Noorse economie oververhit

AMSTERDAM - Terwijl Europese landen gebukt gaan onder schulden en bezuinigingen, heeft Noorwegen een heel ander probleem: een miljardenoverschot waardoor de economie oververhit dreigt te raken.


Noorwegen verwacht volgend jaar een begrotingsoverschot van 33,7 miljard euro, zo werd vorige week bekend. Dat is inclusief de olie-opbrengsten die het land altijd bijna volledig opzijzet in een speciaal pensioenfonds. Dat fonds is met een geschatte waarde van 600 miljard euro nu zo groot geworden dat de regering vreest voor een verstorend effect op de economie.


Daarom heeft het centrum-linkse kabinet van premier Jens Stoltenberg besloten minder olie-opbrengsten in de economie te pompen dan volgens de eigen regelgeving is toegestaan.


Zonder olie-inkomsten heeft Noorwegen een begrotingstekort en ieder jaar gebruikt de regering maximaal 4 procent van de opbrengsten om dat weg te werken.


Dit jaar zal het 3,3 procent zijn oftewel 17 miljard euro, waarmee de begroting sluitend wordt gemaakt. In 2009, toen Noorwegen last had van de crisis, pompte het nog wel de volle 4 procent in de economie.


Economen waarschuwen al langere tijd dat de Noorse economie op hol dreigt te slaan. De economie groeit dit jaar met 3,7 procent, tegenover nul procent in Europa. Voor volgend jaar wordt 2,9 procent groei verwacht. De Noorse salarissen liggen hoog, de gemiddelde loonstijging bedraagt rond de 4 procent.


Met name de olie-industrie draait op volle toeren door ontdekkingen in de Noordzee en de Barentszzee. De Noorse oliewerknemers behoren met een gemiddeld salaris van 140 duizend euro tot de best betaalde ter wereld.


Deze zomer viel een deel van de Noorse olieproductie stil vanwege een 16 dagen durende staking van oliewerknemers voor betere arbeidsvoorwaarden. De Noorse regering maakte een einde aan de staking. In september nog bereikten werknemers in de olieservice-industrie een akkoord over een loonsverhoging van 4,5 procent. Werkgevers wilden daarmee een staking voorkomen.


De hoge salarissen in de oliesector drijven ook de lonen in andere sectoren op. Werkgevers waarschuwen dat Noorwegen daardoor minder concurrerend wordt.


Daarnaast dreigt nu ook een huizenzeepbel te ontstaan. De Noorse huizenprijzen stegen vorig jaar met 7,1 procent. In de eerste helft van 2012 was er zelfs een stijging van 7,4 procent. Kredietbeoordelaar Moody's stelde vorige week in een rapport dat de huizenboom niet kan worden verklaard door de krapte op de woningmarkt en de salarisstijgingen. Moody's voorziet een verslechtering van de markt, waardoor Noorse hypotheekbanken geraakt kunnen worden.


De beslissing om de olie-opbrengsten niet volledig aan te spreken, stuit op verzet van de Noorse oppositie. Onder meer de populistische Vooruitgangspartij vindt dat er meer investeringen moeten worden gedaan in het wegennetwerk, verzorgingstehuizen en onderwijs.


Desondanks genieten de Noren van een van de hoogste levensstandaarden ter wereld. Onlangs nog werd het vaderschapsverlof verlengd van 12 tot 14 weken. Daarmee hebben beide ouders in totaal 49 weken volledig doorbetaald verlof.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden