Noorse Zeemanskerk, Rotterdam

Het moet een spectaculair gezicht zijn geweest in 1937: een kerk die met behulp van sleden tweehonderd meter werd verplaatst....

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het om een houten kerk ging die de tunnel in de weg stond: de Noorse Zeemanskerk (Norsk Sjømannskirke) in Het Park, in de slagschaduw van de Euromast. De kerk was destijds ook kleiner dan nu, al mocht ze zich grootste houten gebouw van Nederland noemen, in 1914 ontworpen door de Noorse architecten Poulssen en Arneberg - die van het stadhuis in Oslo. Inspiratie vond het tweetal in de Noorse plattelandskerken uit de 16de en 17de eeuw; Noorse handwerkslieden en Noors bouwmateriaal deden de rest.

Een belangrijke taak was weggelegd voor de Noorse schilder Domenico Erdmann die in 1914 geen plekje op het plafond onberoerd liet. Hij schilderde - direct op het hout - vogels en planten, het Lam Gods en ook Christus met zijn elf discipelen. (Voor de verrader Judas was geen plaats.) Daarbij veroorloofde hij zich enkele grapjes: de apostel Thaddeus kreeg het gezicht van dominee Saxe, destijds de bouwheer, Philipus lijkt op mevrouw Saxe, Mattheus op de toenmalige Rotterdamse burgemeester Zimmermann die de bouwgrond beschikbaar stelde, en in Thomas is de schilder zelf terug te vinden.

Achter het altaar - met een geslaagde kopie van Anthonie van Dijcks Christus aan het kruis - is volop sprake van trompe-l'oeuil. Bij nader inzien blijken de schaduwen van het altaar op de achterwand geschilderd, net als de aan ringen opgehangen gordijnen.

Een pronkjuwel is de preekstoel, drie eeuwen oud en afkomstig uit een kerkje in Vestlandet. Het is een geschenk, net als het marmeren doopvont, de gebrandschilderde ramen van de Limburgse glazenier Max Weiss en het orgel. Wie het nog niet vermoedde, kan aan het zeilscheepje dat boven het doopvont hangt zien dat hij zich in een zeemanskerk bevindt.

De kerk is eigendom van de Noorse Zeemansmissie. In de dagen dat Noorse schepen nog grotendeels bemand waren met Noren, probeerde zij in tal van buitenlanden voor die zeelui een tijdelijk tehuis te creëren. In Nederland is de missie al vanaf 1875 actief. Aanvankelijk vanuit Amsterdam, later - met vooruitziende blik - vanuit Rotterdam.

Tegenwoordig beperkt het aantal Noorse zeelui op een schip zich meestal tot de kapitein en de stuurman zodat de Missie zelf de schepen opzoekt. Maar de Zeemanskerk is allerminst eenkennig. In de ontvangstruimte (met snookertafel en Noorse kranten) zijn vrachtwagenchauffeurs welkom, toeristen, studenten, alle Noren die in Nederland wonen en alle Nederlanders die graag in een Noors kerkje willen trouwen. En wie de Noorse taal wil leren, kan er op cursus.

Ingunn Reinke Amundsen, secretaris van de Missie: 'Met giften en de opbrengsten van bazars onderhouden we de kerk. Ze is sinds 1999 rijksmonument, maar we hebben nog geen subsidie ontvangen. Onlangs heeft een Noorse timmerman buiten alle houten panelen vernieuwd. Zoiets is vrij prijzig, net als het verwarmen van het gebouw.' Vandaar dat de nieuwsgierige bezoeker 2,50 euro entree wordt gevraagd waarvoor hij niet alleen in de sfeervolle kerk mag rondkijken, maar ook een warme ontvangst krijgt, met koffie, wafels en een brochure.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden