Noord-Korea speelt hoog spel

DE onderhandelingstaktiek van Noord-Korea komt neer op zieken, zeuren, boze woorden en het millimeter na millimeter inleveren van zijn buitensporige verlangens....

HENK THOMAS

En zo gaat het nu weer. Aan touwtrekken tussen Amerikanen en Noordkoreanen over de uitlevering van de 17 december gevangen genomen helikopterpiloot Bobby Hall lijkt geen einde te komen. De overdracht van de stoffelijke resten van co-piloot David Hilemon vorige week verliep niet soepel, maar wel sneller - waarschijnlijk viel er niet veel binnen te halen met een lijk.

Woensdag, op de dag dat de Amerikaanse gezant Thomas Hubbard, tweede staatssecretaris op het ministerie van Buitenlandse Zaken, in Pyongyang arriveerde, maakte het Noordkoreaanse persbureau KCNA bekend dat piloot Hall had erkend dat hij diep het Noordkoreaanse luchtruim was binnengedrongen tijdens een verkenningsvlucht. Hij had daarvoor vergiffenis gevraagd.

Donderdag verklaarde Hall volgens KCNA: 'Dat we diep het luchtruim van de Democratische Volksrepubliek Korea zijn binnengedrongen is een ernstige inbreuk op de soevereiniteit en een flagrante schending van het internationale recht'. Weer vroeg Hall vergiffenis. 'Ik geef toe dat deze misdadige actie onvergeeflijk is. Ik hoop slechts dat het Koreaanse Volksleger mij mijn illegale binnendringen zal vergeven, zodat ik spoedig naar huis kan terugkeren.'

Hubbard, de hoogste Amerikaanse functionaris die ooit Noord-Korea bezocht, heeft niets bereikt in zijn eerste, uren durende gesprekken met collega's van het Noordkoreaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Naar verluidt eist Pyongyang Amerikaanse excuses, omdat de piloten zouden hebben gespioneerd. Washington wijst dit van de hand, omdat geen sprake is geweest van een spionagevlucht.

De VS hebben zich wel verontschuldigd voor de schending van het luchtruim en maatregelen aangekondigd om mogelijke provocerende acties van de 37 duizend Amerikaanse militairen ten zuiden van de bestandslijn te voorkomen. Overigens rept ook Hall niet over spionage in zijn verklaringen, waarvan niet zeker is dat ze in vrije wil zijn afgelegd.

Verder wil Pyongyang, los van Zuid-Korea, een vredesverdrag sluiten met de VS, hoewel in de Noordkoreaanse hoofdstad bekend is dat de Amerikanen er niet over peinzen het bondgenootschap met Seoul op het spel te zetten om Noord-Korea te paaien.

Het is lastig speculeren over de vraag wat de Noordkoreanen beogen met hun dwarsliggerij. Is het alleen om een ontevreden factie in het partij- en regeringsapparaat tevreden te stellen die nog altijd het failliete gedachtengoed van wijlen president Kim Il-sung omarmt? Het is denkbaar, want de opvolging van zoon Kim Jong-il staat zes maanden na de dood van Kim sr nog altijd niet vast. Of is het gewoon de oude reflex van een dwerg die, weliswaar flink gewapend, het opneemt tegen een reus?

Met hun pesterijen die de vrijlating van Hall vertragen, neemt

Pyongyang wel een groot risico, namelijk de gehele of gedeeltelijke annulering van het nucleaire akkoord dat eind oktober is gesloten. Dat was royaal. Want in ruil voor de sluiting van de verouderde grafiet-kerncentrale in Yongbyon, die veel voor kernwapens geschikt plutonium als bijprodukt maakt, en de stopzetting van de bouw van twee nieuwe grafiet-centrales, belooft Noord-Korea weer inspecteurs van het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) toe te laten.

Voor deze toezegging is Washington bereid een hoge prijs te betalen. De centrale in Yongbyon wordt vervangen door twee moderne lichtwater-centrales die veel minder plutonium leveren. De financiering van dat project, kosten zeven miljard gulden, zal worden verzorgd door een consortium van landen onder leiding van de VS.

Om de energievoorziening na de sluiting van Yongbyon op peil te houden zullen de VS Noord-Korea voorzien van olie (prijs 8,5 miljoen gulden) tot de lichtwater-centrales functioneren. Over een paar weken zou de eerste olie worden geleverd.

Een clausule in het nucleaire verdrag heeft in de VS en elders stof doen opwaaien. Pas als de bouw van de lichtwater-centrales behoorlijk is gevorderd, zal Noord-Korea inspecteurs van het IAEA toelaten tot twee opslagplaatsen voor nucleair afval, eveneens in Yongbyon, waarvan men vermoedt dat er voor kernwapens geschikt plutonium wordt bewaard. Dat te voorkomen was de Amerikaanse inzet. Echter: het zal vijf à zes jaar duren voor IAEA-inspecteurs tot de twee plaatsen worden toegelaten.

De belangrijkste kritiek is dat de clausule in strijd is met het Non-Proliferatieverdrag. Noord-Korea is lid van het NPV en daarom verplicht inspectie altijd toe te staan.

In de ogen van de Amerikaanse Republikeinen, die vanaf 1 januari 1995 een meerderheid vormen in Senaat en Huis van Afgevaardigden, betekent het uitstel van vijf tot zes jaar dat president Clinton de Noordkoreanen tot eind deze eeuw de tijd gunt alsnog kernwapens te vervaardigen. De leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, Bob Dole: 'We hebben veel concessies gedaan. Het verdrag bewijst dat je altijd overeenstemming kunt bereiken als je maar genoeg weggeeft.'

Republikeinen in het Congres hebben gedreigd het akkoord niet ongewijzigd te zullen ratificeren en Noord-Korea levert hen de munitie. President Clinton is nog niet bereid de beloofde olieleveranties uit te stellen, maar die dag kan wel komen. Het kan nog even duren voor piloot Hall thuis is.

Henk Thomas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden