NSA verzamelde in 2017 drie keer meer gegevens dan in 2016

De Amerikaanse ​inlichtingendienst ​NSA heeft in 2017 534 miljoen gegevens van telefoongesprekken en sms-berichten verzameld van Amerikaanse burgers. Dat is meer dan een verdrievoudiging ten opzichte van het jaar daarvoor, toen 151 miljoen gegevens werden opgeslagen. De cijfers staan in een jaarlijks rapport van de Director of National Intelligence (DNI) dat sinds de onthullingen van NSA-klokkenluider Edward Snowden wordt gepubliceerd.

De NSA verzamelt alleen metadata, de inhoud van telefoongesprekken of berichten slaan zij niet op. Beeld EPA

De 534 miljoen gegevens zijn zogeheten metadata: wie belt met wie, op welk moment en hoe lang. Elk telefoongesprek kent minimaal zeven metadata, zoals de locatie waarvan gebeld is en welke telefoonnummers met elkaar in contact staan. Dat betekent dat als het alleen om telefoongesprekken zou gaan, de NSA in 2017 maximaal 76 miljoen gesprekken registreerde. Er wonen ruim 300 miljoen mensen in de Verenigde Staten. De inhoud van de telefoongesprekken en sms-berichten is niet opgeslagen.

Interceptie

Het verzamelen van metadata is een belangrijk instrument voor inlichtingendiensten: het stelt ze in staat om snel een netwerk rond een persoon te analyseren. Het is niet helemaal duidelijk wat de enorme toename verklaard. Een woordvoerder van DNI noemt in een verklaring twee mogelijke oorzaken voor de stijging. Allereerst kan het te maken met de toegestane duur van de interceptie. Die kan per persoon verschillen. Hoe langer, des te meer gegevens verzameld worden. Een tweede verklaring is dat telefoonbedrijven historische gegevens bewaren en die ook delen met de NSA. Het kan zijn dat die aantallen toenemen.

Toen Edward Snowden in 2013 diverse methoden van de NSA onthulde, verzamelde de dienst nog veel meer metadata. Het ging destijds om miljarden gegevens per dag. Daarna werd de wet aangepast. Toch geven deze gegevens maar een beperkt deel van de werkelijkheid weer. Het is bijvoorbeeld onduidelijk om hoeveel mensen het gaat. Uit het rapport blijkt wel dat de Amerikanen in 2017 de internetcommunicatie van bijna 130.000 buitenlanders opsloegen. In 2016 ging het nog om 106.000 personen. Bij deze interceptiemethode tappen de Amerikanen internetverkeer dat van of naar de VS gaat. Privacy-voorvechters vrezen dat daardoor indirect ook Amerikaanse communicatie wordt opgeslagen.

Burgers aftappen

In Nederland werden de metadata van telefoongesprekken tot een jaar lang bewaard door telefoonbedrijven, totdat het Europees Hof bepaalde dat deze opslag te weinig waarborgen biedt voor het beschermen van onschuldige burgers. In een nieuw wetsvoorstel dat minister Ferdinand Grapperhaus in maart presenteerde, wordt de opslag daarom in de toekomst beperkt tot enkel de gegevens van de gebruiker. Contacten en relaties van Nederlanders zullen niet langer bewaard worden. Politie en inlichtingendiensten kunnen nog wel, zoals ook de FBI in de Verenigde Staten doet, burgers aftappen. De AIVD en MIVD deden dat in 2017 3500 maal, de politie plaatste in 2016 bijna 25.000 telefoon- en internettaps.

Overigens kunnen de AIVD en MIVD met de op 1 mei in werking getreden Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) op grotere schaal internetverkeer af gaan tappen. Daar zal ook de communicatie van personen tussen zitten die geen doelwit van de diensten zijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.