'NSA, dus níet waterboarden, leidde naar Bin Laden'

De overleden Al-Qaida-leider Osama bin Laden is niet opgespoord dankzij de omstreden verhoormethoden van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA, maar dankzij de afluistertechnieken van de NSA. Dat staat volgens ingewijden in een nog vertrouwelijk rapport van de Amerikaanse Senaatscommissie voor inlichtingenwerk.

Niet de CIA, maar de NSA zou Bin Laden uiteindelijk hebben opgespoord. Beeld ap

De bevindingen staan haaks op de verklaring van de CIA en de regering van de vorige president George W. Bush. Zij beweren dat Osama Bin Laden is opgespoord door 'uitgebreide ondervragingstechnieken' die de regering-Bush toestond na de terreuraanslagen van 11 september 2001. Door opgepakte strijdmakkers van Bin Laden te 'waterboarden', hun verdrinking te simuleren, en andere omstreden verhoormethoden te gebruiken, zou de CIA de informatie hebben gekregen die de Amerikanen naar Bin Ladens schuilplaats leidde.

Bronnen rondom de inlichtingencommissie stellen nu dat niet de CIA, maar de NSA Bin Laden uiteindelijk opspoorde. De NSA luisterde in 2010 een telefoongesprek af tussen Al-Kuwaiti en een spionagedoelwit van die dienst. In dat gesprek vonden de Amerikanen de eerste aanwijzing die hen niet veel later naar Abbottabad zou leiden.

 
Bronnen rondom de inlichtingencommissie stellen nu dat niet de CIA, maar de NSA Bin Laden uiteindelijk opspoorde.

Geen doorslaggevende aanwijzingen
De Senaatscommissie onderzocht welke inlichtingen terreurverdachten hebben verstrekt over Bin Laden. Daaruit maakt de commissie op dat waterboarding geen doorslaggevende aanwijzingen heeft opgeleverd.

Het rapport zou bovendien korte metten maken met de kroongetuige die de CIA opvoert ter verdediging van waterboarding. Khalid Sheikh Mohammed, het brein achter de aanslagen op het New Yorkse World Trade Centre, onderging de schijnverdrinking 183 keer.

CIA-medewerkers wezen erop dat Mohammed na ondervraging losliet dat hij een koerier kende die de schuilnaam Abu Ahmed al-Kuwaiti gebruikte. Die koerier zou de CIA in 2009 uiteindelijk naar de Pakistaanse garnizoensstad Abbottabad leiden, waar Bin Laden zich schuilhield.

De CIA had volgens het onderzoeksrapport echter nauwelijks wat aan de informatie van Mohammed. Hij verzweeg de echte naam van de koerier en vertrouwde zijn ondervragers evenmin toe hoe belangrijk Al-Kuwaiti was. Mohammed zou pas maanden na zijn laatste schijnverdrinking wat spraakzamer zijn geworden, tijdens een doorsnee kruisverhoor.

Het vernietigde huis in Abottabad waar Bin Laden in mei 2012 werd vermoord. Beeld anp

Zwijgen
De CIA beweerde dat het koppige zwijgen van de terreurverdachten tijdens de ondervraging soms even belangrijke informatie oplevert. Ze voerden Al-Qaida-lid Abu Faraj al-Libi op om die stelling te staven. Juist omdat Al-Libi, die in 2005 werd opgepakt en in een geheime CIA-gevangenis werd vastgehouden, hardnekkig bleef ontkennen dat hij Al-Kuwaiti kende, trok dat de aandacht van de inlichtingendienst. Mohammed en Al-Libi was er kennelijk veel aan gelegen de koerier te beschermen, concludeerde de CIA.

Die verdenking rees echter alleen maar omdat de CIA al via andere wegen op het spoor van Al-Kuwaiti was gezet, stelt de Senaatscommissie volgens de ingewijden. Als de dienst Bin Ladens koerier niet al in het vizier had gehad, had zij volgens de onderzoekers in de zwijgzaamheid en valse inlichtingen van Mohammed en Al-Libi nooit een rookgordijn gezien.

Openbaar
De Democratische senator Dianne Feinstein verzoekt haar collega's de hoofdlijnen van het onderzoeksverslag nog deze week openbaar te maken. Het hele rapport kan volgens haar stukje bij beetje worden vrijgegeven in de komende maanden.

Feinstein, haar partijgenoot Carl Levin en de Republikeinse senator John McCain (die ooit als krijgsgevangene in Vietnam zelf werd gemarteld) hekelen het optreden van de CIA al jaren. Zij zouden nu ook het voortouw nemen in de pogingen het Senaatsrapport openbaar te maken.

De CIA beweert dat Osama Bin Laden is opgespoord door 'uitgebreide ondervragingstechnieken'. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden