Nu duikt ook de neppeiling op: politici trappen in 'knutselwerkjes'

Peilingen zijn 'gebaseerd op gevoelens en ervaringen', geeft initiatiefnemer toe

Na alle nepnieuws introduceert een internetondernemer uit Zwijndrecht de neppeiling. Die is gebaseerd op 'mijn leven, wat ik meemaak'. Daarin doet Thierry Baudets Forum voor Democratie het kennelijk opvallend goed.

'Wat Baudet niet weet, is dat hij geen serieuze peiling verspreidt, maar een knutselwerkje van een internetondernemer uit Zwijndrecht.' Beeld anp

Zonder er verder bij na te denken, klikt Thierry Baudet op het retweet-teken. Het is 15 januari en de voorman van het Forum voor Democratie heeft zojuist een peiling onder ogen gekregen waarmee hij te koop mag lopen. Waar de meeste opiniepeilers zijn partij op hooguit een Kamerzetel inschalen, is Peiling2017.nl een stuk optimistischer: die stelt hem vijf zetels in het vooruitzicht.

Zo'n zonnige inschatting delen Baudet en zijn partij graag met hun tienduizenden volgers op Twitter. Wat Baudet niet weet, is dat hij geen serieuze peiling verspreidt, maar een knutselwerkje van een internetondernemer uit Zwijndrecht. Een 'fantasiepeiling', zo geeft de man, Bart Monsma, na enig aandringen toe.

Door de opkomst van sociale media zijn nepnieuws, alternatieve feiten en het plakken en knippen met foto's al gemeengoed geworden tijdens de verkiezingscampagne. Maar de neppeiling is nieuw. Met zijn zelfverzonnen huisvlijt introduceert Bart Monsma uit Zwijndrecht deze verkiezingsperiode dit fenomeen.

Via meerdere twitteraccounts probeert hij zijn informatie te verspreiden. Hij is er behoorlijk druk mee, blijkt zondag, op de dag van het Carré-debat van RTL 4. Negen keer geeft hij een nieuwe stand van zaken door: Om 23 uur, vlak na het debat, krijgt 50Plus krijgt er van hem vijf zetels bij. Het CDA levert er 'onverwachts' een in.

De retweet van Thierry Baudet.

Net echt

Hoewel hij in werkelijkheid helemaal niets peilt, doen zijn grafieken en website niet onder voor die van de gerenommeerde opiniepeilers. Misschien dat daarom aanhangers en kandidaat-Kamerleden van PVV, VNL, het Forum voor Democratie, Artikel 1 en een gemeenteraadslid van het CDA in de gefabriceerde tabellen trappen. 'De website ziet er best serieus uit, al is de peiling dat natuurlijk totaal niet', zegt opiniepeiler Peter Kanne van I&O Research.

'Mijn leven, wat ik meemaak, dat is de basis voor mijn peilingen', licht Monsma zijn werkwijze toe. Anders gezegd: hij verzint er gewoon een paar zetels voor het Forum voor Democratie bij als die partij er volgens hem bekaaid van afkomt in de bestaande opiniepeilingen. 'Thierry Baudet werd in het begin zelfs in geen enkele peiling genoemd. Terwijl hij een plan heeft en nog een slim plan ook.'

Sinds Pim Fortuyn wantrouwt Monsma de meeste politieke partijen, met name 'het establishment'. Alle zittende partijen zouden zichzelf na acht jaar moeten opheffen, vindt hij. Liever steunt hij de nieuwkomers aan het politieke front, zoals het Forum voor Democratie, VNL, GeenPeil en Artikel 1. Die beloont hij in zijn peilingen af en toe met een duwtje in de rug. Het zijn dan ook vooral de aanhangers van deze partijen die zijn peilingen verder verspreiden onder hun volgers.

'Alle peilingen zijn neppeilingen', reageert Monsma op de suggestie dat hij neppeilingen fabriceert. 'De grote opiniepeilingen hebben er bij elke verkiezingsuitslag steeds twintig zetels naast gezeten, daarom tel ik die peilingen maar voor de helft mee. Ik voeg gewoon een gevoel aan mijn peilingen toe.' 

Fractievoorzitter van de PVV voor Flevoland Chris Janssen liket een bericht van Peiling 2017.

Hij geeft een voorbeeld. Als hij na het sporten een biertje drinkt met zijn vrienden en drie van hen zeggen best eens op Thierry Baudet te kunnen stemmen, dan past Monsma hierop zijn peiling aan. Datzelfde doet hij met 'de trends op social media'. Verder zijn er nog de 'diverse correcties' die hij toepast, waarna er een peiling uitrolt die geen andere opiniepeiler serieus wenst te nemen. 'Het is volstrekt duidelijk dat er niks van deze peilingen klopt', zegt Tom Louwerse van Peilingwijzer.nl.

Monsma grijnst om de kritiek. Aan de ene kant lijkt hij de impact van zijn website te hebben onderschat - niet voor niets haalde hij die offline toen twitteraars hem aanvielen op zijn peiling van 15 januari. Tegelijk is hij er juist mee begonnen om zijn grote drijfveren aan elkaar te knopen: politiek, marketing, discussievoeren en oproer veroorzaken.

Peiling 2017 met een tweet over een nieuwe peiling.

Internetondernemer

Monsma is eigenlijk internetondernemer. Hij runt 79 webshops tegelijk, variërend van metalenvaten.nl, ondervloerenoutlet.nl tot goedkoopverpakking.nl. De bestelde waren levert hij vanuit een loods in Zwijndrecht, al heeft hij 'natuurlijk' lang niet alles in opslag staan. Er zou nooit genoeg plaats zijn voor alle strekkende meters schuimfolie, tulpenbollen en ondertapijtplaten.

Als twitteraars zich afvragen waarop hij zijn onwaarschijnlijke zetelverdeling van 15 januari precies baseert, bindt Monsma in. 'We hebben FVD 3 zetels minder gegeven om aan te tonen dat we niet verbonden zijn', twittert hij namens @peiling2017.

Mensen moeten niet denken dat hij opereert in opdracht van het Forum voor Democratie, wil hij ermee benadrukken. Baudet en het Forum voor Democratie hebben dan ook al in de gaten gekregen dat ze mis zaten door de fantasiepeiling met hun achterban te delen. Ook andere politici verwijderen hun tweets, likes en retweets van @peiling2017.

Dat Baudet en zijn politieke partij de fakepeiling deelden op Twitter, kan Monsma wel begrijpen. 'Ik zou het ook gedaan hebben als ik hem was. Ik denk gewoon niet dat hij doorhad wie er achter Peiling2017 schuilgaat.' 

Baudet vindt het onderwerp in eerste instantie 'te onbelangrijk om er een mening over te geven'. Dan herhaalt hij wat hij in januari ook al heeft gezegd: had hij geweten dat hij een verzonnen peiling onder ogen had gekregen, dan zou hij deze nooit hebben geretweet.

Toch delen Monsma en hij veel dezelfde opvattingen over de heersende politiek en de macht van de bestaande opiniepeilers. Baudet vindt het daarom te prijzen dat mensen andere manieren van peilen proberen, al noemt hij de voorspellingsmethode van de ondertapijtleverancier uit Zwijndrecht niet de juiste. 'Dit is wel heel intuïtief.'

Meer over nepnieuws

Facebook pakt nepnieuws nu ook in Nederland aan
Facebook breidt zijn pogingen op de verspreiding van nepnieuws tegen te gaan uit naar Nederland. Dit gebeurt met hulp van factcheckers van de Universiteit Leiden en van nieuwssite Nu.nl.

2016 was het jaar van post-truth: hoe heeft het zo ver kunnen komen?
2016 was het jaar van de post-truth: feiten waren van ondergeschikt belang aan meningen, emoties en regelrechte bullshit. Hoe hebben we grip verloren op wat waar is?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.