Nu Cambodia Daily bezweken is, glijdt Cambodja af richting een 'absolute dictatuur'

De onafhankelijke Cambodjaanse krant Cambodia Daily kwam gisteren voor het laatst uit. Hoofdredacteur Jodie DeJonge geeft premier Hun Sen de schuld. 'Wie de macht heeft om belastingen op te leggen, heeft de macht om anderen te vernietigen.'

Een man houdt de laatste editie vast van de Cambodia Daily.Beeld epa

Er was geen tijd voor sentiment op de redactie van de Cambodia Daily. De krant moest zijn deuren onder druk van de regering voorgoed sluiten, maar er was nieuws: één van de belangrijkste tegenstanders van premier Hun Sen was gearresteerd, en dus gingen verslaggevers erop uit, werd er gebeld, gecheckt en geschreven. 'Afglijden naar een absolute dictatuur' stond er maandag met grote letters op de allerlaatste voorpagina.

'We zijn altijd een luis in de pels van de regering geweest', zegt Jodie DeJonge, de Amerikaanse hoofdredacteur, via de telefoon vanuit Pnom Penh. 'Blijkbaar heeft het ons de kop gekost, maar we zijn trots dat we moeilijke onderwerpen nooit uit de weg zijn gegaan.'

Begin augustus kreeg de krant te horen dat binnen een maand 5,3 miljoen euro aan belastingen moest worden betaald - een bedrag dat de Daily onmogelijk kon ophoesten. 'We kwamen met moeite rond', vertelt DeJonge. 'De krant hield zijn broek op door middel van advertenties en abonnementen.'

Het is haar een raadsel hoe de belastingdienst aan dit 'astronomische' bedrag is gekomen: de boekhouding van de krant is nooit doorgelicht, ook al heeft de Daily dat wel aangeboden, en er was geen mogelijkheid om in beroep te gaan. DeJonge noemt het een aanval op de vrijheid van meningsuiting, maar volgens premier Hun Sen is de Cambodia Daily 'de opperdief' van het land en moest krant 'inpakken en vertrekken' als niet werd betaald.

'Wie de macht heeft om belastingen op te leggen, heeft de macht om anderen te vernietigen', schreef de krant zondag in een statement. 'En na 24 jaar, een maand en 15 dagen heeft de Cambodjaanse regering de Cambodia Daily vernietigd - een bijzonder en onlosmakelijk deel van de vrije pers van het land.'

'De krant is mijn CIA'

Het dagblad werd in 1993 opgericht door Bernard Krishner, een journalist die bevriend raakte met koning Norodom Sihanouk. 'De krant is mijn CIA', zou de koning tegen Krishner hebben gegrapt. 'Het is de enige manier om te weten wat er in mijn eigen land speelt, want aan mij vertellen ze het niet.'

De relatie tussen de krant en het koningshuis is allang vervaagd: Sihanouk trad in 2004 om gezondheidsredenen af en overleed in 2012, kort voor zijn 90ste verjaardag. Krishner woont ondertussen in Japan en de krant wordt uitgegeven door zijn dochter en schoonzoon, Deborah en Douglas Steele. De redactie heeft altijd voor de helft uit buitenlanders, en voor de andere helft uit Cambodjanen bestaan. Een deel van de krant is in de Khmer-taal.

'Het is verschrikkelijk', zegt de hoofdredacteur. 'Het is onze grote liefde die verloren gaat, onze stem, en ook onze bron van bestaan. Maar uiteindelijk zijn we maar een puzzelstukje. Ze proberen op dit moment alle onafhankelijke stemmen te smoren.'

De afgelopen weken zijn er zeker 19 radiostations gesloten of werd het hen in elk geval verboden om bijdragen van de Voice of America en Radio Free Asia uit te zenden. Daarnaast wordt het Nationaal Democratisch Instituut verdreven, een non-profit organisatie die is gelieerd aan de Amerikaanse Democratische partij.

Het lijkt erop dat Hun Sen in de aanloop naar de verkiezingen, die volgend jaar juli worden gehouden, nerveus is geworden. Hij is al tientallen jaren aan de macht, maar bij lokale verkiezingen deze zomer deed de Nationale Reddingspartij van Kem Sokha het onverwacht goed. Deze oppositieleider is voorlopig uit de weg geruimd: afgelopen zaterdag werd zijn huis door honderden zwaarbewapende agenten omsingeld en Kem Sokha werd van zijn bed gelicht en meegenomen naar een afgelegen gevangenis op 200 kilometer van de hoofdstad. Hij wordt beschuldigd van landverraad, en het bewijs daarvoor is een YouTubefilmpje uit 2013, waarin hij zegt hulp en steun te krijgen uit de VS en Canada om politieke verandering te bewerkstelligen. Samenzwering met buitenlandse mogendheden dus, en daarvoor kan hij 30 jaar cel krijgen.

De Cambodia Daily zal er niet meer over berichten. De journalisten die schreven over corruptie, milieu en sociale misstanden moeten op zoek naar een nieuwe baan. 'Elke dag brachten zij zichzelf in gevaar door hier te komen', zegt DeJonge. 'Ze maakten lange dagen voor weinig geld, maar ik vraag me af of ze in dit land nog als journalist aan de slag kunnen komen.'

Korte stilte.

'Misschien komt er nog een vervolg online. Er zijn geen plannen, de Daily is gewurgd, maar onze mensen zijn er nog.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden