Notulen crisiscomité na MH17-ramp hoeven niet openbaar, oordeelt Raad van State

De verslagen van de crisisbijeenkomsten die ministers na de ramp met vlucht MH17 hielden, hoeven niet openbaar te worden gemaakt. Dat heeft de Raad van State woensdag bepaald.

De zaal waar het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) met de resultaten van het onderzoek naar de oorzaak van de ramp met vlucht MH17 werd gegeven Beeld anp

Volgens de hoogste bestuursrechter mag de minister van Veiligheid en Justitie de notulen van vergaderingen van de zogenoemde Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) geheimhouden. De staat heeft er 'groot belang bij' dat de deelnemers van de vergaderingen 'onbelemmerd met elkaar kunnen spreken'. 'Daarvoor is noodzakelijk dat hetgeen in vergaderingen is besproken vertrouwelijk blijft.'

In het najaar van 2014 deden nieuwsorganisaties NOS, RTL en de Volkskrant onafhankelijk van elkaar een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Ze wilden het kabinetsbeleid reconstrueren in de nasleep van de ramp met vlucht MH17. Hierbij kwamen op 17juli 2014 alle 298 inzittenden om het leven. In het voorjaar van 2015 gaf het ministerie van Veiligheid en Justitie een deel van de verslagen van ministeriële en ambtelijke commissies vrij. Van de teksten die verstrekt werden, bleek een groot deel onleesbaar gemaakt.

Vanwege het 'principiële karakter' van de zaak vochten de drie nieuwsorganisaties het Wob-besluit gezamenlijk aan bij de bestuursrechter. De overheid weigert te vaak documenten te verstrekken en lakt te makkelijk delen van teksten zwart, stelden de media. In februari 2017 oordeelde de bestuursrechter dat het ministerie zowel de verslagen van de ambtelijke bijeenkomsten als die van het ministeriële crisisberaad grotendeels openbaar moest maken.

Daarop verstrekte het ministerie de ambtelijke verslagen. De notulen van de bijeenkomsten met de bewindspersonen wilde de minister van Veiligheid en Justitie echter niet openbaren. Hij vocht de uitspraak aan bij de Raad van State. De hoogste bestuursrechter stelde de minister woensdag in het gelijk. Het belang van geheimhouding gaat in dit geval boven dat van transparantie, onder meer vanwege de gevoelige aard van het onderwerp.

Teleurstellende uitspraak

Een teleurstellende uitspraak, zegt Philippe Remarque, hoofdredacteur van de Volkskrant. 'We hadden verwacht dat op zijn minst delen van de verslagen van de ministeriële commissie openbaar hadden moeten worden gemaakt.'

Maar Jan van der Grinten, de advocaat die de drie media vertegenwoordigt, noemt de uitspraak 'baanbrekend'. De Raad van State heeft - in navolging van het Europees Hof - erkend dat staten niet zomaar meer met een beroep op bijvoorbeeld de staatsveiligheid documenten aan journalisten kunnen weigeren. Voorheen konden overheden in sommige gevallen zonder enige uitleg weigeren om informatie vrij te geven. Als ze documenten niet willen openbaren, moeten ze dat voortaan goed beargumenteren. 'Het biedt een opening om de weigeringsgronden van de Wob te doorbreken', aldus Van der Grinten.

Hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans ziet het ook zo, maar vindt dat er niet wordt doorgepakt. 'De Raad van State erkent dat de overheid niet met een louter beroep op een grond uit de wet kan weigeren om informatie openbaar te maken, maar argumenten moet geven. Maar vervolgens stelt de rechter dat de verzoeker moet aantonen dat er bijzondere omstandigheden zijn om de documenten te krijgen. Dat is vragen om een godsbewijs. Hoe kun je als verzoeker weten of de geweigerde documenten bijzondere informatie bevatten als je nog niet weet wat erin staat.' De nieuwsorganisaties overwegen het besluit voor te leggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden