nieuws Zwarte Pietendiscussie

NTR vervangt alle Zwarte Pieten voor roetveegpieten: ‘Voor ons is dit nu een logische stap’

Na een jarenlange, hoogoplopende Zwarte Pietendiscussie heeft de omroep NTR de knoop doorgehakt: er zullen dit jaar bij de landelijke intocht en in het Sinterklaasjournaal geen Zwarte Pieten meer te zien zijn. Ze worden voor het eerst helemaal vervangen door roetveegpieten.

Sinterklaas wordt dit jaar bij de landelijke intocht uitsluitend vergezeld door roetveegpieten. Beeld ANP

‘Wij volgen al jaren een lijn van geleidelijke ontwikkeling. Voor ons is dit nu een logische stap’, schrijft een woordvoerder van de NTR in een e-mail. De roetveegpieten zullen ‘in alle gradaties’ zijn, aldus de woordvoerder, maar niet geheel zwart.

De NTR zat de afgelopen jaren met de kwestie in zijn maag. Het Sinterklaasjournaal, dat 11 november begint, is een autoriteit: het trekt ongeveer een miljoen kijkers, veel scholen en gemeenten volgen de verhaallijn zoals die wordt neergezet in het programma. Die bepalende rol bleek in de explosieve Zwarte Pietendiscussie een garantie voor kritiek, van zowel voor- als tegenstanders van Zwarte Piet.

De laatste jaren verschenen zowel Zwarte Pieten als roetveegpieten in het Sinterklaasjournaal. Volgens voorstanders van Zwarte Piet tastten de roetveegpieten een dierbare Nederlandse traditie aan. Tegenstanders stelden dat de NTR te lang vasthield aan een racistisch stereotype.

Draagvlak

Paul Römer, tot begin 2019 directeur van de NTR, verdedigde zich tegen dat laatste verwijt door te wijzen op het draagvlak voor Zwarte Piet. ‘Wij willen weerspiegelen wat er speelt, niet voor de troepen uit lopen’, zei hij meermaals.

De steun voor Zwarte Piet brokkelt af, maar is nog steeds flink. In 2013 was 89 procent van de Nederlanders voorstander van een zwart geschminkte Piet, in 2017 68 procent. Van de jongeren tussen 18 en 25 jaar vond de helft dat het uiterlijk van Zwarte Piet aangepast moest worden.

Ook bij het Sinterklaasjournaal zelf leidde de discussie tot onrust. Erik van Muiswinkel, die vanaf 1998 de rol van Hoofdpiet speelde, stopte daar in 2016 mee omdat de NTR vasthield aan Zwarte Piet. Eindredacteur Ajé Boschhuizen noemde de periode waarin het script geschreven werd eens ‘de zes depressieve weken’.

Door het besluit van de NTR stopt de rol van Huispiet, vorig jaar een van de laatste Zwarte Pieten. Dat zegt Maarten Wansink, de vertolker van de rol sinds 2001 en bekend voorstander van Zwarte Piet. Wansink keert ook niet terug. ‘De rol houdt op, dus ik houd ook op.’ Hij wil verder niet over de kwestie praten. ‘De discussie escaleert door de media. Op straat wordt het gesprek gedempt gevoerd.’

‘Historische dag’

Apeldoorn, waar de intocht dit jaar is, volgt het besluit van de NTR, schrijft de gemeente op haar website. ‘De afgelopen jaren zagen we ook in Apeldoorn een geleidelijke verandering in het uiterlijk van Piet. Dit maakt dat wij geen moeite hebben met het volgen van de ontwikkeling die de NTR voorstaat.’

Voor- en tegenstanders van Zwarte Piet demonstreerden de afgelopen jaren bij de intocht. In 2017 blokkeerden voorstanders de snelweg om te voorkomen dat tegenstanders in Dokkum zouden demonstreren. In Eindhoven werden vorig jaar pro-Piet-activisten opgepakt nadat ze racistische teksten naar sympathisanten van Kick Out Zwarte Piet hadden geschreeuwd en hen hadden bekogeld met blikjes bier en eieren.

‘Vandaag is een mooie, historische dag’, zegt Jerry Afriyie, voorman van Kick Out Zwarte Piet. ‘Dit is een overwinning voor alle mensen die een inclusief feest nastreven waar alle kinderen evenveel plezier aan beleven. Wij willen dat de traditie nog duizenden jaren doorgaat, maar wel aangepast aan de tijd.’ Afriyie strijdt sinds 2008 tegen Zwarte Piet. Hij gaat door tot Nederland Zwarte Piet-vrij is, zegt hij. ‘De landelijke intocht is een van de vele intochten. Waar Zwarte Piet nog wel is, zullen we strijden voor verandering.’

Zwarte Piet: daar gaan we weer...?

Draagvlak voor Zwarte Piet brokkelt af. Naast boosheid domineert onder Nederlanders steeds meer een andere emotie: dodelijke vermoeidheid. Maar ook het besef dat Zwarte Piet nu toch echt zijn langste tijd heeft gehad, concludeerde Peter Giesen vorig jaar.

Achter de schermen van het Pietenhuis. Na jaren vol lof werd het Sinterklaasjournaal eind 2015 overladen met kritiek, en stapten drie teamleden op. In het nieuwe script pakken de makers de handschoen op, schreef Menno van Dongen in deze reconstructie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden