Reportagegroene make-over

Nu we zijn veroordeeld tot de achtertuin: doe er wat aan

Boswachter Tim van den Broek legt buurvrouw Saskia van Dantzig , die een nieuw huis heeft gekocht, uit hoe ze de versteende tuin daar kan vergroenen. Beeld Marcel van den Bergh

Nu we toch lente en zomer in de eigen tuin door moeten brengen, kunnen we er meteen een groen paradijsje van maken. Dat komt de Nederlandse natuur ten goede, stelt Natuurmonumenten. ‘Als je privétuinen natuurlijk inricht, heb je zomaar 10 procent meer natuur.’

De lente is overal, dus ook in de achtertuin van Saskia van Dantzig (41) in de binnenstad van Utrecht. Maar daar is maar weinig van te zien, want het grootste deel van haar tuintje bestaat uit stenen: grote grijze terrastegels bedekken driekwart van het grondoppervlak.

Van Dantzig heeft het huis net gekocht, begin mei trekt ze erin met haar man en kinderen. Binnen wordt nog volop geschilderd. Ook de tuin kan wel een groene make-over gebruiken, zegt ze tegen boswachter Tim van den Broek. ‘Om te beginnen wil ik de helft van de tegels eruit gooien.’ Van den Broek knikt: ‘Dat lijkt me een goed begin.’

De natuur begint in je achtertuin, is het credo van de Vereniging Natuurmonumenten die is begonnen met het Nationale Tuinonderzoek. Dat moet tuinbezitters ertoe bewegen meer natuur toe te laten in hun achtertuin. Nu de kans bestaat dat we de komende zomer onze vakantie in eigen tuin moeten doorbrengen zijn meer tuinliefhebbers daartoe wellicht bereid, hoopt Natuurmonumenten.

Begin klein

De vraag is: waar moet je beginnen? Veel mensen hebben daar geen idee van, zegt Van den Broek (48), ecoloog en boswachter van Natuurmonumenten in Utrecht. Dus gaan ze voor gemak: lekker veel tegels met hier en daar een paar plantjes en struiken ertussen. Dat is netjes en overzichtelijk. Terwijl het volgens Van den Broek echt niet zoveel moeite kost om van je tuin een bloeiende plantengemeenschap te maken met rondzoemende bijen, vlinders en vogels.

Boswachter Tim van den Broek heeft bewondering voor begroeiing aan een Utrechtse woning.Beeld Marcel van den Bergh

Zijn advies is: begin klein. Hang een insectenhotel op, trek een paar tegels uit de grond en zet er planten in, poot inheemse struiken of bloemen die vogels en insecten aantrekken, laat onkruid staan, graaf een vijvertje voor libellen, maak hoopjes van je snoeiafval zodat beestjes kunnen schuilen. Maar vooral: ‘Doe wat je leuk vindt en laat je verrassen.’

In zijn eigen stadstuintje, ook in Utrecht, is Van den Broek daar druk mee bezig. Aan de schutting hangen drie insectenhotels, daaronder heeft hij hop aangeplant. ‘De hop trekt luizen aan die op hun beurt weer lieveheersbeestjes lokken.’ Hommels zijn gek op de wilde kaardenbol die met zijn zaadbol in de winter voedsel oplevert voor vogeltjes.

Rond het platgetrapte grasveldje in het midden staan planten die wilde bijen lokken zoals andoorn, zomerviolier, ijzerhard en longkruid. Veel mensen zijn bang dat bijen steken. Maar dat is onterecht, aldus Van den Broek: ‘Wilde bijen steken niet.’

Of dat zoden aan de dijk zet? Nou en of, meent Arnold van Vliet, bioloog van Wageningen Universiteit & Research (WUR). Nederland heeft bijna 500 duizend hectare natuurgebied. Naar schatting 56 duizend hectare grond is in gebruik als privétuin. Richt je die natuurlijk in, dan heb je zomaar 10 procent meer natuur. ‘Dat is substantieel.’

Hulp bij vergroening

Door de verschraling van het agrarisch landschap zijn steden voor sommige soorten vogels een toevluchtsoord geworden, aldus Van Vliet. ‘Qua soortenrijkdom scoort de stad soms hoger dan het platteland. Daar is nog een enorme winst te behalen.’ Tuincentra zouden er volgens hem een grotere rol in kunnen spelen.

Maar we zijn daar al volop mee bezig, zegt Brenda Horstra van Tuinbranche Nederland, de belangenorganisatie van tuincentra, groothandels en importeurs. Zo is het project Levende Tuin opgezet waarin in samenwerking met natuurclubs als IVN en het Wereld Natuur Fonds (WNF) tuinbezitters worden aangemoedigd hun tuinen natuurlijker in te richten.

Boswachter Tim van den Broek bij buurvrouw Saskia van Dantzig in haar huidige achtertuin. Beeld Marcel van den Bergh

Tuincentra leggen voorbeeldtuinen aan om mensen te laten zien hoe het kan, er worden cursussen gegeven voor natuurlijk tuinbeheer. Dit najaar komen er kant-en-klare pakketten op de markt om tuinbezitters stap voor stap te helpen bij het vergroenen.

‘We moeten mensen verleiden’, zegt Horstra. ‘Veel jonge tweeverdieners hebben weinig tijd. Tegels zijn gemakkelijk, denken ze dan. Dus moeten we het ze zo simpel mogelijk maken.’

Trampoline

Heel ingewikkeld hoeft het ook niet te zijn, zegt Van den Broek als hij de tuin van Saskia van Dantzig op haar verzoek onder de loep neemt. Een deel van de tegels kan er sowieso uit. Tegen de gevel van het huis kan ze een heester aanplanten.

Een paar sierstruiken die veel plaats innemen zou hij weghalen. ‘Zet daar wat bloeiende planten neer die bijen aantrekken.’ En dan niet de bakken bloeiende viooltjes die bij veel tuincentra te koop zijn, waarschuwt hij. ‘Die produceren nauwelijks nectar. Daar hebben de bijen dus niets aan. Kijk bij tuincentra op welke planten insecten zitten. Dan weet je dat je goed zit.’

De vlinderstruik zou hij laten staan: die trekt met zijn bloemen massa’s vlinders aan. Op de plaats waar nu een sierkers staat, willen ze misschien een fruitboompje aanplanten, oppert Van Dantzig. ‘Ik zou voor een appelboom gaan’, aldus Van den Broek. ‘Die is gemakkelijk.’

Van Dantzig kijkt om zich heen: ‘En dan moet er ergens ook nog plaats zijn voor een trampoline voor de kinderen.’ Van den Broek knikt, in zijn tuin staat er ook een: ‘Een tuin is er voor het hele gezin.’

Plots valt ons oog op die weelderige tuin: een ode aan het ommetje
We mijden het openbaar vervoer en zitten veel minder in de auto. Maar we maken opeens veel meer ommetjes. Corona maakt onze wereld kleiner, maar de buurt des te groter.

Architecten ontdekken het dak als publieke ruimte
Zes mooie gebouwen om zodra het weer kan te beklimmen met een picknickmand.

Nederland klust zich door de lockdown: ‘We zijn heerlijk bezig samen. Wat moet je anders?’
Schilderend en schoffelend slaan veel thuiszitters zich een weg door de lockdown. Is al dat klussen puur tijdverdrijf, of is er meer aan de hand? Bij de bouwmarkt in Almere: ‘Even een moment dat je wat voor jezelf kunt doen is nu wel lekker.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden