NOS wilde wel, maar moest wachten op regie van NPO

'Een zender op zwart, dat kan niet en dat mag niet', stelt minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie vrijdag. Toch kreeg de 19-jarige Tarik Z. het met een neppistool voor elkaar. NPO1, het eerste informatiepunt in geval van een nationale ramp, was donderdagavond ruim een uur uit de lucht.

Jan de Jong en Marcel Gelauff tijdens een persconferentie. Beeld epa

De minister gaat 'in alle scherpte kijken' hoe het kon gebeuren. De reden waarom de kijker 'even geduld' moest hebben: ook de eindregie was geëvacueerd.

Een jongeman in net pak drong even voor 20.00 uur met een neppistool het gebouw van de NOS binnen en eiste zendtijd in het Achtuurjournaal. Hij wilde een speech geven over 'wereldzaken'. Een beveiliger sloeg alarm, het hele pand werd ontruimd. 'Alles en iedereen die in de journalistiek bezig is, staat op dat moment buiten zonder spullen', zegt algemeen directeur Jan de Jong een dag na de verstoorde uitzending.

De Jong: 'Nieuws is onze core business, maar donderdagavond ging het heel even primair om onze veiligheid.' Natuurlijk wilden de redacteuren weer zo snel mogelijk aan het werk. Een politieagent zei tegen hem: tijdens de evacuatie kostte het moeite om de redacteuren te laten stoppen met filmen en vragen stellen. Het vervulde De Jong van trots.

Eindregie

De eindregie van de NPO deelt het gebouw met de NOS. Daar wordt aan de laatste knoppen gedraaid voordat programma's daadwerkelijk op de zenders 1, 2 en 3 worden uitgezonden. Tarik Z. liep met zijn actie in zijn eigen valkuil. Hij kon zijn speech op nationale televisie niet geven omdat hij de technici had weggejaagd. Zonder eindregie geen uitzending.

De NOS was op calamiteiten voorbereid. In 2011 is het project 'Broadcast in Control' (BRIC) opgezet. In het jaarverslag van dat jaar staat: 'BRIC heeft als doel de continuïteit van de nieuwsvoorziening zoveel mogelijk te waarborgen en uitval door calamiteiten zo beperkt mogelijk te houden.' Essentieel daarbij zijn 'backup- en uitwijkfaciliteiten'.

NOS-verslaggever Ron Fresen tijdens een live-uitzending van de NOS over de situatie in het pand van de omroep. Beeld anp

De NOS was er klaar voor

Dat betekent kortweg dat de verslaggeving vanuit de studio in Den Haag kan worden voortgezet als het in Hilversum niet meer gaat, legt De Jong uit. De NOS was er klaar voor: in Den Haag was Ron Fresen in de studio om het nieuws te brengen, in Hilversum stond een straalwagen klaar. Maar de NOS is 'klant' bij de NPO, zegt De Jong. Zijn redactie moest wachten tot de eindregie van de publieke omroep de zaken weer op de rails had. 'De mensen van de NPO hebben dat knap gedaan, maar het duurde even.' Om circa 21.00 uur kon Fresen alsnog live.

De eindregie heeft een noodvoorziening in een ander gebouw, zegt een woordvoerster van de NPO, maar het kostte tijd om die draaiende te krijgen. Drie vertragende factoren speelden een rol: de mensen (die stonden op straat), de techniek (die moest nog worden opgestart), inhoudelijke afwegingen ('Wat ga je uitzenden? Wel of niet door met Wie is de Mol?'). 'Dat duurde een uur.' Aan een betere uitwijkmogelijkheid werd al gewerkt, deze moet binnenkort klaar zijn. 'In de toekomst moet het sneller gaan.'

Volgens De Jong had de vertraging kunnen worden voorkomen. Hij verwijst naar de BBC waar de eindregie veel zwaarder is beveiligd: een onneembare vesting van waaruit te allen tijde kan worden uitgezonden. Dit is in Nederland ook eens overwogen, maar werd om financiële redenen afgeschoten, zegt hij. Het zou 15 tot 20 miljoen euro kosten.

Een woordvoerder van Opstelten herkent die discussie niet. Het incident is voor zijn minister wel reden om de afspraken met de NOS en de NPO nog eens tegen het licht te houden. Ook premier Rutte reageerde bezorgd: 'Het journaal is de tank van de televisie. Als dat niet wordt uitgezonden, dan is dat van groot nationaal belang. ' De gebeurtenis heeft 'een zeer hoge prioriteit in het kabinet'.

De burger hoeft zich geen zorgen te maken over de informatievoorziening, zegt Opsteltens woordvoerder. In het onwaarschijnlijke geval dat tijdens een gijzeling in Hilversum zich tegelijkertijd elders een nationale ramp voordoet, zijn RTL en de regionale omroepen er ook nog.

Het pand van de NOS op het Mediapark in Hilversum de ochtend na de gijzeling Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.