NS loopt risico's met bod HSL

De Nederlandse Spoorwegen moeten jaarlijks meer dan 220 miljoen gulden gaan betalen voor de exploitatie van de HSL-Zuid. Minister Netelenbos juicht: zij haalt miljarden extra binnen....

Minister Netelenbos van Verkeer moet een gelukkige vrouw zijn. De Nederlandse Spoorwegen hebben diep in de buidel getast om de exploitatie van de hogesnelheids;trein van Amsterdam naar Parijs (HSL-Zuid) binnen te halen.

In twee jaar tijd heeft de minister door een halsstarrige houding ten opzichte van de spoorwegen miljarden guldens extra verdiend. In 1999 bood de NS 2,8 miljard gulden voor een concessie van dertig jaar. Nu biedt het spoorbedrijf meer dan het dubbele: minstens 3,3 miljard gulden in vijftien jaar. De openbare aanbesteding van de hogesnelheidslijn lijkt dus een groot succes voor de overheid.

In 1999 vlogen Netelenbos en NS elkaar in de haren. NS mocht in die tijd een exclusief bod uitbrengen op de HSL-Zuid. Netelenbos vond het bedrag dat NS toen wilde betalen veel te laag. Bovendien betichtte ze NS van het verdraaien van de feiten.

Het conflict resulteerde uiteindelijk in een openbare aanbesteding, omdat de minister verwachtte zo meer geld te krijgen.

Daarin blijkt ze meer dan gelijk te hebben gehad. Enkele miljarden guldens extra zullen de komende jaren in de staatskas vloeien. Niet dat daar overigens veel mooie dingen mee kunnen worden gefinancierd. De minister heeft het geld hard nodig omdat de aanleg van het HSL-spoor veel duurder is uitgevallen dan was voorzien.

Of de veiling ook voor NS - en de treinreiziger - geslaagd mag heten, moet blijken. De spoorwegen dragen vrijwel de gehele verantwoordelijkheid voor de kosten. Het bod is weliswaar feitelijk door een consortium van NS, KLM en het Britse National Express uitgebracht, maar dit samenwerkingsverband wordt gedomineerd door NS. KLM heeft niet meer dan 5 procent van de aandelen, terwijl National Express alleen wat hand- en spandiensten verleent.

Het bedrag dat NS moet betalen is hoog. Twee jaar geleden vond de toenmalige NS-bestuursvoorzitter R. den Besten een hoger bod dan 2,8 miljard gulden financieel onverantwoord. Nu, amper twee jaar later, betalen de spoorwegen grif het dubbele. Probeerde NS in 1999 het HSL-spoor voor een prikje binnen te halen? Of leeft NS tegenwoordig op te grote voet?

Dat laatste valt niet uit te sluiten. Volgens internationale deskundigen is de HSL-Zuid maximaal zestig miljoen euro per jaar waard. De overheid wilde echter minstens 100 miljoen euro per jaar, waarop de private gegadigden, die meer rekening moeten houden met hun aandeelhouders, afhaakten.

Arriva (samen met Deutsche Bahn) en het Franse CGEA (in een consortium met het Zweedse SJ en busbedrijf Connexxion) vonden de heffing te hoog om het snelle spoor rendabel te runnen.

Geld is voor de NS geen probleem. Het bedrijf is vooral door verkoop van beleggingen steenrijk. Het is echter de vraag of de NS - als monopolist niet gewend risico's te nemen en als overheidsbedrijf vrij van lastige aandeelhouders - zich niet vergaloppeerd heeft met de hoogte van de som.

Is dat inderdaad het geval, dan zal dat vroeger of later, door slechtere service, mindere investeringen of hogere prijzen, op de treinreiziger worden afgewenteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden