Column

'Nu krijgen de banken en Brussel de schuld. Over een tijdje zijn het de Chinezen'

De 'dolende burger' Jelle Brandt Corstius stelde op televisie PvdA-leider Diederik Samsom één vraag, met duizelingwekkend veel onjuistheden. De dolende burger wil helemaal niet overtuigd worden door de politicus, schrijft Volkskrant-columniste Sheila Sitalsing.

PvdA-leider Diederik Samsom praat met partijleden over de plannen van zijn partij tijdens een politieke ledenraad in Utrechtse Jaarbeurs, 28 april.Beeld anp

Het waren nog geen 60 seconden in een televisietalkshow op de donderdagavond, zo'n ongeregisseerd moment waarin de ene tafelgast iets tegen de andere zegt. In die 60 seconden passeerde in het klein wat we een verkiezingscampagne lang in het groot zullen zien.

Aan de ene kant de dolende burger die de greep op de materie kwijt is, maar iets heeft gevonden waarop hij zijn onbehagen kan projecteren en waar hij 'tegen' kan zijn. Aan de overzijde een politicus die kan kiezen tussen drie reacties: de boekhoudersweg van een inhoudelijk uitlegantwoord met veel procenten erin, de opportunistenroute van 'ik voel uw pijn', of het veel te weinig gekozen pad van zeggen wat je echt denkt: 'En ook dit aluminiumhoedje heeft stemrecht.'

Het gebeurde bij Knevel & Van den Brink, de dolende burger was publicist en programmamaker Jelle Brandt Corstius, de politicus was Diederik Samsom. Samsom zat midden in een betoog over het Kunduzakkoord toen Brandt Corstius inbrak.

Hij is misnoegd, omdat de PvdA heeft ingestemd met het permanente noodfonds voor eurolanden ESM, 'waar Nederland niets over te zeggen heeft', terwijl het miljarden geeft aan 'mensen in Brussel die niks weten van crisismanagement', die op hun beurt dat geld 'geven aan banken en niet aan mensen'. En nu moet Jelle dus kiezen tussen Emile Roemer, Marianne Thieme of Geert Wilders, want die zijn ook tegen. Wilders besluit vanmiddag of hij, in een ultieme poging het systeem kapot te trappen, de staat zal dagen over het ESM.

Eén vraag, duizelingwekkend veel onjuistheden. Samsom deed een koene poging - de Tweede Kamer besluit hoeveel er naar het fonds gaat, het is intergouvernementeel en niet Brussels, de ministers van Financiën zitten erin, het is niet onbeperkt, en u wilt toch ook Spanje helpen waar nu een generatie in werkloosheid opgroeit? - en legde toen het moede hoofd te ruste. Verloren zaak. Hij zat tegenover een gelovige.

Rond het ESM is een hype ontstaan, compleet met angstaanjagende filmpjes op YouTube over een ondoordringbaar apparaat, geleid door duistere lieden, dat geheel eigenstandig lidstaten kan dirigeren - als ware het het partijbestuur van GroenLinks - en ze kan sommeren tot het overboeken van grote sommen gelds naar potverteerders bezuiden de olijfbomengrens.

Er valt genoeg aan te merken op het ESM, en overdrijven om je punt kracht bij te zetten mag. Dat de SP erkent dat die filmpjes onzin zijn, maar ze niet te hard tegenspreekt, zij ze vergeven, want ook de stem van een complottheoreticus stinkt niet. Maar als mensen in alle ernst gaan twitteren dat het ESM 'een leger heeft om geld te innen', wordt een discussie over controlemechanismen lastig.

Als de mensen vroeger hun ongenoegen over het leven wilden afreageren, als ze ontdekten dat ze net zoveel greep op de zaken hebben als een lappenpop in een centrifuge, konden ze de schuld geven aan de Russen of aan het militair-industriële complex. Later kregen ze de globalisering en de marktwerking. Nu zijn het de banken en Brussel. Over een tijdje zullen het de Chinezen zijn. We hebben altijd een ander nodig die we verantwoordelijk kunnen stellen voor ons ongeluk en onze eigen, kleine mislukkingen.

Een knappe partij die op dat fundament een programma kan bouwen dat overtuigt en hoop geeft.

Sheila Sitalsing is columniste van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden