Commentaar
Noord-Zuid tegenstelling plaagt muntunie
Het wordt tijd om serieus te gaan denken over splitsing van de muntunie in een noordelijk en zuidelijk deel.
De schokgolf die de Brexit door de financiële markten stuurt, is niet alleen schadelijk voor Groot-Brittannië, maar legt ook zwakheden in de Europese economie bloot. Als eerste bij de Italiaanse banken. Zij hebben nog vrachtladingen aan slechte kredieten op hun balans staan. Nu de koersen van de banken fors zijn gedaald, wordt de last van deze slechte leningen ondraaglijk.
De Italiaanse premier Renzi wil hen te hulp komen met kapitaalinjecties, maar vindt daarbij eurovoorzitter Jeroen Dijsselbloem op zijn weg. Hij herinnert de Italianen aan de afspraken die zijn gemaakt in het kader van de Europese Bankenunie. Die schrijven voor dat banken niet zomaar gered mogen worden. Eerst moeten ze proberen geld op te halen bij aandeelhouders en andere kapitaalverschaffers.
Renzi is bang dat de financiële crisis verder om zich heen grijpt als hij de rekening naar anderen verplaatst. Dat is niet eens zo'n heel gekke gedachte: de meest effectieve remedie tegen het voortwoekeren van de financiële crisis is nu eenmaal onbeperkte en onvoorwaardelijke overheidssteun, zo is in 2008 en in 2012 al gebleken. Renzi wil - net als Hollande - in reactie op de Brexit het Stabiliteitspact ook versoepelen.
Het noordelijke en zuidelijke deel van de eurozone komen zo weer tegenover elkaar te staan, net als in de Griekse crisis. Noord-Europa is voor zuinigheid en de harde hand om spaarders en pensioenpotten te beschermen; Zuid-Europa is voor mildheid naar schuldenaren en voor het opvoeren van de overheidsbestedingen om de wankele economie extra zuurstof te geven. Wie er gelijk heeft, doet er eigenlijk niet toe. Feit is dat de Zuid-Europese benadering tot nu toe altijd wint. Het Duitse ECB bestuurslid Weidmann legde het af tegen Draghi, de Duitse minister van Financiën Schäuble legde het af tegen de Griekse premier Tsipras.
De angst voor een nieuwe financiële crisis is altijd groter dan de angst voor verzwakking van euro en pensioenen. De korte termijn wint het dus altijd van de lange termijn. Dit verandert pas als de Europese economie robuust genoeg is om schokken als de Brexit te weerstaan, maar dat duurt nog wel even. Tot die tijd heeft Dijsselbloem twee keuzen: knarsetandend toezien hoe Zuid-Europa steeds weer zijn zin krijgt of serieus gaan denken over splitsing van de muntunie in een noordelijk en een zuidelijk deel.
