Nu socialisme de Labour-partij overneemt, is Corbyns revolutie voltooid

Nu de aanhangers van Jeremy Corbyn ook het partijbestuur in handen hebben, is de renovatie van het Britse Labour compleet. Wat betekent dat voor de sociaal-democraten op het Europese vasteland?

Jeremy Corbyn op een Labour-partijcongres in september vorig jaar. Beeld epa

Het Britse Labour wordt sinds deze week niet alleen geleid door Jeremy Corbyn, maar ook bestuurd door diens aanhangers. De wedergeboorte van het socialisme op het eiland is nagenoeg compleet. Is dit een blauwdruk voor de kameraden op het continent?

'Eindelijk de 21ste-eeuwse versie van de socialistische partij waarbij ik me 44 jaar geleden heb aangesloten.' Dat waren de eerste woorden van Corbyns vertrouweling Jon Lansman nadat hij maandag was verkozen in het partijbestuur. De oprichter van Momentum, de massabeweging achter Corbyn, werd uitverkoren met zijn geestverwanten Yasmine Dar en Rachel Garnham. Het trio eindigde ver voor de gematigde kandidaten, onder wie de komiek Eddie Izzard. De corbynista's genieten nu de meerderheid binnen Labours machtige National Executive Committee.

Gidsland bij toeval

Vanaf het continent kijken progressieve politici met een combinatie van bewondering en meewarigheid naar Corbyns succes bij het heruitvinden van het socialisme. Sociaal-democratische partijen in Nederland, Spanje en Frankrijk beleven zware tijden, terwijl de Duitse SDP terrein prijsgaf bij de recente verkiezingen en twijfelt of ze moet gaan regeren met Angela Merkel. Binnen al die partijen, alsmede bij de Amerikaanse Democraten, leeft een drang naar een authentiek linkse koers. Wat dat betreft is Groot-Brittannië, min of meer bij toeval, een gidsland geworden.

Dat toeval was een kleine drie jaar terug de beslissing van een groep Labour-coryfeeën om de linkse rebel Jeremy Corbyn op de kandidatenlijst voor het partijleiderschap te zetten. De rest is geschiedenis: hij werd met een ruime meerderheid gekozen, na een couppoging met een nog ruimere meerderheid herkozen en deed het bij de parlementsverkiezingen van juni 2017 verrassend goed, met als gevolg dat zijn critici, de blairites en brownites, zijn uitgespeeld. De macht ligt nu bij de half miljoen leden. De Labour Party is de grootste politieke partij van Europa.

Veteranen en millennials

Corbyns Labour is een opmerkelijke coalitie tussen de veteranen uit de jaren zeventig, zoals Lansman en Corbyn zelf, en de millennials die uit volle borst 'Oh, Jeremy Corbyn!' zingen tijdens muziekfestivals. De leninisten en de lennonisten zijn ze genoemd, de ideologen en de idealisten. Laatstgenoemden vullen de stembussen, terwijl eerstgenoemden de route naar de macht uitstippelen. Daarbij vormt 'de lange mars door de instituties', bedacht door de Italiaanse marxist Antonio Gramsci en uitgewerkt door de Duitse studentenleider Rudi Dutschke, een grote rol.

Het aantreden van Corbyn, door zijn vijanden gezien als een paard van Troje, was de start van een grondige, veelal onzichtbare renovatie van Labour, oftewel het uitbannen van New Labour. Zo is Momentum actief bij het overnemen van plaatselijke partijafdelingen. In het Noord-Londense Haringey voeren de corbynista's een succesvolle strijd tegen de blairistische Labour-bestuurders die er een stadsvernieuwingsproject uitvoeren, een project dat gezien wordt als sociale zuivering. De kracht van 'hard left' is een combinatie van enthousiasme en organisatievermogen.

Coalitie in zichzelf

Nu ze het partijbestuur in handen hebben, kunnen de corbynista's een begin maken met het deselecteren van kamerleden die Corbyns visie niet onderschrijven en hem in het recente verleden hebben proberen te verwijderen. Volgens de gematigden houdt Labour dan op te bestaan als een 'brede kerk'. Net als de Conservatieven is de partij in zichzelf al een coalitie. De strategie brengt een risico met zich mee, namelijk dat er een 'Macron' opstaat die de gematigde (kamer)leden - en Conservatieve dissidenten - aan zich weet te binden. Het districtenstelsel maakt dat wel moeilijk.

Corbyn beseft goed dat hij momenteel de politieke wind mee heeft. Bij de verkiezingen vond hij met Theresa May de slechtste premier sinds Anthony Eden tegenover zich, als geen ander kent hij de kracht van sociale media en zijn afkeer van het neoliberalisme krijgt steeds meer bijval. Hij zegt klaar te zijn om 10 Downing Street te betreden, maar haast heeft de politicus niet. Liever wacht de 68-jarige Corbyn de Brexit-onderhandelingen af, allang blij dat hij geen verantwoordelijkheid hoeft te dragen voor een onderwerp waarmee zijn partij net zo weinig raad weet als de Conservatieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden