Nu al pessimisme over VN in de rol van redder van Darfur

Er gaat een VN-vredesmacht naar Darfur. Kenners zijn niet onder de indruk: ‘Laten we elke fantasie opgeven dat de VN de boel gaat redden terwijl genocide zich ontvouwt.’..

Van onze medewerker Diederik van Hoogstraten

Dat zie je niet vaak, Congresleden die worden opgepakt. Maar dinsdag rekende de Washingtonse politie zeven Democraten in. Zij demonstreerden bij de ambassade van Sudan en blokkeerden de ingang, waarmee ze de wet overtraden. ‘Wij kunnen genocide niet tolereren’, zei afgevaardigde Melvin Watt.

Rond de crisis in de Darfur-regio in Sudan viel deze week enige hoop te ontwaren. Nadat eind april een grote anti-genocide-demonstratie in Washington plaatsvond, eisten de burgerlijk ongehoorzame politici opnieuw aandacht voor het conflict, waarbij ten minste 200 duizend doden zijn gevallen. En even later namen de VN een resolutie aan die werkelijk verschil zou kunnen maken voor de geterroriseerde bevolking van Darfur.

Na jaren van debat en onderhandeling ging de Veiligheidsraad dinsdag unaniem akkoord met de maatregel die eist dat de Sudanese regering een VN-vredesmacht toelaat. Naar schatting twintigduizend blauwhelmen moeten de zevenduizend soldaten van de Afrikaanse Unie (AU) vervangen. De slecht uitgeruste AU-troepen hebben niet veel kunnen doen aan de gruwelijkheden. Het grootschalige geweld wordt door Washington, mensenrechtengroepen en journalisten die het gebied bezochten al geruime tijd genocide genoemd.

De leiders in Khartoem, die medeschuldig zouden zijn aan het geweld, hebben zich verzet tegen een VN-macht. Daarbij beroepen zij zich op de staatssoevereiniteit. Maar dat is een argument dat activisten als de genocide-expert Samantha Power en de New York Times-columnist Nicholas Kristof afwijzen. De les van twintigste-eeuwse passiviteit tegenover heersers die hun eigen bevolking vermoorden, is juist dat soevereiniteit ingrijpen niet mag belemmeren als genocide plaatsheeft, stellen zij.

Ook vreest Khartoem dat VN-soldaten machthebbers zullen oppakken die worden beschuldigd van oorlogsmisdaden. Voor die zorg bestaat een reden, nu vorige maand is besloten de verantwoordelijken te berechten voor het International Gerechtshof in Den Haag.

De VN zijn tot nog toe weinig slagvaardig geweest, ondanks de oproepen van Jan Pronk, de VN-afgevaardigde voor Sudan, en Jan Egeland, de onder-secretaris-generaal voor humanitaire zaken.

De regering-Bush, geconfronteerd met grote binnenlandse druk om ‘iets’ te doen, heeft consequent doorverwezen naar de VN. In de Veiligheidsraad lag het permanente lid China echter dwars, omdat het de olie-import uit het Afrikaanse land in gevaar kan brengen.

China ging ditmaal akkoord, maar Amerikaanse critici van de volkerenorganisatie betwijfelen of er nu wel actie komt. In de woorden van Kristof, die zichzelf een ‘gedesillusioneerde fan van de VN’ noemt: ‘De VN hebben regelmatig afgrijselijk gefaald in situaties zoals die in Darfur. (...) Laten we realistisch zijn en elke fantasie opgeven dat de VN de boel gaan redden terwijl genocide zich ontvouwt.’

Kristof bezocht de regio veelvuldig en ontving onlangs een Pulitzer-prijs. Hij en andere kenners verwachten dat het recente vredesakkoord tussen de Sudanese regering en de belangrijkste rebellengroep ‘uit elkaar zal vallen’. Dat zou de VN-missie verder bemoeilijken, zo niet onmogelijk maken. De nieuwe resolutie eist strikte naleving van dit akkoord. Het dreigt een vicieuze cirkel te worden: betrokkenen ter plekke betwijfelen of de onmachtige AU-troepen dit akkoord zullen kunnen beschermen, terwijl die troepenmacht de wankele vrede moet bewaken zolang de VN-macht er nog niet is.

VN-woordvoerders wezen erop dat de resolutie is aangenomen onder hoofdstuk 7 van het VN-handvest. Dat opent de deur naar sancties of militaire middelen als Sudan weigert om de verkenningsmissie toe te laten. Die zal mogelijk al volgende week naar Darfur vertrekken, waarna de vredesmacht eind september ter plekke moet zijn.

John Bolton, de Amerikaanse VN-ambassadeur, zei dat de VS een bijrol vervullen door de missie te ondersteunen via de VN, en via de NAVO ‘waar dat van toepassing is’. Speculatie over een grotere rol van de VS, die wordt gevoed door president Bush’ herhaalde roep om actie, noemde Bolton ‘voorbarig’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden