nieuwsbudget NPO

NPO mist grip op besteding van het omroepgeld, oordeelt Algemene Rekenkamer

De Nederlandse Publieke Omroep heeft onvoldoende zicht en grip op de besteding van 850 miljoen euro belastinggeld. De organisatie doet niet genoeg moeite om de uitgaven van omroepen te controleren en voldoet daarmee niet aan de wettelijke verplichtingen. De omroepen op hun beurt zijn niet transparant genoeg over hun uitgaven. 

Floortje Dessing (rechts) is zowel presentator als producent van haar programma Floortje naar het einde van de wereld. Het programma is fors duurder geworden sinds het niet meer door BNNVara, maar door Dessing zelf wordt geproduceerd.Beeld Floortje naar het einde van de wereld

Dat stelt de Algemene Rekenkamer in een uiterst kritisch rapport over de geldstromen in Hilversum. Volgens de nieuwe Mediawet behoort de NPO ‘doelmatig’ – efficiënt en zuinig – met haar uitgaven om te gaan. Ook moet toezicht worden gehouden op de resultaten die de omroepen bereiken met het ontvangen geld: hoeveel kijkers en reclame-inkomsten staan er bijvoorbeeld tegenover en in hoeverre dragen ze bij aan publieke taken zoals de informatievoorziening? In de praktijk is dit toezicht ontoereikend, aldus de Rekenkamer.

Omroepen hoeven na ontvangst van subsidie geen verantwoording meer af te leggen aan de NPO.  Omroepen als de EO, BNNVara en KRO-NCRV moeten vooraf wel duidelijk maken hoeveel kosten zij voor hun programma's denken te gaan maken, maar de NPO controleert achteraf niet waar het geld aan is besteed. Omroepen kunnen het geld bijvoorbeeld zelf herverdelen en aan andere programma’s uitgeven. Daardoor ontbreekt het zicht op de werkelijke kosten per programma. 

De Rekenkamer wijst ook op andere zwaktes in het huishoudboekje. Zo leiden de vergoedingen voor presentatoren tot veel onduidelijkheid. Presentatoren als Jeroen Pauw en Floortje Dessing zijn eigenaren van hun eigen productiebedrijf en ontvangen zo dubbele inkomsten. Doordat niet duidelijk is welk bedrag de presentatoren ook nog vangen voor de productie, heeft de NPO niet in kaart welk bedrag een presentator echt krijgt. Dit is niet tegen de wet, maar wel politiek gezien omstreden. De Rekenkamer wijst erop dat Dessings reisprogramma Floortje naar het einde van de wereld fors duurder is geworden sinds het niet meer door BNNVara maar door Dessing zelf wordt geproduceerd. 

Champions League

Sportprogramma’s ontvingen in 2018 het meeste geld van de NPO, gevolgd door nieuwsprogramma’s. Met name sportprogramma’s ontvangen grote bedragen die opgaan aan rechten en productiekosten. De Rekenkamer zet vraagtekens bij de afwegingen die daarbij een rol spelen en heeft de indruk dat niet alle genres over één kam worden geschoren. Soms is de NPO streng, even later juist weer niet. Zo mocht de NOS niet bieden op de Champions League in 2018, maar werd er wel geld uitgegeven aan talkshows. De Rekenkamer kon er niet achter komen waarom zulke beslissingen worden genomen. In het ene jaar is het voetbal ‘te commercieel’ om op te bieden, in een ander jaar ‘bedient het een breed publiek’ en moet er wel op worden geboden. 

Een deel van het probleem zit bij de weerstand onder de omroepen om transparant te zijn over hun uitgaven. De NPO moet daarom scherper zijn bij het toekennen van subsidies, stelt de Rekenkamer. Maar ook de Tweede Kamer en het kabinet moeten aan de slag: de doelen van het omroepgeld liggen volgens de Rekenkamer niet duidelijk genoeg vast in de wet.

In zijn reactie belooft minister Slob zijn best te zullen doen om ‘prioriteiten’ vast te leggen, maar hij waarschuwt ook dat ‘meetbare doelstellingen’ lastig te formuleren zijn. Hij wil onnodige regeldruk vermijden. De Rekenkamer is niet onder de indruk en maant Slob tot meer urgentie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden