'Nu iedereen boos is op elkaar, wil ik bruggen slaan'

In zijn nieuwe kinderprogramma Ik ben Nederlander wil Jack Wouterse verbinden. 'Ik wil al die mooie kinderen laten zien, nu iedereen boos is op elkaar.'

Beeld Frank Ruiter / de Volkskrant

Ik ben Nederlander of Ik ben Rotterdammer?

'Toen ik nog in de Bijlmer in Amsterdam woonde, vroeg ik eens aan een kennis, een vluchteling uit Algerije: wat ben jij nou, een Algerijn of een Nederlander? 'Ik ben een Amsterdammer', zei hij en ik dacht: je hebt gelijk. Ik ook. Tien jaar geleden ben ik naar Rotterdam verhuisd. Daar ben ik een serie gaan maken voor TV Rijnmond en die heette Ik ben Rotterdammer. Ook ontstaan vanuit de behoefte te verbinden. Want Rotterdam, dat is een mengelmoes, alle nationaliteiten en culturen lopen door elkaar heen. Ik wilde dat laten zien aan de hand van heel gewone, alledaagse dingen: wat doe je in Rotterdam als je je verveelt, hoe ga je in Rotterdam dood, waar eet je de lekkerste bal gehakt?

'Ik ben Nederlander maken we op ongeveer dezelfde manier: door gesprekken te voeren met kinderen, over hun lievelingsplek, hun slaapkamer, hun geloof, vriendschap. Syrische kinderen die net van de boot komen, die verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt. Vietnamese kinderen, Brabantse blanke kinderen, rijke 'rollende-r-kinderen', alles. En ik zeg: zij zijn allemaal Nederlander, ze zijn allemaal anders en allemaal gelijk. Soms komen tijdens de gesprekken die we voeren de ouders er met hun opmerkingen tussendoor. Dat Surinamers lui zijn, of zoiets. Maar dat snijden we eruit.'

J.J. de Bom, kindervriend of Jack Wouterse, kindervriend?

J.J. de Bom was een kinderprogramma, eind jaren zeventig, van Joost Prinsen, Wieteke van Dort en Aart Staartjes. Joost Prinsen was de kindervriend aan wie kinderen een brief schreven, en één daarvan is me altijd bijgebleven: van een jongetje van 8 dat op ballet wilde, maar niet durfde omdat vriendjes zeiden: homo, je moet op voetbal. Waarop Joost Prinsen, alias J.J. de Bom, draaiend aan zo'n muziekdoosje met een ballerinaatje bovenop, vertelde hoe graag hij dat vroeger ook had gewild, en als les aan die jongen meegaf: er is niks zo erg als 25 worden en het niet gedaan hebben.

Ik was al een volwassen man toen ik dat zag, maar het heeft mij toen nog gevormd. Het is zelfs de reden dat ik Ik ben Nederlander ben gaan maken. Als je weet hoeveel werk het is, en hoe zwaar. Maar ik doe het, omdat het programma juist nu gemaakt moet worden. Nu iedereen in Nederland boos is op elkaar, wil ik bruggen slaan en al die mooie kinderen laten zien. Want zij zijn de toekomst.'

Een kind van 9 of een puber?

'Tot een jaar of 11 zijn kinderen nog onbevangen. Daarna komt de seks erin, worden het mannetjes en vrouwtjes, begint de gêne, verdwijnt de eerlijkheid en openheid. Dus voor het programma zeg ik: een kind van 9. Als je daarmee over geloof praat, kan hij zeggen dat hij met hoofdpijn ging bidden en dat het na een halfuur over was en dat hij daarom in God gelooft. Of in Allah. Is-ie 12, gaat hij zich al afvragen wat anderen daarvan vinden. En dan zegt hij het maar niet. Ik vind, ook voor volwassenen trouwens: je kunt beter vol op je bek gaan door eerlijk te zijn, dan altijd maar proberen tactisch te zijn.'

Samen voor de spiegel of samen aan tafel?

'Eten is het mooiste wat er is. Lekker proeven, samen van hetzelfde genieten - liefst van een twaalfgangendiner in een tuin in Spanje. Als je me had laten kiezen tussen seks en eten, was het ook het laatste geworden; liever tien keer in de week eten en één keer seks, dan andersom.

'In Ik ben Nederlander sta ik met kinderen voor de spiegel omdat ik iets moest bedenken waaruit blijkt hoe zij naar zichzelf kijken. Een jongetje met een scheel oog en een rode bril met plus-6 in de glazen antwoordt op de vraag wat hij het mooiste vindt aan zijn hoofd: mijn bril. Ook al worden zijn ogen er veel groter van. En die, als hij iets aan zichzelf mocht veranderen, niet zegt: mijn ogen, maar: dat ik geen muggenbulten meer heb. Dat is toch prachtig?

'Ik sta zelf zelden voor de spiegel. Doe 'ns wat aan je haar, zegt mijn vrouw soms. Dan moet ik het kammen. Of ze zegt: je hebt twee verschillende sokken aan. Maar uiterlijk boeit me niet. Of ik tevreden ben met hoe ik eruit zie? Tevredenheid gaat bij mij over gezondheid en als ik dan mezelf zie, valt het me sinds ik een maagband heb op: ik ben minder dik.'

Jack Wouterse

1957 Geboren in Soest

1981-1990 Circus Fiasco, samen met zijn vrouw Els en hun zoon Koen

1992 Doorbraak als acteur in de film De Noorderlingen van Alex van Warmerdam

1993 Televisiedrama En Route van Paul Ruven (Gouden Kalf)

1995 Film Lang leve de koningin

1999 Film Suzy Q (Gouden Kalf), serie All Stars

2001 Film Minoes, televisieserie Najib & Julia

2004 Televisieserie Medea

2004-2007 Televisieserie Grijpstra & De Gier

2008-2016 Verbonden aan het Ro Theater

2011 Slaaf, monoloog door Oscar van Woensel over verslaving

2013-2015 Ik ben Rotterdammer (RTV Rijnmond)

Mindful of mateloos? (1)

'Mijn moeder zei vroeger altijd: jij kan alleen maar sloper worden. Nou, dat heb ik behoorlijk gedaan, met mijn eigen lichaam. Mateloosheid zit in me, sinds ik zo oud was als de kinderen over wie we het nu steeds hebben. Eerst was het alleen maar eten. Toen kwam de drank. Daarna de coke. Alles om de onrust in mezelf te dempen. Want bij mij is het van nature: alles of niets. Ik sta altijd op spanning. Dan kun je jezelf wel lam snuiven of eten, maar als je niet uitkijkt, ga je dood.

In een afkickkliniek in Schotland, acht jaar geleden, kwam ik in aanraking met mindfulness. Ik heb daar geleerd niet te vluchten in de genotsmiddelen als ik onrust voel, maar te mediteren. Niet dat zweverige op een matje, maar twee uur met de hond lopen door het bos, op een bankje gaan zitten en echt kijken naar de natuur om je heen. Ik zweer je: als je thuiskomt, ben je leeg.'

Zzp'er of in vaste dienst?

'Ik ben voor acteurs in vaste dienst. Binnen een vast ensemble kun je als acteur echt goed worden, kijk maar naar Toneelgroep Amsterdam. Maar het Nederlandse theater heeft bijna geen acteurs meer op de loonlijst. Het Ro Theater, waar ik de afgelopen jaren met heel veel plezier heb gewerkt, is opgegaan in Theater Rotterdam, en daar willen ze alleen werken met zzp'ers. Dat is pijnlijk, maar daar kom ik vast ook wel weer uit.'

Mindful of mateloos? (2)

'Ik heb een klein huisje in de bergen onder Valencia, Spanje. Daar ga ik zo vaak heen als ik kan - vijf, zes keer per jaar. Het ligt vlak bij een dorpje en als ik daar kom om boodschappen te doen, staan er mensen op straat rustig de dag te bespreken. Als ik anderhalf uur later weer langs loop, staan ze er nog. Zo'n leven wil ik ook. Beetje lullen, kopje koffie, op een stoeltje zitten en niks doen, behalve naar de bergen kijken, de zon, een vogeltje.

'Door het mateloze te bedwingen, is mijn leven leuker geworden. Ik geniet meer, ik ben een betere acteur geworden, ik ben gegroeid als mens.'

Vader of opa?

'Opa. Want opa is grootvader én vader tegelijk; ik leer mijn zoon weer op een andere manier kennen nu hij zelf een dochter heeft. Mijn kleindochter is 3. Een karaktertje - daar zit geen volumeknop op. Het is aan of uit, maar ze is zo leuk en geinig, als we samen zijn is het alleen maar lullen en lachen. Ik heb een paar jaar geleden in interviews gezegd: ik kies voor een maagband, want ik wil mijn kleindochter nog meemaken. Waarmee ik niet heb bedoeld: voor mijn zoon zou ik het niet hebben gedaan. Maar toen hij jong was, had ik nog niet die drang tot gezond leven. Ik was volop bezig met mijn carrière. Ik voelde het einde nog niet zo.'

Beeld Frank Ruiter / de Volkskrant

Rotterdam of Spanje?

'Ja, als je het over dilemma's hebt, dan is dit het grootste. Reken maar uit: ik heb, als alles goed gaat, nog twintig jaar. Wat wil ik daarmee? Ik moet scherpe keuzen maken. Ik heb minder tijd te vermorsen. Dus ik vraag me deze maanden constant dingen af. Wil ik stoppen met werken? Kan niet - ik ben financieel niet onafhankelijk. Ik vind het ook nog te leuk; deze zomer stond ik met Arjan Ederveen in het toneelstuk Walden. Twee oude mannen die elkaar echt ontmoeten - zielsgelukkig word ik daarvan. Maar ik roep ook al jaren dat ik het gelukkigst ben in Spanje. Moet ik daar dan niet een conclusie uit trekken en er veel meer zijn dan alleen tijdens vakanties? En wat ga ik daar dan doen?

'Die toekomst wordt, nu ik weg ben bij het Ro Theater, steeds duidelijker. Ik eindig mijn carrière zoals ik 'm begon. Rijdend in een busje, van theater naar theater, met een tafel en een stoel en dan een verhaal vertellen. Een fantasieverhaal over een oudere man, die overal pijn heeft maar daar niet zo mee zit.'

Ik ben Nederlander vanaf 25/12 elke zondag om 18.00 uur op NPO 3 (behalve op 25/12 en 1/1, dan begint de uitzending om 18.15 uur).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden