AnalyseAfname toerisme

Nu de reislustige Chinees thuis moet blijven, krijgt het toerisme wereldwijd klappen

Nu het coronavirus om zich heen grijpt, neemt het reisverkeer wereldwijd met 4,7 procent af. De grootste opdonder voor hotels en toeristenattracties komt van de afwezige Chinees. Volgens brancheorganisaties duurt het mogelijk drie jaar voordat het Chinese toerisme zich herstelt.

Sommige Chinese toeristen zien Giethoorn als een museumdorp.Beeld Marcel van den Bergh

Eind januari zette de Chinese overheid alle groepsreizen naar het buitenland stop. Inmiddels is naar schatting de helft van de 1,4 miljard-koppige bevolking aan huis gekluisterd door anti-coronamaatregelen. Het effect op de wereldeconomie is zo ingrijpend dat volgens sommige ramingen de verdampte inkomsten voor de reisbranche alleen al een recessie kunnen veroorzaken.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Omdat Chinezen wegblijven, bereidt de hele reisbranche zich voor op zwaar weer, van goedkope Cambodjaanse strandhotels tot peperdure Zwitserse skiresorts. In 2018 ging volgens de Wereldhandelsorganisatie 8,8 biljoen dollar om in de reisindustrie, waarvan 277 miljard dollar van Chinezen afkomstig is. Ze mogen dan relatieve nieuwkomers in de internationale reiswereld zijn, geen enkel volk geeft op vakantie meer geld uit.

Beruchte groepsreis

De uitgaven namen fors toe sinds 2005, toen oudere middenklasse-Chinezen met een beetje talenkennis ontdekten dat ze niet per se op vakantie hoefden als strak georganiseerd, lawaaierig collectief. Ze zochten naar alternatieven voor de beruchte groepsreis – de tiendaagse reizen langs Europese trekpleisters met een touringcar, inclusief gids, low-budget hotels en maaltijden, voor het onvoorstelbaar lage bedrag van 350 euro.

Destijds waren de bestedingen van de onwennige Chinese vakantiegangers verwaarloosbaar, in 2000 ging het om een bescheiden 10 miljard dollar. Vandaar dat toen in China het longvirus sars uitbrak (verwant aan het huidige coronavirus), dit in 2003 weinig invloed had op de toerismesector. Dat is met de huidige 150 miljoen buitenlandse vakantiereizen vanuit China totaal anders.

Het land is goed voor 40 procent van de omzet van luxeproducten wereldwijd, dus de afwezigheid van Chinezen komt vooral hard aan in de Europese winkelcentra. Luxe merken zijn buiten China, waar een stevige importbelasting geldt, goedkoper. Bovendien is een buitenlandse aankoop gegarandeerd geen namaak. 

Hermes-sjaaltjes, Chanel-lippenstiften en Michael Kors-tassen inslaan en thuis met lichte winst doorverkopen is de afgelopen vijf jaar uitgegroeid tot een professionele industrie, genaamd daigou. Wie dit goed aanpakt, verdient met de verkoop de hele vakantie terug.

Boodschappenlijstje

Winkeliers missen de Chinees met zijn boodschappenlijstje, maar grote Europese toeristenbestemmingen zijn voor hun omzet minder afhankelijk van China. Parijs, bijvoorbeeld, krijgt volgens de toeristenautoriteiten meer Amerikaanse bezoekers dan Chinese, die goed zijn voor 3 procent van toeristische bezoekers aan de Franse hoofdstad.

Maar waar de Chinees nu nog geen belangrijke klant is in Parijs, wordt hij het wel. In het kielzog van de koopkrachtige Chinese middenklasse-reiziger – die staat op comfort en ruimte voor individuele wensen – komt de derde golf op: die van de zogenaamde FIT’s. Deze Free Individual Travellers trekken er zelf op uit, met een Indiaas backpack-avontuur ,of een stedentripje naar Kyoto.

Groepsreizigers, FIT-avonturiers of verwende middenklasse-Chinezen: alle categorieën zijn de komende decennia goed voor groei in de reissector. Volgens de Chinese staatstelevisie hadden in 2019 240 miljoen Chinezen een paspoort. Dat is ‘slechts’ eentiende van de bevolking. Voor het coronavirus uitbrak, stimuleerde de Chinese overheid met verlaagde aanvraagtarieven en gemakkelijke procedures die andere 90 procent om ook een paspoort aan te vragen voor buitenlandse tripjes.

Met die getallen in het achterhoofd verdiept de reisbranche zich in de gewoontes van nieuwe gasten. In 2016 was een hotel al China proof met gratis wifi, slippers en waterkokers op de kamer. Nu is het – naast Mandarijn-sprekend personeel of menukaarten in het Chinees – essentieel om aangesloten te zijn op het Chinese digitale ecosysteem. Met tips voor dagjes uit via Wechat, betalen met Alipay en het accepteren van de Chinese pinpasjes van Unionpay.

Chinese toeristen dragen mondkapjes in Bangkok, Thailand.Beeld EPA

Negatieve associaties

Met name de cruisebranche maakte zich op voor een enorme toename aan Chinese passagiers, die wat betreft aantallen in 2030 de Amerikanen zouden inhalen. Nu is de prille Chinese cruisemarkt goed voor 2,4 miljoen varende vakantiegangers, maar de branche vreest dat het coronavirus een blijvende impact heeft. Havens weigeren schepen bij het geringste vermoeden dat het virus aan boord is, en een uitbraak op vakantieschip Diamond Princess resulteerde in honderden zieken en zeker vier doden. 

Hierdoor roepen cruises ‘langdurig negatieve associaties’ op bij mensen met vakantieplannen. Chinese havens – denk Shanghai, Xiamen of Qingdao – zijn waarschijnlijk voor de rest van het jaar taboe. Sommige cruisebedrijven melden 95 procent minder boekingen.

Wintersportgebieden, hotels, luchtvaartmaatschappijen, winkelcentra: iedereen mist ineens de Chinese toerist. Ronduit grimmig zijn de vooruitzichten voor de top tien Chinese vakantiebestemmingen die uit Aziatische landen bestaat. Japan en Thailand hikken aan tegen miljardenverliezen, aldus de Internationale Organisatie voor Burgerluchtvaart. Het bruto nationaal product van Indonesië valt dit jaar 0,3 procentpunt lager uit, omdat het bij Chinezen zo geliefde vakantie-eiland Bali kampt met 40 duizend afgezegde hotelreserveringen.

Opgekropte reislust

De Wereldraad voor Toerisme en Reizen (WTTC) zegt op grond van analyses van eerdere epidemieën met besmettelijke ziektes dat het gemiddeld negentien maanden duurt voordat bezoekersaantallen zich herstellen. Het duurt volgens het WTTC echter nog zeker drie jaar voordat de Chinese reismarkt geheel de oude is.

Deze uitbraak gaat onze verbeelding te boven, zegt Jane Sun, algemeen directeur van de grootste Chinese reisorganisatie Ctrip, tegen de Amerikaanse televisiezender CNN. Ze klampt zich vast aan de zoekresultaten op Ctrip.com, want zodra het gevaar is geweken, komt de opgekropte reislust los. ‘Op onze site zien we dat mensen die meer dan een maand thuis zitten, druk op zoek zijn naar informatie over vakantiebestemmingen.’

Lees verder over de gevolgen van het coronavirus
In Nederland zijn nu zeker tien mensen besmet met het nieuwe coronavirus uit Azië, en het aantal loopt naar verwachting op. Moeten we ons druk maken?

Volg het laatste nieuws over het coronavirus in ons liveblog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden