Noord-Ierland dicht bij vredesverdrag

Een akkoord over het vredesplan voor Noord-Ierland leek vanmorgen vroeg binnen handbereik. De partijen onderhandelden na het verstrijken van de tijdslimiet om middernacht plaatselijke tijd door over een definitieve overeenkomst....

REUTERS; AFP; AP

Reuters, AP, AFP

BELFAST

Zowel de Britse premier Blair als zijn Ierse collega Ahern heeft gisteren toegezegd te blijven tot er een akkoord bereikt wordt - of tot de onderhandelingen vastlopen. Vooral Blair was optimistisch.

De onderhandelaars waren aanzienlijk dichter bij een akkoord over een van de basisprincipes in de overeenkomst dan vooraf was verwacht, zo lieten de meeste partijen gisteren doorschemeren: de structuur en macht van de Noord-Zuid Raad, die grensoverschrijdende kwesties gaat regelen als gezondheidszorg, maar die in de ogen van de Ulster unionisten een stap te ver is in de richting van een verenigd Ierland.

Het was voor de partij dinsdag aanleiding uit de onderhandelingen te stappen.

Vooral op David Trimble, leider van de Ulster Unionistische Partij, werd de druk donderdag opgevoerd. De Ierse premier Bertie Ahern had in de nacht van woensdag op donderdag afzonderlijk gesproken met de leiders van de grootste pro-Britse protestantse partij, en de katholieke Sinn Fein. Hij zei dat beide zijden hem hadden verzekerd 'dat ze bereid waren het nodige te doen om de zaak voor elkaar te krijgen'.

Trimble zou volgens waarnemers de zwaarste dag uit zijn carrière hebben beleefd en staat voor een cruciale beslissing: of de overeenkomst, als hij die tekent, wordt aanvaard door zijn pro-Britse achterban. Onder leiding van Trimble verliet de UUP-delegatie donderdag de onderhandelingenvoor overleg met het uitvoerend comité van de partij.

Een deelnemer aan de vredesbesprekingen die anoniem wilde blijven, zei dat een akkoord 'eerder wel dan niet' zou kunnen worden gesloten doordat er zich 'belangrijke veranderingen' afspelen bij de unionisten. Maar radicale protestanten waarschuwden nog voor een 'alles vernietigende oorlog' tussen de paramilitaire organisaties van de partijen.

Naarmate de middag vorderde werd de sfeer in Stormont, waar in Belfast het Britse bestuur zetelt, echter grimmiger en begonnen de partijen elkaar te beschuldigen van het uitblijven van overeenstemming.

Sinn-Feinleider Gerry Adams zei dat de UUP 'tegen het hele doel van het akkoord' was. UUP-onderhandelaar David Brewster beklaagde zich erover dat de Ierse regering de UUP-delegatie de hele dag had vermeden. Hij noemde Adams het grootste obstakel voor een akkoord. 'Hij blijft de bevolking van Noord-Ierland het recht ontzeggen om over hun eigen toekomst te beslissen.'

Eerder op de dag voorspelden andere onderhandelaars dat de besprekingen na middernacht zouden doorgaan. Sommigen suggereerden niet te zullen vertrekken voordat er een akkoord zou zijn bereikt. 'Desnoods zetten we de klok stil en werken we de hele nacht door', zei David Ervine, leider van een partij die banden heeft met een pro-Britse protestantse paramilitaire groep, de Ulster Vrijwilligersmacht. 'Het gat is te overbruggen.

'Alle partijen zijn zich daar ook van bewust', zei Seamus Mallow van de Sociaal-democratische en Labour Partij. 'Na zoveel moeite die er nu is gedaan is dit de laatste kans in een hele lange tijd om de problemen op te lossen.'

Onderhandelingsvoorzitter Mitchell had de deadline twee weken geleden ingevoerd om de druk op de onderhandelaars op te voeren die zich op dat moment vooral nog leken bezig te houden met procedurele kwesties.

Mitchell presenteerde maandag zijn gecompliceerde ontwerpakkoord, maar dat viel slecht bij de Ulster unionisten. De UUP gruwt van bemoeienissen van Dublin met het bestuur in Noord-Ierland. Mitchell had daarvoor compromissen uitgedacht, maar had blijkbaar de compromisbereidheid van de unionisten te hoog ingeschat. Mitchell paste zijn voorstellen daarop aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden