Noord-Ierland bidt om 'geheim aanhangsel'

ZONDER geheim aanhangsel zal het document dat de premiers van Groot-Brittannië en Ierland, Tony Blair en Bertie Ahern, hebben opgesteld om het vredesproces in Noord-Ierland te redden niet meer zijn dan een onbetekenend vodje....

Alle hoop is erop gevestigd dat er toch een geheim aanhangsel bestaat, waarin de IRA zich verplicht nog vóór volgende week zaterdag een - desnoods symbolisch - begin te maken met het buiten gebruik stellen van zijn enorme wapenvoorraad door de wapens in te leveren of te vernietigen.

Sommige politieke analisten geloven in zo'n geheim aanhangsel. Ze baseren dat vertrouwen op de eindeloze gesprekken die de Ierse premier Ahern in Dublin heeft gevoerd met de leiding van Sinn Féin, de politieke vleugel van de IRA. Het onderwerp van die gesprekken kan alleen de ontwapening van de IRA zijn geweest. Gerry Adams, de leider van Sinn Féin, zei woensdag echter niet namens de terroristische organisatie te kunnen spreken en dus ook geen beloftes te kunnen doen over ontwapening.

Maar dat er nauwe banden bestaan tussen Sinn Féin en de IRA zal ook Adams niet meer kunnen ontkennen nu zijn rechterhand, Martin McGuinness, heeft toegegeven ooit een leidinggevende positie bij de IRA te hebben bekleed. Vaststaat dan ook dat bij alle onderhandelingen die Sinn Féin in het kader van het vredesproces voert, belangrijke topfunctionarissen van de IRA in de wachtkamer zitten.

De medewerking van de IRA aan het huidige vredesproces is onmiskenbaar: sinds 1997 wordt officieel een wapenstilstand in acht genomen en de IRA heeft inspectie van zijn wapenvoorraden door onafhankelijke waarnemers toegestaan.

Onduidelijk is echter of de IRA aan de leiband loopt van Sinn Féin of andersom. Het inleveren van de wapens zal voor de terroristische organisatie mogelijk een stap te ver zijn, omdat zij daarmee in één klap al haar macht opgeeft. Veel leden van het Ierse Republikeinse Leger voelen daar niets voor: enerzijds omdat zij de protestantse partijen niet vertrouwen (niet helemaal ten onrechte, gezien de groeiende aanhang voor weinig vredelievende protestantse radicalen als Ian Paisley), anderzijds omdat zij privébelangen hebben bij het voortduren van een gewapende vrede (drugshandel of andere criminele activiteiten).

Eventuele concessies van de IRA-top zullen ook in slechte aarde kunnen vallen bij de lagere echelons van de militair ingerichte organisatie. Een deel van de zogenoemde provisional IRA is de laatste jaren al overgelopen naar nieuwe ex tremistische splinters als de real IRA en de continuity IRA, die met aanslagen in Noord-Ierland (zoals het bloedbad in Omagh) en Londen duidelijk hebben gemaakt dat ze zich niet aan de wapenstilstand houden.

Ahern zal vermoedelijk via Sinn Féin de IRA het mes op de keel hebben gezet. Helemaal machteloos is de Ierse regering niet: de meeste IRA-wapendepots bevinden zich op het grondgebied van de Ierse republiek en zouden bij een intensieve zoekactie van de politie en het leger mogelijk kunnen worden ontdekt. Sinn Féin en de IRA hebben moeten inschatten of Ahern, gezien de op handen zijnde verkiezingen, het benodigde lef voor een dergelijke razzia zal opbrengen.

In het tien pagina's tellende document worden veel verlangens ingewilligd van de katholieke partijen in Noord-Ierland: onder meer een reorganisatie van de politie, een amnestie voor terroristen en de ontmanteling van Britse militaire bases. Als Blair en Ahern in ruil daarvoor geen concessies hebben gekregen van de IRA, lijken zij niet alleen veel kostbare tijd te hebben verdaan, maar het paard zelfs achter de wagen te hebben gespannen. Zonder concrete toezeggingen van de IRA zullen de protestantse partijen - ook de meest gematigde - het hoofd in de wind gooien en zal het vredesproces abrupt worden afgebroken.

En hoewel Noord-Ierland sinds de totstandkoming van het Goede Vrijdag-akkoord gewend is geraakt aan het woord crisis, zal in dit geval één fataal incident voldoende kunnen zijn om de geweldsspiraal opnieuw in werking te laten treden. De bom die woensdag werd ontdekt op het vliegveld van Belfast was een slecht voorteken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden