NS worstelt met onderhoud treinen

Treinreizigers moeten vaker staan door het gebrek aan rijdend materieel. Monteurs van Nedtrain proberen het achterstallig onderhoud snel in te lopen, mede met extra geld van NS....

Onder een hefbrug staan twee monteurs te kijken naar de wielen van een treinstel. Met behulp van computers meten ze in deze zogeheten kuilwielenbank de ronding van de assen op. Als er vlakke stukken inzitten, moeten ze de 'vierkante wielen' bijschaven.

Op werkplaats De Zaanstraat, vlakbij station Sloterdijk in Amsterdam, zijn tientallen monteurs op zeven werksporen bezig om kapotte treinstellen te repareren. Ze moeten stevig doorwerken, want de Nederlandse Spoorwegen kampen met een groot tekort aan rijdend materieel. Van de benodigde 2230 rijtuigen staan er in Nederland ruim tweehonderd op reparatie te wachten. Daarnaast zijn er nog 330 treinen waaraan de monteurs aan het sleutelen zijn.

Het gebrek aan rijdende treinen bij NS komt bovenop het nijpende tekort aan machinisten en conducteurs. Deze schaarsteproblemen leidden er het afgelopen halfjaar toe dat regelmatig treinen uitvielen of overvol zaten. Vooral in de spits is er een groot gebrek aan zitplaatsen. De punctualiteit van NS zakte naar een magere 74 procent. Het treinbedrijf schrapte noodgedwongen in zijn zomerdienstregeling, en zal ook in de wintermaanden in het weekeinde minder frequent rijden.

De uitval van materieel is een erfenis uit het nabije verleden. Sinds de verzelfstandiging in 1995 heeft NS in de kosten gesneden om het bedrijf ook zonder overheidssubsidies winstgevend te maken. Het onderhoudsbedrijf kreeg het mes op de keel van reizigersbedrijf NSR, waarvan het volkomen afhankelijk was. NSR vond het onderhoudsbedrijf te duur. Nedtrain, toen nog NS Materieel, moest honderd miljoen besparen op een omzet van 450 miljoen gulden.

'In die periode is er een andere balans gezocht tussen operationele resultaten en financiële doelstellingen,' zegt Nedtrain-directeur J. Huberts, de baas van het onderhoudsbedrijf van NS. Huberts stelt dat er de laatste jaren vooral naar de financiële aspecten is gekeken. 'Het is een leercurve, waarbij de slinger wel te ver naar de financiële kant is doorgeschoten.'

Inmiddels is het besef doorgedrongen dat NS het probleem op een andere manier moet aanpakken. Met Huberts heeft het bedrijf vorig jaar een ervaren kracht binnengehaald. Jarenlang was hij de baas van de Nedcar-autofabrieken in Born en daarna van het Waterleidingbedrijf Limburg.

Huberts heeft de wind mee. Door de slechte prestaties van NS en de hevige kritiek van het publiek krijgt Nedtrain meer armslag. Huberts mag de komende jaren 250 à 300 miljoen gulden investeren. Nedtrain wil daarmee de capaciteit van de werkplaatsen uitbreiden en de efficiëntie verbeteren. Ook investeert hij in Gotcha, een nieuw systeem waarbij de afgevlakte wielen al rijdend op het spoor kunnen worden ontdekt. Door sneller bij te slijpen voorkomt NS andere technische problemen aan de wagons.

Op De Zaanstraat is te zien hoe de monteurs de vlakke plaatsen nu nog opsporen. In de kuilwielenbank controleren ze of de wielen nog rond zijn en slijpen ze eventueel bij. Als dat niet helpt, gaan de treinen naar de 'Aardwind', een installatie waarin de draaistellen van de trein worden gehaald. Monteurs kunnen zo in twee uur tijd het onderstel demonteren. Honderd meter verderop vervangen ze de versleten wielstellen of tractiemotoren van het onderstel door nieuwe. De kapotte onderdelen gaan voor revisie naar het onderhoudsbedrijf in Haarlem, waar grote reparaties plaatsvinden.

De werkplaatsen van Nedtrain moeten soms op elkaar wachten. Ook ontbreken de juiste onderdelen om de trein weer aan de praat te krijgen. Vooral van de oude treinseries zijn de onderdelen heel moeilijk te verkrijgen.

De werkplaats in Amsterdam is samen met een kleine twintig andere plekken in Nederland verantwoordelijk voor de service en het onderhoud van de treinen. De monteurs plegen er dagelijks onderhoud. Buiten op het rangeerterrein zijn intussen ingehuurde schoonmakers de treinen aan het fatsoeneren voor een volgende rit.

In Amsterdam weet Nedtrain de achterstanden aan reparaties al aardig in te lopen, vertelt regiodirecteur H. Pasma. Het bedrijf nam meer personeel aan, verlengt de bedrijfstijden en maakt meer gebruik van computerprogramma's om het werkproces te sturen. Binnen een jaar tijd daalde de achterstand in het aantal 'reparatiebeurten' van ruim achthonderd naar minder dan honderd per maand. De methode van Amsterdam dient inmiddels als voorbeeld voor de andere spoorwerkplaatsen.

Maar er moet bij Nedtrain nog meer gebeuren, vertelt Huberts. Dat heeft te maken met de toegenomen werkdruk in het bedrijf. 'Door de snelle groei van het aantal reizigers worden treinen vaker ingezet', zegt Huberts. Een trein rijdt gemiddeld 17 procent meer kilometers dan vier jaar geleden. 'Het materieel slijt daarom aanzienlijk sneller.' Daarnaast moet het bedrijf inspelen op de nieuwe dubbeldekkers die vanaf 2002 geleidelijk op het Nederlandse spoor zullen worden ingezet. 'Nieuwe treinen vragen in het begin veel extra aandacht', weet Huberts.

Het onderhoudsbedrijf, maar ook de toeleveranciers moeten de 'versnelling van het tempo' zien bij te benen. 'Dit hogere tempo is niet zomaar te bereiken. Daar moet je minimaal drie jaar voor uittrekken', zegt Huberts. 'Over vijf jaar ken je het bedrijf niet meer terug.'

Huberts wil de huidige problemen aanpakken door te investeren in nieuwe machines. Er komen meer kuilwielenbanken en langere putsporen bij. Op korte termijn wil Nedtrain de bestaande capaciteit beter gebruiken door de bedrijfstijden te verlengen en meer personeel in dienst nemen.

Of met al deze maatregelen de herfst zonder problemen verloopt, durft Huberts niet te garanderen. 'Gemiddeld hebben we in die tijd 20 procent meer werk, maar bij een natte herfst zijn er al snel meer problemen. Het succes van onze inspanningen staat of valt vooral met de mate waarin we de bedrijfstijden kunnen verlengen en meer personeel kunnen vinden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden