiaanse skivakantie waren teruggekomen. ‘Dat gaat prima, maar ik mis de kroeg na het werk. Zeker na zware dagen werkt dat helend en die dagen beleven we nu.’ Berustend: ‘Vluchten kan niet. De hele wereld lijdt, ook mijn familie in Wellington zit thuis.’

Op het vasteland, en in China, is afgelopen week met verbazing gekeken naar beelden van volle metro’s en kroegen, waar met name onbezorgde millennials dansten op de vulkaan. De Franse president Emmanuel Macron dreigde zelfs de grens te sluiten. Waar kroegbezoek een keuze was, was forensen een noodzaak. Veel mensen, zoals barista’s, bouwvakkers en schoonmakers, kunnen niet thuiswerken. En zij weten dat afwezigheid of ontslag een financiële ramp is. Anders dan in Nederland of Frankrijk waar meer werkloosheidsbescherming is.

Het beschermen van de economie, ten koste van een aantal fataliteiten, was een van de voornaamste gedachten achter ‘groepsimmuniteit’. De regering-Johnson is tot inkeer gekomen en legt zich neer bij een tijdelijke economische krimp van 15 procent. Minister van Financiën Rishi Sunak heeft gezegd dat de staat 80 procent van salarissen zal vergoeden van mensen die hun baan dreigen te verliezen. ‘Het is een geschenk voor mijn 20 werknemers’, zegt Karim, de manager van een Gourmet Burger Kitchen-filiaal bij London Bridge. Hij trekt aan een sigaartje.

Beeld de Volkskrant

Om de hoek is de Borough Market gewoon open, maar een stuk minder druk dan gebruikelijk. Hetzelfde geldt voor Oxford Street, waar Topshop de schuifdeuren gesloten heeft en warenhuis John Lewis dat ook gaat doen. Beschermen van verkopers is de belangrijkste reden. Storm loopt bij het de supermarkten, waar klanten zich als een plaag sprinkhanen gedragen. ‘Het zijn de wekelijkse boodschappen’, is een inmiddels klassiek excuus van mensen met uitpuilende winkelwagens. Uitgeputte verpleegkundigen staan ’s avonds regelmatig voor lege schappen.

Dag na dag smeken Johnson en zijn ministers om zelfbeheersing: ga niet uit! Hamster niet! Denk aan een ander! Veel meer dan in Nederland klinken verwijzingen naar de Tweede Wereldoorlog, naar de Blitz-spirit. De taferelen in de supermarkten bewijzen dat Keep Calm & Carry On beperkt houdbaar is in een tijd van hyper-individualisme en wantrouwen in de autoriteiten. Dat politici ten tijde van de Brexit-strijd hebben gewaarschuwd dat een harde breuk kan leiden tot voedseltekorten was achteraf gezien misschien niet zo handig.

Brexit in de vergetelheid geraakt. Verlenging van de overgangsperiode lijkt onvermijdelijk, zeker nu de hoofdonderhandelaars in zelfisolatie zijn gegaan. Westminster is een brandhaard van het virus gebleken, zozeer dat Lagerhuisleden tijdens debatten niet meer op elkaars schoot zitten, maar gepaste afstand houden. Niet langer staan er tenten van de media naast het parlement. Elders in de wijk, nabij een befaamde school waar politici hun dochters naar school sturen en de Allerheiligste Hartkerk, is een grote tent neergezet: een nood-mortuarium.

Deze is nog leeg, maar dat zal niet lang meer duren gezien de snelle stijging van het dodental. Het leven is uit de rijke buurt verdwenen, behalve bij de Bleucoat, een oude armenschool die wacht op een nieuwe bestemming. Naast het monument cultiveert Jens Jakobson zijn sprookjestuin, waar uien hangen in de lindeboom en nestjes zijn gespreid voor de vogels. ‘De zaken gaan slecht’, zegt de Deense bloemist. ‘Maar de tuin staat in bloei. Hier kunnen mensen terecht, voor troost en voor reflectie over een andere manier van leven na corona.’

Lees meer

Hoe is de coronatoestand in Spanje, Italië, Duitsland en Hongarije? Onze correspondenten doen verslag.

Rijke Russen zijn beademingsapparaten aan het inslaan, voor het geval zij ziek worden. ‘We hebben er tot nog toe een te pakken kunnen krijgen, maar we proberen er nog twee te krijgen.’

Burgerrechten en persoonlijke vrijheden verdwijnen massaal onder dwang van de coronacrisis. Juist in Duitsland ontstaan zorgen over het leven na de crisis: gaan de grenzen dan weer open en nemen we dan weer vluchtelingen op?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden