'Nu wil ik wel weer naar school'

Schoolkinderen in Denemarken zitten al de hele maand april thuis. De scholen zijn dicht. De reden? Een conflict tussen werkgevers en werknemers. De regering kijkt zwijgend toe.

AMSTERDAM - Ze schildert aquarellen, laat de honden van de onderburen uit, kijkt romantische films, gaat shoppen en belt 'heel veel' met vriendinnetjes. De 16-jarige Anna Maria de Valk Olsen uit het Deense Jutland komt haar dagen wel door. 'Maar nu wil ik wel weer naar school', zegt ze. 'Eind mei heb ik schoolexamens, ik weet niet wat ik moet leren en kan niemand daarover vragen stellen.'


Net als bijna 900 duizend andere leerlingen zit Anna Maria al sinds Pasen thuis. Op de lagere en middelbare scholen van Denemarken zijn nagenoeg alle lessen uitgevallen vanwege een arbeidsconflict tussen de lokale overheden en de leraren. De gemeenten - de werkgever van de leraren - willen het aantal lesuren uitbreiden. De leraren vrezen dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van hun lessen.


Om de leraren onder druk te zetten hebben de gemeenten na zeven onderhandelingsrondes besloten tot een lock-out, een omgekeerde staking. Dit betekent dat de docenten sinds 1 april geen les meer mogen geven en geen salaris meer krijgen. Een kwart van de docenten is nog wel aan de slag; zij werken onder andere contracten en vallen buiten het conflict.


'Veel ouders die ik ken moeten vrij nemen van werk,' zegt de Nederlandse Carolien de Valk, de moeder van Anna Maria, vanuit Brejning (Jutland) over de telefoon. 'De grootouders worden aangesleept. Sommigen nemen hun kinderen mee naar het werk.' Terwijl haar oudste dochter nog probeert te studeren, is haar jongste van 11 volop van de vrijheid aan het genieten. 'Ze is de hele dag op de computer Movie Star Planet en Supermodel aan het spelen.'


Moeder van twee Diane Hansen-Ingram uit Kopenhagen organiseert uitjes naar het zwembad en de bioscoop voor een hele bups vriendinnen van haar kinderen. 'Het is een vreemde situatie, een soort zomervakantie maar dan zonder het goede weer. De meeste kinderen die we kennen worden steeds luier. Ze gaan laat naar bed, staan laat op en hebben nergens meer zin in.'


Ook bedrijven proberen ouders te helpen. Sommige organiseren opvang voor hun werknemers of zijn coulant met thuiswerken. In Kopenhagen is een voetbalclub overdag de 'voetbalschool' gestart en kunnen kinderen 's ochtends een bakker gaan helpen met zijn brood. 'Maar dit kan zo niet heel veel langer doorgaan,' zegt Hansen-Ingram. 'Met Pasen erbij zitten de kinderen al een maand thuis.'


De leraren hebben de flexibelere arbeidsvoorwaarden maar te accepteren, vindt de vereniging van gemeenten. Het belangrijkste struikelblok binnen de nieuwe arbeidsvoorwaarden is het aantal lesuren. Tot nu toe stond in de cao precies voorgeschreven hoeveel lesuren en hoeveel voorbereidingstijd een leraar heeft. 'Maar een leraar die al dertig jaar hetzelfde vak geeft heeft minder voorbereidingstijd nodig dan iemand die net begint', zegt verenigingswoordvoerder Jonas Heltberg. 'We willen daarom dat een schoolhoofd de vrijheid heeft om te zeggen hoe zijn docenten hun tijd moeten verdelen.'


De flexibilisering van de arbeidsvoorwaarden valt samen met plannen van de regering om leerlingen meer uren op school te laten zitten. De bedoeling van de grotere flexibiliteit is dan ook dat leraren meer uren les gaan geven. Nu geven leraren gemiddeld 21 lessen per week (16 uur).


'Leraren draaien straks op voor de kosten van de onderwijsplannen van de overheid,' zegt Gordon Madsen van de onderwijsbond. Om de onderwijskwaliteit niet in gevaar te brengen eist de vakbond dat er een maximum van 25 lesuren per week wordt afgesproken. De regering kijkt zwijgend toe. In Denemarken zijn arbeidsvoorwaarden traditioneel een zaak tussen werkgevers en werknemers en daarbij horen soms zware conflicten.


Alleen in het uiterste geval grijpt de regering in. De vraag is wanneer dit uiterste is bereikt. Wat betreft veel Denen is het antwoord op die vraag na drie onderwijsloze weken: nu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden