Noord-Koreaanse wolf is helaas geen fabeltje

De jongste crisis op het Koreaanse schiereiland doet denken aan een van de fabels van Aesopus, waarvan de Engelse uitdrukking 'cry wolf ' is afgeleid. Een zoon moest van zijn vader op de geiten passen en waarschuwen als er een hongerige wolf aankwam. De jongen was ondeugend en sloeg bij herhaling alarm voor niets. Toen hij voor de zoveelste keer 'wolf' riep, luisterde zijn vader er niet meer naar. Maar bij het vallen van de avond was de zoon nergens te vinden en zag de vader alleen een wolf met een dikke buik en een strooien hoed uit zijn bek.


In de Koreaanse thriller is het verschil natuurlijk dat het regime in Pyongyang niet alleen 'wolf' roept, maar ook de wolf is. Het afstompende effect is er echter niet minder om. Spanningen rond Noord-Korea doorlopen een inmiddels welbekende cyclus: Pyongyang dreigt met hel en verdoemenis, Seoul blaast hard terug, Washington zegt op het ergste te zijn voorbereid, Peking en Moskou manen alle partijen tot kalmte.


Tijdens een paneldiscussie in Amsterdam afgelopen donderdag haalde Kees Homan, veiligheidsdeskundige van Instituut Clingendael, dan ook een beetje zijn schouders op over het nieuwste staaltje 'Koreaanse roulette', zoals The Economist het noemt. Hij ontwaarde vooral een rituele dans.


Zelfs in dat geval ben ik er minder gerust op dat het allemaal wel weer zal loslopen. We zijn heel wat gewend qua retorisch geweld uit Pyongyang, maar het bombastische gehalte is dit keer wel bijzonder hoog. Praktisch alle registers zijn opengetrokken: dictator Kim Jong-un heeft de 'staat van oorlog' met Zuid-Korea uitgeroepen en de Verenigde Staten te verstaan gegeven dat een nucleaire aanval aanstaande is, de media zwelgen in oorlogszuchtige taal en militair vertoon, de productie van plutonium in de reactor van Yongbyon is weer opgestart en het enige economische samenwerkingsproject van Noord- en Zuid-Korea is stilgelegd.


Het grootste gevaar is niet gelegen in een regelrechte Noord-Koreaanse aanval. Zo suïcidaal zal het regime in Pyongyang niet zijn (al weten we niet wat zich in de top echt afspeelt). Bovendien denkt vrijwel niemand dat de Noord-Koreanen al in staat zijn om daadwerkelijk een nucleaire klap uit te delen aan de VS. Nee, het grootste gevaar zit 'm in een klein, al dan niet geprovoceerd incident, dat vanwege de hysterische sfeer of door misperceptie en miscommunicatie escaleert. En een escalatie kan snel noodlottige vormen aannemen. Aan weerszijden van de gedemilitariseerde zone bevinden zich enorme troepenmachten. Seoul ligt binnen het bereik van het omvangrijke Noord-Koreaanse artilleriegeschut.


Onder de huidige omstandigheden kunnen Zuid-Korea en de VS niet anders dan in woord en daad duidelijk te verstaan geven dat niet zal worden gezwicht voor intimidatie en dat op ernstige provocaties een reactie zal volgen. Het is ook alleszins begrijpelijk dat de Amerikanen hun solidariteit met Zuid-Korea onderstrepen door Stealth-bommenwerpers te sturen, wat mede moet voorkomen dat in Seoul het idee postvat dat de veiligheid beter is gediend met een eigen nucleaire afschrikking.


Maar dit is natuurlijk geen oplossing van het Noord-Koreaanse probleem op langere termijn. De sleutel daarvoor heeft China in handen. Want Noord-Korea is in hoge mate afhankelijk van het grote buurland, dat goed is voor 90 procent van de energietoevoer en voor bijna de helft van het verkrijgbare voedsel.


Af en toe komen er signalen uit Peking dat men ook daar de buik vol heeft van de Noord-Koreaanse strapatsen. Een duidelijke indicatie was de steun aan het nieuwe VN-sanctiepakket. Maar verder blijft China zich opwerpen als beschermheer van het rabiate regime. Zo is bedongen dat de miljoenen die Kim en consorten hebben ondergebracht bij banken in Shanghai, buiten de sancties blijven.


China heeft een praktische en een strategische reden om Kim nog steeds de hand boven het hoofd te houden. Gevreesd wordt voor een massale Noord-Koreaanse exodus en dus een noodsituatie aan de grens als de economische steun wordt stopgezet. En de Chinese leiders zijn allesbehalve gecharmeerd van het vooruitzicht van een herenigd en dus sterker Korea, dat nauwe banden heeft met de VS.


Deze overwegingen zijn tot op zekere hoogte begrijpelijk. Maar weegt het risico van een chaotische transitie wel op tegen het oorlogsgevaar dat het huidige Noord-Koreaanse regime zal blijven vormen aangezien het nu eenmaal bestaat bij de gratie van agressieve xenofobie? En wat betreft de hereniging: hier dringt zich een vergelijking met Duitsland op. Ook in het Westen was vooraf niet iedereen verrukt van de hereniging. Maar het was een kwestie van gerechtigheid, en het lijdt geen twijfel dat Europa veel beter af is zonder monstrueuze scheidsmuur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden