Nu of nooit? Dat ziet Poetin helemaal niet zo

Na veel voorbereidend overleg moeten Merkel, Hollande, Porosjenko en Poetin vandaag in Minsk tot een bestand voor Oekraïne komen. De partijen staan nog lijnrecht tegenover elkaar.

Beeld epa

Na Moskou en München is Minsk de derde stad in een week waar gaat worden onderhandeld tussen Rusland en Europa. De inzet: een einde aan het conflict in Oekraïne. Niet alleen een staakt-het-vuren, ook de toekomst van de relatie tussen Rusland en het westen staat op spel. Maar de Russische commentator en diplomatiek analist Konstantin von Eggert ziet geen voor de hand liggende oplossing. Moskou onderhandelt vanuit een machtspositie, zegt hij. 'De Russische strategie is dat de druk op Kiev zo hoog moet worden opgevoerd dat president Porosjenko met hangende pootjes bij Moskou aanklopt.'

Merkel

Het is Angela Merkel's Power-Woche, blokletterde het Duitse Bild. De Duitse bondskanselier wil graag een doorbraak forceren en de geschiedenis ingaan als de Duitse politicus die de vrede terugbracht. Gaat dat lukken? Lees hier meer over Merkel. Wat er allemaal op het spel staat tijdens de vredesbesprekingen, leest u hier.

Is er geen kans dat de gesprekken in Minsk slagen?

'Je hoopt natuurlijk van harte dat er tenminste een staakt-het-vuren kan worden afgesproken, want dat is hard nodig. Maar er is weinig ruimte voor optimisme. Er kan misschien wel een overeenkomst worden gesloten, maar de grote vraag is of er ook ruimte is voor de uitvoering daarvan. De partijen staan met hun principes lijnrecht tegenover elkaar.'

Beeld reuters

Wat is de principiële positie van het Kremlin?

'Wat Rusland betreft moet Oekraïne volledig afhankelijk zijn. Afhankelijk van Rusland. Natuurlijk denkt het huidige Oekraïense leiderschap daar anders over. De status van het rebellengebied is daarbij van cruciaal belang. Ik zie niet hoe de gebieden rondom Donetsk en Loehansk ooit nog bij Oekraïne ingelijfd kunnen worden, zelfs niet wanneer er een staakt-het-vuren komt en zelfs niet wanneer Russische troepen zich terugtrekken. Het Kremlin lijkt te denken dat de druk op de Oekraïense president Petro Porosjenko dusdanig hoog moet worden opgevoerd dat hij vanzelf komt onderhandelen.'

Hoe dan? Door de rebellen een nieuw offensief te laten voeren?

'Dat hoeft niet eens. In het Kremlin houdt men goed de kwakkelende Oekraïense economie in de gaten. De Oekraïense munt verliest snel zijn waarde. Het land heeft moeite een financiering van het IMF voor elkaar te boksen. Ik heb het idee dat het Russische leiderschap ervan uitgaat dat Moskou een langere adem heeft dan Kiev. Ook in Rusland gaat het slecht vanwege de sancties, vanwege de economische malaise. Maar er zijn reserves en ook nieuwe sancties zullen worden opgevangen. Met de Russische economie gaat het bovendien lang niet zo slecht als met de Oekraïense. Daarnaast zie je dat Rusland openlijk flirt met rechtse en linkse partijen in Europa, op verschillende fronten voert men de druk op. Via de politiek en via het zakenleven hoopt Rusland de sancties van tafel te krijgen en de relaties te normaliseren, los van wat er in Oekraïne gaande is.'

Is er in Rusland een gevoel van urgentie? Moet er een oplossing komen?

'Totaal niet. Er mag in Europa een gevoel heersen dat het nu of nooit is, in Moskou ontbreekt dat volledig. Het Westen is vanuit het Kremlin bekeken een slappe hap. Het is geen blok, er is geen eensgezindheid in een standpunt richting Rusland. Daarom onderhandelt het Kremlin vanuit een machtspositie. Zeker nu de leiders van de Europese Unie en de Verenigde Staten verschillende signalen geven. Wat Rusland betreft loopt Europa aan de leiband van de VS, een liedje dat we al sinds de jaren zeventig horen.'

Poetin dineert maandag met zijn Egyptische ambtsgenoot Abdel Fattah al-Sisi tijdens een staatsbezoek.Beeld epa

Wat als het diplomatieke scenario faalt?

'Daar moeten we ernstig rekening mee houden. Nogmaals, ik zie maar heel moeilijk voor me hoe de principiële posities tot een overeenkomst kunnen komen. Behalve dan een overeenkomst als vorig jaar september, die door niemand is nageleefd. Er kan van alles getekend worden, de praktijk is weerbarstiger. Moskou zal ondertussen blijven onderhandelen en diplomatieke contacten blijven behouden via allerlei kanalen. Maar uiteindelijk is er maar een man die de knoop doorhakt: Vladimir Poetin. Van hem hangt alles af.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden