'Nu horen ze dat ze niet alleen zijn'

In Nederland zitten illegale migranten gevangen, voordat ze worden uitgezet. Vaak te lang, mét kinderen. Boats4people trok met muziek naar Zaandam, voor een hart onder de riem.

AMSTERDAM - 'We moeten vooral niet de indruk wekken dat we gevangenen gaan bevrijden.' Joyce van actiegroep Boats4people instrueert de aanwezigen in de Amsterdamse IJ-kantine over de strategie van deze zondagmiddag. 'Het is eigenlijk niet toegestaan over het water naar de bajesboten te gaan. Maar we zien wel. '


Een kwartier later koerst een gelegenheidsvloot van enkele motorbootjes, twee botters en een tjalk naar het detentiecentrum in Zaandam. Doorgewinterde schippers vervoeren zo'n twintig activisten, twee bands en een complete fanfare. Ze gaan muziek maken voor migranten die wachten op hun uitzetting uit Nederland. De sfeer is uitgelaten.


De gevangenis in Zaandam is een van de vier detentiecentra voor mensen die illegaal in het land verblijven. Als de benodigde papieren voor hun uitzetting zijn geregeld, komen ze in een uitzetcentrum. Vorig jaar zijn bijna 8.000 mensen in vreemdelingendetentie opgesloten, onder wie 227 kinderen. De maximale duur voor opsluiting is anderhalf jaar. Zijn de papieren voor vertrek dan nog steeds niet in orde, dan worden de gedetineerden vrijgelaten.


Op één van de botters stemmen de muzikanten van Caspian Hat Dance hun instrumenten. 'Ik geloof niet in wetten die mensen gevangen zetten omdat ze op zoek zijn naar een beter leven', verklaart zanger Pablo Fagundez zijn aanwezigheid. 'Met onze muziek brengen hun we wat vrolijkheid, een gevoel van vrijheid.'


De wind is guur, de lucht onheilspellend donker. Dan draaien de boten de haven binnen, een verbodsbord negerend. Twee drijvende plateaus met daarop de grijsgroene cellencomplexen worden deels aan het zicht onttrokken door een dwars in de doorgang geparkeerde politieboot. Als een kwartier later een hagelbui losbarst, zijn al twee boten door de versperring heen geglipt.


Mensenrechtenorganisaties, de Verenigde Naties en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens hebben kritiek op de Nederlandse vreemdelingendetentie: die duurt te lang, en kinderen horen niet te worden opgesloten. Volgens minister Leers voor Immigratie en Asiel is opsluiting in veel gevallen noodzakelijk omdat anders een te groot risico bestaat dat mensen uit zicht raken voordat ze kunnen worden uitgezet.


'In landen als Zweden worden migranten bijna nooit opgesloten. En als dat wel gebeurt, is het onder veel humanere omstandigheden', zegt Jelle Goezinnen van Boats4people. 'Eigenlijk is deze actie een voorproefje', zegt hij. 'In april gaan we met een grotere vloot de Middellandse Zee op, waar duizenden migranten de dood vinden. Daar is de oorlog van Europa tegen migratie pas echt zichtbaar.'


Op zo'n 100 meter van de bajesboot speelt de Caspian Hat Dance op volle kracht. De verkleumde vingers van accordeonist Allen bewegen soepel over zijn instrument. Het water draagt de Balkanmelodieën tot in de vierkante metalen kooien waar de gevangenen juist hun luchtuur hebben. De gedetineerden stromen toe. Ze zwaaien, springen en roepen. Sommigen dragen borden met daarop 'freedom'.


Terug aan land - en twee boetes en een aanhouding wegens het negeren van politiebevelen later - zegt Goezinnen: 'We hebben de migranten laten horen dat ze niet alleen staan. Al was het maar voor een uurtje.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden