NS-top moet zich verantwoorden bij minister

Topman H. Huisinga van de Nederlandse Spoorwegen moet vrezen voor zijn baan. Hij beloofde dat dit jaar vier van de vijf treinen op tijd aankomen....

Het laatste uur voor topman Hans Huisinga van de NS heeft geslagen. Huisinga en de raad van comissarissen hebben zich gecommiteerd aan een punctualiteit van 80 procent. Dat gaat de NS niet halen. Ook heeft de NS belooft meer reizigers te trekken en ook dat lukt niet. Het aantal reizigers neemt voor het eerst in jaren af. In het zogenoemde prestatieplan beloofde NS dat dit jaar het aantal reizigers in de spits met 3 procent zou groeien.

De cijfers zijn desastreus voor Huisinga. In januari moet de NS-topman verantwoording afleggen aan minister Netelenbos, de eigenaar van de Nederlandse Spoorwegen. Het punctualiteitscijfer speelt daarbij een cruciale rol. Vorig jaar beloofde Huisinga dat maximaal 12 procent van de treinen vertraagd zou zijn.

Maar in augustus kwam hij daar al op terug. Door gebrek aan personeel en materieel zou dit cijfer bij lange na niet worden gehaald, zo hield hij Netelenbos voor. Hoogstens zou het hem lukken om vier van de vijf treinen op tijd te laten vertrekken.

De minister van Verkeer ging akkoord met dit extreem lage cijfer. In één klap mocht de NS bijna twee keer zoveel treinen te laat laten aankomen. De Tweede Kamer reageerde woedend. Dit was een makkie voor de NS. Ook Huisinga en de commissarissen toonden zich tevreden. Grootmoedig besloten ze hun lot aan dit lage cijfer te verbinden. Als meer dan een op de vijf treinen dit jaar vertraagd zou zijn, zouden ze opstappen, vertelden Netelenbos.

Deze ruimhartigheid helpt de minister enorm. Omdat de NS een structuurvennootschap is, kan Netelenbos bij de spoorwegen niets uitrichten zonder instemming van de raad van commissarissen. Zelfs als de minister het vertrouwen in de directie publiekelijk opzegt, kan de raad van bestuur rustig blijven zitten als de commissarissen dat willen. De minister staat dan, anders dan ze vaak suggereert, schaakmat. Haar machtsmiddelen zijn uiterst beperkt. Ook de commissarissen kan ze niet ontslaan, omdat in een structuurvennootschap de commissarissen elkaar zelf benoemen.

De belofte van topmannen van de Nederlandse Spoorwegen helpen haar echter. Want nu is al duidelijk dat de NS ook het lage cijfer van 80 procent niet zal halen. Het aantal vertragingen gaat de laatste tijd van kwaad tot erger. Vorige week was slechts 69,3 procent van de treinen op tijd. Drie weken geleden werd het dieptepunt van 68,6 procent bereikt. En dan tellen uitgevallen treinen nog niet eens mee voor de slechte resultaten. Het is al meer dan twee maanden geleden dat het weekcijfer boven de norm van 80 procent uitkwam.

Bij het ministerie van Verkeer wordt ernstig rekening gehouden met het vertrek van Huisinga. Te meer daar, zelfs in tijden dat de files toenemen, het aantal treinreizigers afneemt.

In een allerlaatste poging het tij te keren, kwam de NS-top vrijdag met nieuwe plannen. Het met veel strijd binnengehaalde 'rondje om de kerk' wordt daarin voor een deel weer teruggedraaid. Machinisten en conducteurs uit Noord- en Oost-Nederland mogen weer in de Randstad gaan werken. Ook wordt de afstand tussen de verkeersleiding en de mensen op de trein korter, en voor een deel weer in oude staat hersteld. De ondernemingsraad is tevreden. Het ultimatum wordt opgeschort. In januari zullen er geen stakingen zijn.

Toch wordt het allerminst rustig bij het spoorbedrijf. NS blijft doodziek. De norm daarvoor is het ziekteverzuim, dat maar blijft toenemen. Van de conducteurs is 17,9 procent en van de machinisten 12,5 procent ziek. Dat zijn extreem hoge cijfers. Naast de desastreuze vervoersgetallen is Huisinga er niet in geslaagd vrede met zijn personeel te tekenen. Samen met president-commissaris Jan Timmer zal hij in januari een barre tocht naar Den Haag moeten maken. Tenzij minister Netelenbos bijdraait.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.