Bellen metOnze correspondent

‘Normaal kun je in Oeganda gewoon zeggen dat de president weg moet, nu trok de politie me met een geweer uit de auto wegens een foto’

Normaal gesproken is het relatief rustig in de de hoofdstad van Oeganda, maar deze week zijn er bij een demonstratie 37 mensen neergeschoten door de politie. Volkskrant-correspondent Mark Schenkel ondervond, met een machinegeweer tegen zijn hoofd, hoe gespannen de situatie nu is.

Een aanhanger van Bobi Wine, de popster die politicus is geworden, draagt één van diens verkiezingsposters. Nadat Wine werd gearresteerd, gingen mensen uit protest te straat op. De demonstraties liepen uit op een bloedbad: de politie schoot minstens 37 mensen dood.Beeld AFP

Het is heel onrustig in Kampala, de hoofdstad van Oeganda. Jij woont er zelf, en hoorde deze week thuis hoe er werd geschoten?

‘Ja, ik was woensdag aan het werk, en hoorde ‘plop, plop, plop’ in de verte. Er werd gedemonstreerd in de stad, niet alleen in het centrum, maar ook in de buitenwijken, en de politie greep hard in. Er werd met traangas geschoten, maar ook met scherp. Vandaag heeft de politie bekend gemaakt dat er 37 mensen om het leven zijn gekomen - maar het zouden er wel eens veel meer kunnen zijn. Eén van de slachtoffers is een buurman van mij: een oudere man, die door een verdwaalde kogel is geraakt. Er is nu een wake bezig, waar ook geld wordt ingezameld voor de familie.’

Maar een demonstratie - waar de politie vervolgens met scherp gaat schieten. Wat is er in vredesnaam aan de hand?

‘Binnenkort, op 14 januari, worden er presidentsverkiezingen gehouden, en de belangrijkste tegenstrever van president Museveni, die al 34 jaar aan de macht is, is de populaire zanger Bobi Wine. Deze had woensdag buiten de hoofdstad een verkiezingsbijeenkomst gehouden, en werd daar gearresteerd omdat hij de coronaregels had overtreden. Door campagne te voeren, waren er teveel mensen op de been, en dat zou besmettingsgevaar opleveren. Museveni houdt dergelijke bijeenkomsten overigens ook, en dan wordt er nooit ingegrepen.

‘Toen het nieuws in Kampala bekend werd, gingen de aanhangers van Wine woedend de straat op. Dat liep uit op een slagveld.’

Bobi Wine op campagne, vlak voordat hij werd gearresteerd.Beeld AFP

Eerst even naar die Bobi Wine. Is dat zijn echte naam?

‘Nee, dat is zijn artiestennaam - hij heet eigenlijk Robert Kyagulanyi. Het is een mateloos populaire zanger die zijn rastahaar heeft afgeknipt, en nu niet meer met een joint wordt gezien, maar in een keurig pak. Hij is politicus geworden en daagt de president uit.’

En maakt hij enige kans?

‘Je moet altijd oppassen met voorspellingen, maar nee, die kans acht ik erg klein. Museveni heeft de macht over de kiescommissie, de rechters, de politie, en het leger, en na het geweld dat er deze week gebruikt is, hoeven we geen illusies te hebben: hij zal alles inzetten om de macht te behouden.

‘Nu is het hier geen Noord-Korea, of bijvoorbeeld Rwanda. Ik kan hier gewoon over straat lopen, en heel hard roepen dat Museveni weg moet. Ook de pers is relatief vrij. Toen Museveni in 1986 aan de macht kwam, was dat het eind van een jarenlange burgeroorlog, en bracht hij stabiliteit en economische vooruitgang. Maar vooral jongeren, en driekwart van de inwoners is jonger dan 30 jaar, zien graag een andere leider. Zij identificeren zich veel meer met Bobi Wine. Het is tragisch om te zien hoe Museveni zijn eigen verworvenheden teniet doet, en juist voor onrust zorgt door zich zo aan de macht vast te klampen.’

Die reactie van de bevolking, om na de arrestatie van Wine de straat op te gaan, is dat nieuw?

‘Ja, ik was zelf enigszins verrast. Bij eerdere verkiezingen deed Wine niet mee, maar waren er andere oppositiekandidaten waar hetzelfde mee gebeurde: arresteren, en weer vrijlaten, arresteren, en weer vrijlaten. Toen werd er nooit op zo’n grote schaal gedemonstreerd.’

Bobi Wine neemt het op tegen president Museveni, die al 34 jaar aan de macht is in Oeganda.Beeld REUTERS

Durf je te voorspellen wat er nu gaat gebeuren?

‘Het wordt spannend. Bobi Wine is vrijdag op borgtocht vrijgelaten, en we moeten afwachten of hij dit weekeinde toch weer campagne gaat voeren. Iedereen staat op scherp, dat heb ik vrijdagochtend aan den lijve ondervonden: ik kwam terug van een afspraak, en moest langs een politieblokkade, met van die spijkermatten op het wegdek. Toen ik omdraaide en wegreed, maakte ik snel nog even een foto met mijn telefoon, en dat werd dus niet geaccepteerd. Ik werd direct met een machinegeweer op mijn hoofd uit de auto gesleurd. Het is uiteindelijk goed gekomen, na een gesprek met een hogere politiebaas kon ik weer naar huis, maar de reflex van die agent, om zo agressief te reageren… Het is een teken hoe gespannen iedereen is.’

LEES OOK: 

De Oegandese hoofdstad Kampala is veranderd in een slagveld nadat afgelopen woensdag Bobi Wine werd gearresteerd. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden