Nu verkiezingen

De missie van het tweede kabinet-Balkenende is het herwinnen van het vertrouwen van de kiezers in het functioneren van de politiek....

In 2003 kwam D66 in beeld om het tweede kabinet van Balkenende aan een meerderheid te helpen. Aanvankelijk voelde fractievoorzitter Dittrich hier helemaal niet voor, maar uiteindelijk stemde het congres van D66 in met deelname aan de centrum-rechtse coalitie. Naast de gekozen burgemeester sleepte D66 hervorming van het kiesstelsel het regeerakkoord binnen.

Minister De Graaf voor Bestuurlijke Vernieuwing zag afgelopen woensdag geen mogelijkheden meer nog iets van de 'kroonjuwelen' van D66 te realiseren. Niet alleen de gekozen burgemeester was op de lange baan geschoven, ook het nieuwe kiesstelsel. De Graaf kreeg van zijn coalitiepartners geen fiat voor zijn - zeer omstreden - voorstel voor een gemengd stelsel. Dittrich legde zich hier afgelopen woensdag opvallend snel bij neer. Van de beloften uit het regeerakkoord tot bestuurlijke vernieuwing dreigt zo niets terecht te komen. In plaats daarvan zou D66 moeten worden 'gecompenseerd' op andere beleidsterreinen.

De achterban van D66 denkt daar anders over. De partij wil zich op een congres uitspreken over de vraag of voortzetting van deelname aan het kabinet nog wel wenselijk is. Vanuit het standpunt van de D66-leden is dat begrijpelijk, maar het is een vreemde figuur om het lot van het kabinet in de handen te leggen van het congres van de kleinste coalitiepartner.

Juist omdat het de missie van dit kabinet is het wantrouwen van de kiezer in de politiek weg te nemen, kan die kiezer niet buiten de deur worden gehouden. Het zou van achterkamertjespolitiek getuigen zonder tussenkomst van de kiezers het bestaande contract open te breken om een nieuw op te stellen.

Het is zeer twijfelachtig of D66 alsnog tevreden kan worden gesteld. Vice-premier De Graaf is niet voor niets opgestapt. Maar zelfs als de Democraten toch willen doorregeren, blijft staan dat het vertrouwen van de kiezers in de missie van dit kabinet ernstig is aangetast.

De koninklijke weg uit deze politieke crisis is dan ook het houden van vervroegde verkiezingen. Voor de regeringspartijen lijkt dat niet aantrekkelijk. Zij staan er immers in de peilingen weinig florissant voor. Maar angst voor de kiezer is een slechte raadgever. Doormodderen tot 2007 om verkiezingen te ontlopen, is een zwaktebod dat een electorale afstraffing alleen maar in de hand werkt.

Bovendien is niet alleen het vertrouwen van de regering in het geding. Ook de Partij van de Arbeid heeft, als veroorzaker van deze politieke crisis, aan de kiezer het nodige uit te leggen. Goed scoren in de peilingen is heel wat anders dan in een verkiezingscampagne uitleggen waarom je de burger niet competent acht om zelf zijn burgemeester te kiezen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden