Nieuws

Nu stoppen met zoeken naar olie en gas, anders is 1,5 graad opwarming een utopie, zegt energieagentschap

Als de wereldgemeenschap wil voorkomen dat de aarde met meer dan 1,5 graad Celsius opwarmt, moet er nog dit jaar worden gestopt met het zoeken naar nieuwe voorraden olie, gas en kolen.

Booreiland GSP Saturn in de Bosporus bij Istanbul. Beeld Getty
Booreiland GSP Saturn in de Bosporus bij Istanbul.Beeld Getty

De conclusies van een dinsdag verschenen rapport van het internationale energieagentschap IEA laten weinig ruimte voor twijfel: we kunnen opmaken wat er aan fossiel in de kelders ligt, daarna moeten wind, zon en in mindere mate kernenergie de wereldwijde energievoorziening hebben overgenomen. Hiertoe zijn enorme investeringen nodig, en snel: 5.000 miljard dollar per jaar (4.100 miljard euro) vanaf 2030.

Een van de belangrijkste rapporten in het 50-jarig bestaan van het agentschap, noemde IEA-chef Fatih Birol de studie die in opdracht van de Britse overheid is opgesteld in aanloop naar de klimaattop die in november in Glasgow gehouden zal worden.

Indrukwekkende opsomming

De opsomming van maatregelen om de opwarming tot 1,5 graad Celsius te beperken, is even indrukwekkend als eindeloos. Zo mogen er vanaf nu geen nieuwe kolencentrales meer worden gebouwd, of slechts met CO2-afvang. Vanaf 2025 mogen er geen nieuwe verwarmingsketels meer worden geplaatst in kantoren en huizen. Het aantal elektrische auto’s moet de komende jaren verachttienvoudigen. En vanaf 2030 moet er wereldwijd jaarlijks 1.020 gigawatt vermogen aan zonne- en windenergie bij.

Ter illustratie: in Nederland was het totale vermogen van alle zonnepanelen en windturbines vorig jaar na een ongekende groeispurt een krappe 17 gigawatt.

Goed nieuws is er ook: de reusachtige investeringen leveren banen en economische groei op, stelt het energieagentschap. Meer groei zelfs dan wanneer de wereld geen actie onderneemt. ‘Dit scenario is een zeer smal paadje richting Parijs’, aldus Laura Cozzi, de belangrijkste energiemodelleur van het IEA tegen Bloomberg, ‘maar het is nog steeds haalbaar.’

Realistisch?

Hans van Cleef, energie-econoom bij ABN Amro, heeft twijfels bij dat laatste. ‘Ik vraag me bij sommige onderdelen af of ze überhaupt realistisch zijn', zegt hij. ‘Van de technologie die nodig is om de klimaatdoelen in 2050 te halen, is 45 procent nog niet beschikbaar, of hooguit in de proeffase. Er is dus enorme doorontwikkeling en opschaling nodig.’

Ook zijn de reserves lithium te klein om genoeg accu’s te produceren die nodig zijn om achttien keer zo veel elektrische auto’s te produceren in 2030. ‘Een verdrievoudiging is mogelijk, daarboven moet je lithiummijnen gaan opschudden’, aldus Van Cleef. Ook de versnelling van windenergieproductie op zee ziet hij als een grote uitdaging. ‘De ontwikkeling van een offshore windpark vergt nu ongeveer zeven jaar. We hebben wereldwijd dus nog twee jaar om alles voor elkaar te boksen.’

De ABN Amro-econoom ziet het rapport vooral als een klaroenstoot om internationale overheden wakker te schudden om de inspanningen te versnellen.

Gevolgen voor Shell

De noodzakelijke ban op olie-exploratie heeft mogelijk gevolgen voor concerns als Shell, dat dinsdag zijn aandeelhoudersvergadering hield. De bedrijfstop wilde niet reageren op het IEA-rapport, omdat er nog geen gelegenheid was de inhoud te bestuderen. Dat is opmerkelijk, omdat Shells senior energy adviser Martin Haigh als wetenschappelijke kwaliteitscontroleur in het rapport vermeld staat. Haigh laat echter weten dat de zogenoemde peer review rond Pasen plaatsvond en dat IEA de conclusies over het zoeken naar olie en gas pas later heeft toegevoegd, waardoor de top van Shell deze dus nog niet kende.

Niettemin groeit de druk om meer te doen tegen klimaatverandering. Zo kreeg de activistische beleggersgroep Follow This dinsdag brede steun voor de klimaatresolutie die zij voor de vijfde keer had ingediend. Ruim 30 procent van Shells aandeelhouders steunde de resolutie, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Shells eigen klimaatresolutie kreeg overigens nog veel meer stemmen: bijna 89 procent van de aandeelhouders ging ermee akkoord. Het concern laat in een reactie weten blij te zijn met de ‘krachtige steun’.

Aandeelhouders

Mark van Baal, oprichter van Follow This, zegt dat zijn club juist een enorme overwinning heeft geboekt. ‘Shell heeft zijn aandeelhouders aangeraden onze resolutie te verwerpen en toch zegt bijna een op de drie: wat jullie doen is niet genoeg. Jullie moeten nu in actie komen en niet in 2050. Een steeds grotere groep aandeelhouders gelooft ze niet meer.’

Follow This wil dat Shell zich duidelijker uitspreekt over de klimaatdoelen in 2030. ‘In gesprekken met de concernleiding hebben we gezegd: als je dat duidelijk maakt, trekken wij onze resolutie in.’ Topman Ben van Beurden zei dinsdag dat de CO2-emissies dalen, maar ‘waar we zullen zijn in 2030 is een gok'.

Het Brits-Nederlandse olieconcern schaart zich evenmin achter het IEA-rapport. Shell wil pas na 2025 stoppen met het zoeken naar nieuwe fossiele bronnen. Vanaf dat jaar zal alleen in regio’s waar het concern al actief is naar nieuwe velden worden gezocht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden