Noord-Korea stuurt atleten, officials en cheerleaders naar Winterspelen Pyeongchang

Noord-Korea stuurt volgende maand atleten, hooggeplaatste officials en een groep cheerleaders naar de Olympische Winterspelen in het Zuid-Koreaanse Pyeongchang. Dat hebben de delegaties van Noord- en Zuid-Korea afgesproken tijdens hun overleg aan de grens.

Onderhandelaars Ri Son Gwon van Noord-Korea en Cho Myoung-gyon van Zuid-Korea tijdens hun gesprek in het grensplaatsje Panmunjom. Foto reuters

De toezegging is een opsteker voor Seoul, dat deelname van Noord-Korea ziet als een veiligheidsgarantie voor het evenement en als het begin van een periode van toenadering tussen noord en zuid. Pyongyang belooft ook Noord-Koreaanse journalisten en een taekwondo-demonstratieteam te sturen.

Dinsdag zaten vertegenwoordigers van beide landen voor het eerst in twee jaar tegenover elkaar, nadat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un in zijn nieuwjaarstoespraak een opening had geboden en de Verenigde Staten en Zuid-Korea hun jaarlijkse legeroefeningen in de lente hadden uitgesteld.

Voor het oog van de camera's schudden de Zuid-Koreaanse minister van Hereniging Cho Myoung-gyon en het Noord-Koreaanse delegatiehoofd Ri Son-gon, voorzitter van de Commissie voor de Vreedzame Hereniging van het Vaderland, elkaar de hand. Ri zei te hopen dat de gesprekken een 'nieuwjaarsgeschenk' zouden vormen voor het Koreaanse volk, 'dat hoge verwachtingen koestert voor deze ontmoeting'.

Familiereünies

Het overleg duurde elf uur. 's Avonds werd een gemeenschappelijke verklaring uitgestuurd, waaruit niet meteen duidelijk was welke atleten Noord-Korea naar de Spelen afvaardigt. Naar verwachting gaat het om het kunstschaatspaar Ryom Tae-ok en Kim Ju-sik, dat zich in september plaatste voor Pyeongchang. Buiten hen zijn er niet veel andere Noord-Koreaanse atleten die op de Winterspelen op niveau zouden kunnen presteren.

De twee landen spraken ook af de contacten op militair niveau nieuw leven in te blazen. Een militaire hotline die sinds februari 2016 is afgesloten zal vanaf woensdagochtend weer operationeel zijn. Door het ontbreken van communicatielijnen tussen beide legers bestond de vrees dat grensschermutselingen gemakkelijk konden escaleren. Afgelopen november schoten Noord-Koreaanse soldaten in zuidelijke richting nadat een overloper naar de zuidkant was gerend. Dat had kunnen uitmonden in een vuurgevecht.

De toenadering tussen beide landen is opmerkelijk na maanden van oplopende spanningen over het zich snel ontwikkelende nucleaire wapenprogramma van Noord-Korea. Afgelopen zomer lagen de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Zuid-Korea, en Noord-Korea op ramkoers. Elke poging tot toenadering vanuit het zuiden werd door Noord-Korea genegeerd en zowel Seoul als Tokio werden door het regime bedreigd. Enkele olympische delegaties uitten hun twijfels over de veiligheid tijdens de Spelen.

In zijn nieuwjaarstoespraak sloeg Kim ten aanzien van Zuid-Korea plotseling een andere toon aan. Hij zei dat de Spelen 'een succes' moesten worden en dat Noord-Korea 'openstaat voor dialoog'.

Hoewel de gesprekken van dinsdag als een succes voor beide delegaties kan worden gezien, is het onderliggende probleem er niet mee opgelost. De internationale gemeenschap, de VS voorop, eist dat Noord-Korea zijn nucleaire wapens onvoorwaardelijk opgeeft. Pyongyang heeft gezworen dat nooit te zullen doen. Dinsdag maakte de Noord-Koreaanse delegatie nog eens duidelijk dat discussie over de kernwapens ongewenst is. Volgens delegatiehoofd Ri zou die discussie de relatie tussen de Korea's weer 'schaden'. 'Onze wapens zijn alleen gericht op de Verenigde Staten, niet op onze broeders, China of Rusland', aldus Ri.

De komende weken zullen beide landen verder onderhandelen over de deelname van het noorden aan de Winterspelen. Volgens Zuid-Korea reageerde het noorden 'positief' op het voorstel om de olympische delegaties tijdens de openingsceremonie op 9 februari samen en onder een gemeenschappelijke vlag het stadion in te laten lopen.

Leden van de Noord- en Zuid-Koreaanse delegaties groeten elkaar. Foto ap

Zuid-Korea liet dinsdag weten dat het bereid is enkele sancties tegen Noord-Korea tijdelijk op te heffen, zodat ook hoge officials die op een zwarte lijst staan de Spelen kunnen bezoeken.

De deelname van het noorden is een vooruitgang ten opzichte van de vorige Olympische Spelen in Zuid-Korea, in 1988 in Seoul. Niet alleen werd dat toernooi door Pyongyang geboycot, het evenement stond al vanaf 1987 onder spanning door een aanslag op een Koreaans passagiersvliegtuig. Noord-Koreaanse geheim agenten probeerden zo potentiële bezoekers van de Spelen af te schrikken: alle 115 inzittenden kwamen om het leven.

Een ander groot internationaal sportevenement in Seoul, het WK voetbal in 2002, verliep ook niet zonder incidenten. In juni 2002 raakten marineschepen van beide zijden in een vuurgevecht, waarbij meerdere doden en gewonden vielen.


Vijf delegatieleden Noord-Korea de grens over naar het zuiden

Het gesprek tussen de delegaties van Noord en Zuid vond plaats in de zwaarbewaakte veiligheidszone Panmunjom, de plek waar aan het einde van de Koreaanse oorlog in 1953 de wapenstilstand werd getekend. Soldaten staan hier op een paar meter afstand van elkaar op wacht. Overleggen tussen de twee partijen vonden hier in het verleden vaak plaats in blauwe huisjes die precies op de grens zijn gebouwd. Woensdag koos gastheer Zuid-Korea voor het ruimere en meer comfortabele Vredeshuis, een paar meter ten zuiden van de grens. Even voor 10.00 uur staken de vijf Noord-Koreaanse delegatieleden de grens over, nagekeken door een tiental Noord-Koreaanse soldaten in groene uniformen. De vijf delegatieleden droegen op hun pak het voor Noord-Koreanen verplichte speldje met de beeltenis van oud-leiders Kim Il-sung en Kim Jong-il.

In het vredeshuis werden ze opgewacht door de Zuid-Koreanen, aangevoerd door minister van Hereniging Cho Myoung-gyon, waarna ze voor het oog van de wereld elkaar de hand schudden. De sfeer was bij aanvang ontspannen. De Noord-Koreaanse delegatieleider Ri Son-gon, die in tegenstelling tot zijn gesprekspartner zonder al te veel paperassen was gekomen, probeerde het ijs te breken met een grap over de vrieskou buiten. Hij zei dat 'de temperatuur tussen de beide Korea's momenteel nog lager is dan de temperatuur buiten'. De Zuid-Koreanen hadden flesjes Pyeongchang-water op tafel gezet.

Meer over