Noorden bolwerk van zedenmisdrijven?

Lopen er in Noord-Nederland meer verkrachters rond dan in de rest van het land 1 u Een 58-jarige man uit Delfzijl verkrachtte donderdag zijn 10-jarige buurmeisje, dat daarbij ernstig letsel opliep.

Zet alle recente zedenmisdrijven in het Noorden op een rij en je snapt waarom de vraag of er iets mis is met het Noorden wordt besproken aan keuken- en borreltafel. In de zomer van 2001 wordt een Groningse peuterleider opgepakt omdat hij ontucht zou hebben gepleegd met elf meisjes tussen anderhalf en drie jaar . In acht gevallen acht de rechtbank de aanklacht bewezen.

Diezelfde zomer wordt een pedofiel in het Groningse Zuidwolde aangehouden, op verdenking van ernstig seksueel misbruik van vijf jongens. Voor alle vijf gevallen wordt hij veroordeeld. Eind 2001 haalt de politie Willem van E. uit zijn huis in het Groningse Harkstede, die wordt verdacht van moord op drie prostituees. Het hoger beroep in deze zaak diende vorige week.

Twee zaken die veel ophef veroorzaakten, tellen in de rij zedendelicten niet mee, maar hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de beeldvorming rond het Noorden. Eind 2002 zegt een 13-jarig meisje uit Hoogezand dat ze is verkracht door acht Turken en achtergelaten in een brandend huis. Het verhaal blijkt later te zijn verzonnen.

Wanneer Lusanne van der Gun (11) uit het Friese Oldeberkoop eind augustus wordt ontvoerd, wordt alom gevreesd voor verkrachting en moord. Na de terugkeer van Lusanne en de aanhouding van de ontvoerder zegt de politie dat van seksueel misbruik geen sprake was. Voor twee andere meisjes werd het zwarte scenario in 1999 wel werkelijkheid: voor Chanel Naomi Eleveld (7) uit Assen en voor Marianne Vaatstra (16) uit het Friese Zwaagwesteinde.

'Dit is wel opvallend veel', bevestigt Jos Frenken, emeritus-hoogleraar forensische seksuologie uit Utrecht. Ook Tina Tragter, plaatsvervangend hoofdofficier van justitie in Groningen, zegt: 'In het Noorden hebben we verhoudingsgewijs veel zaken met een aspect van een zedendelict.'

Tragter voegt eraan toe dat zij deze conclusie 'zuiver gevoelsmatig' trekt. Frenken baseert zijn opmerking evenmin op cijfers, maar hij zou ze graag eens uitgezocht zien. Is er een significant verschil tussen het Noorden en andere delen van Nederland op het gebied van zedendelicten?

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is in 2000 in de provincie Groningen 65 keer aangifte gedaan van verkrachting, 74 keer van aanranding en 131 keer van andere seksuele misdrijven. De provincies Drenthe, Zeeland en Flevoland telden dat jaar minder aangiftes van zedenzaken, de provincie Friesland telde er ongeveer evenveel, maar alle andere provincies kwamen hoger uit, en sommige beduidend hoger.

Nu is in deze statistiek het aantal aangiftes niet afgezet tegen het aantal inwoners. Evenmin zijn bij het CBS cijfers bekend van de jaren na 2000, waarin het aantal zedenzaken in Noord-Nederland begint op te vallen. Maar woordvoerster Annemarie van het Erve van het parket generaal in Den Haag meent dat er geen enkele aanleiding is te veronderstellen dat de cijfers de laatste jaren zijn veranderd. Volgens het parket generaal schommelt het aantal zedendelicten ten opzichte van overige rechtbankzaken tussen 1998 en 2001 zowel landelijk als in de provincie Groningen rond 1,5 procent. Van het Erve heeft de vraag over zedendelicten in bepaalde gebieden vaker gekregen: 'Wel eens voor zo'n biblebelt-gebied, de Alblasserwaard. Een keer voor Assen. Wat bleek? Het week helemaal niet af.'

Hoe kan het dan dat menigeen denkt dat het in sommige streken, zoals nu in Noord-Nederland, een Sodom en Gomorra is? 'Als je eenmaal iets ziet dat opvallend is, kijk je alleen die kant op', zegt sociaal-psycholoog Hans van de Sande van de Rijksuniversiteit Groningen. 'Als u één muggenbeet heeft, bent u alert op alles wat jeukt.'

Is dat alles? Tina Tragter: 'We hebben achter elkaar wel een paar spectaculaire zedenzaken gehad, zoals de moord op Marianne Vaatstra. Zulke zaken blijven hangen, die blijven nagalmen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden