Nooit omzien in wrok

Vanavond is de eerste Real-Barcelona in zeven jaar die Michael Laudrup (32) mist. Van 1989 tot '94 speelde hij voor het grote Barca van Cruijff, daarna volgden twee revanchejaren bij Real Madrid....

Het tijdschrift met Japanse tekens gaat onmiskenbaar over voetbal. De foto van het 'grote' Juventus springt eruit. Michael Laudrup kijkt in de ontvangstruimte van Vissel Kobe met verwondering naar zijn eigen afbeelding - kippenborst, te strak shirt met V-uitsnijding - en noemt bijna staccato de namen van elf jaar geleden. Juventus anno 1985. 'We werden wereldkampioen in Tokyo, tegen Argentinos Juniors. En we haalden dat seizoen de Italiaanse titel.'

Hij had er die week zelf nog even moeten denken aan de wedstrijd om de Intercontinental Cup, de officieuze wereldbeker. 'Ik werd gebeld door een stel Italiaanse journalisten. Die vroegen of ik naar Tokyo kwam. Ik zeg nog: waarvoor? Nou, er was weer die wedstrijd om de wereldbeker. Ik heb bedankt. Ik zou een paar dagen vrij hebben.'

Bij Juventus - of liever gezegd in dienst van Juve, maar uitgeleend aan Lazio - begon Michael Laudrup zijn grote voetbalcarrière. De ooit zo getalenteerde dribbelaar van Bröndby en KB Kopenhagen: 'Als ik het mocht overdoen, ging ik nooit meer op mijn negentiende naar Italië. Als je veel talent hebt, kun je je loopbaan aardig organiseren. Maar tot een zeker punt, heb ik ontdekt.

'Want het is wel erg moeilijk om nee te zeggen tegen aanbiedingen van Milan, Barcelona, Bayern of Ajax. Tomasson van Heerenveen heeft dat gedaan. Weigeren bij Ajax aan de slag te gaan. Dat is de eerste die ooit zoiets gedaan heeft, denk ik. Ik ken Jon-Dahl niet, maar dat moet me een kerel zijn, zeg. Ik weet ook niet of hij gelijk heeft gehad, maar hij accepteert in elk geval de gebruikelijke gang van zaken niet. Dat is knap.

'Mijn vier jaar jongere broer Brian wilde het ook anders doen dan ik. Hij had gezien dat ik moeilijke tijden beleefde in Italië. Hij begon bij een kleine club in Duitsland, Uerdingen, en hij wilde daar als jong kereltje blijven. Maar als Bayern dan komt en je drie keer zoveel geld biedt, plus een heel andere ambiance, dan kun je dat aanbod één keer naast je neerleggen, maar het jaar erop staan ze weer voor de deur. Op je 21ste bezwijk je dan alsnog voor het geld.

'Ik zou eigenlijk in de zomer van '83 naar Liverpool gaan. Ik was achttien, de Reds waren mijn favoriete club. In de onderhandelingen waren we snel klaar over een driejarig contract. Bellen ze een paar dagen later weer op. Ik krijg hetzelfde geld voor vier jaar. Ik nog vragen: moet ik dan één jaar voor niets spelen?

'Zij op hun beurt: het eerste jaar zullen we nog niet veel aan jou hebben. Zo'n eerste jaar is hartstikke moeilijk. Dat weet ik, zeg ik nog, maar een overeenkomst is toch een overeenkomst. Ze dachten bij Liverpool: zo'n Deens jongetje zal door het stof kruipen om ons mooie shirt aan te mogen trekken en keurig dankjewel zeggen. Maar ik zei gewoon nee. En zij zouden er nog eens over nadenken.

'Drie weken later kom ik via mijn vader die bij KB speelde, in contact met een Italiaanse trainer van de club, Mario Astori. Binnen twee dagen was de zaak rond. Zo verloopt het leven van de voetbalprof.'

Er zijn zaken die je niet in de hand hebt, of waarbij je de eigen hand overspeelt. Laudrup beleefde het in de zomer van 1988 en miste de haast logische overgang naar Europa Cup-houder PSV. 'Ik zat al vijf jaar in Italië, had er drie jaar bij Juventus op zitten. De seizoenen na het WK van Mexico waren belabberd geweest; 1986-'87 was het eerste en enige jaar dat ik met blessures kampte. Ik had last van de lies. Het seizoen daarna was ik goed maar het team was uit vorm. 'Ruim voor de zomer heb ik toen gezegd dat ik weg wilde. Het had niets met de ruil met Vanenburg te maken. Ik wilde gewoon zelf iets anders. Maar Juventus hield me aan het lijntje. Ik had ook geen andere club achter de hand. Het werd een eindeloos verhaal. Ik kwam na de zomer gewoon weer bij de club, deed de seizoensvoorbereiding en tien dagen voor het begin van de competitie werd ik op kantoor geroepen.

'We hebben Zavarov (een Rus) gekocht, je kunt weg. Ik was boos. Wat heb ik jullie twee maanden lang gevraagd, bijna gesmeekt? Toen kwam PSV. Ze maakten alles rond, maar ik wilde geld van Juventus zien voor de twee maanden van het contract dat ik had uitgediend. Boniperti zei plots: Michael blijft. De PSV-mensen gingen onverrichterzake naar huis. Boos natuurlijk.

'Ik was niet in paniek. Geduld, zei ik, over een paar dagen verkopen ze me toch. Ze hadden met Rush, Rui Barros, Zavarov en mij één buitenlander te veel. Twee dagen later hoorde ik op de radio dat Rush aan Liverpool verkocht was. Ik moest blijven. Het was jammer en ik kan me de boosheid van PSV inbeelden. Ik was graag gegaan, ik zou er de vijfde Deen zijn geworden.'

En zo kwam het dat Laudrup een jaar later bij Barcelona terecht kwam. 'Het is een kwestie van geluk: ergens op het juiste moment binnenstappen. Zoals Van Basten bij Milan deed en daar de beste midvoor van de wereld werd. Zo is Barcelona de beste keuze uit mijn voetballeven geweest. Toen ik kwam was Barça een goede ploeg, maar geen superieur team dat prijs op prijs won. Ikzelf was een goede voetballer die nog veel moest bewijzen, maar was zeker niet de ster of vedette die het publiek later in me zag.

'Toen Cruijff belde, heb ik me georiënteerd. Alan Simonsson zei me dat Barcelona een gekkenhuis was, waar je binnen een maand dolgedraaid weer uit komt. Maar ik doe het toch, dacht ik. Ronald Koeman kwam gelijk met mij. Stoitsjkov kwam een jaar later. Het was een buitengewone periode. We werden de beste ploeg van de wereld.

'Barcelona is echt een grote club. Om daar trainer te zijn, dat is zo moeilijk. Er spelen zoveel belangen. Cruijff is een harde, heeft een harde hand. Dat is daar nodig. Hij is in veel opzichten erg goed, alleen drijft hij sommige dingen wel eens iets te ver door.'

Kritiek komt niet uit zijn mond. Het laatste half jaar waarin hij door Cruijff uit de basis werd gelaten wegens vormgebrek en het buitenlandersprobleem, is voor Laudrup niet meer dan een minuscuul vlekje op een glanzend schoon shirt. 'Ik herinner me uit het verleden altijd alleen maar de goede dingen. Van de slechte dingen moet je leren. Als ik oud word, zal ik er misschien anders over praten. Maar als je in je loopbaan te veel achterom kijkt, dan begin je in het verleden te leven. Dan is het gebeurd met je.

'Ik ben een positief gestemd mens, een fles is half vol in plaats van half leeg. Ik ben zeker geen cynicus. Dat kun je in voetbal niet zijn. Anders houd je het niet vol. Je moet een liefhebber zijn. Ik ken veel collega's die zijn gestopt en die je nooit meer ziet. Maar ik houd van voetbal. Ik doe het niet alleen voor het geld. Voor mij is het geen vak, maar het leukste spel dat er is. Later zul je mij ook terugvinden bij de old boys.'

Vanuit die instelling komt ook de fraaie herinnering aan Barcelona. 'Cruijff voetbalde vooral in het begin vaak mee op training. Hij was toen nog ongelooflijk goed. Zijn dribbling, zijn één-tegen-één, zijn eerste tien meter. Ik was altijd al onder de indruk van zijn snelheid. Dat even inhouden en weer aanzetten.

'Daar heb ik zelf ook iets van. Het is niet aan te leren, die afwisseling. Op honderd procent rennen met de bal, buitenkant voet. Cruijff deed het in de WK-finale van '74. Vogts was snel, maar werd wel verrast. Tot zijn hartoperatie was hij nog altijd ongelooflijk voor een veertig-plusser. Daarna is er veel veranderd.'

De meeste bewondering heeft de Deen echter voor Koeman, de libero van Barcelona met wie hij veel omging. 'Iedereen had de mond vol over de goals van Stoitjskov en Romario, de assists van Laudrup, maar Koeman was de belangrijkste speler. Hij was de man van de pass, hij gaf het sein te jagen, van rustig naar snel. Hij gaf onze ploeg hersens.'

Het minst onder de indruk is Laudrup van alle prijzen die hij veroverde, vier keer op rij kampioen, één Europa Cup 1. 'Ach, je wordt kampioen. Daar heb je negen maanden voor gewerkt. Iedereen is er blij om, er komt nog een huldiging, twee dagen feest en je gaat op vakantie. En daarna moet je alles weer vergeten, opnieuw beginnen en geeft zo'n titel alleen maar druk. Voor mij is een hoogtepunt elke dag trainen, spelen in een team dat mooi voetbal speelt. Prijzen zeggen mij niet veel.'

Zelfs het landskampioenschap in '95 met Real, volgens velen zijn revanche op Cruijff die hem te vroeg zou hebben afgeschreven, wordt niet uit de oude doos opgehaald. Alle gewichtigdoenerij van het voetbal is Laudrup vreemd. Op het trainingsveld van Vissel Kobe, de gepromoveerde nummer twee van de Japanse tweede divisie, zie je de waarheid achter zijn woorden: dat hij geniet van het strelen van de bal.

Hij lijkt verdwaald in voetbalontwikkelingsland Japan, misschien dan toch nog getroffen door de drang zijn persoonlijke bezit te verdubbelen, maar het is een keuze die voortkomt uit andere overwegingen. Op zijn 32ste was de tijd gekomen om langzaam af te kicken.

'Ik kon naar elf landen liefst, zelfs naar Brazilië en Argentinië. Zoveel aanbiedingen heb ik nog nooit gehad. Uiteindelijk bleven er twee landen over: de Verenigde Staten en Japan. De VS hadden mijn voorkeur, wegens de taal, de cultuur, het nieuwe. Mijn vrouw heeft er echter een jaar gewoond en vond het daar niet veilig genoeg.

'Veilig is Japan zeker. Ik ben echter gegaan voor de relatieve rust. Ik kon het niet meer aan in Spanje, tweeduizend mensen op de training, elke dag dertig journalisten achter je aan. In de supermarkt had je binnen vijf minuten tweehonderd mensen om je heen. Of ze wachtten bij je auto, of dromden om je kinderen heen. Ronaldo heeft het ook ontdekt: dat is heel zwaar. Ik heb het altijd geaccepteerd, het hoort bij 't vak, maar het is niet leuk.

'Heerlijk, hier kan ik weer naar het winkelcentrum of naar een pretpark. Er zijn misschien vijf mensen die je om een handtekening vragen. Bij mijn aankomst in Kobe waren er tweehonderd journalisten maar door de week zien we er hier nauwelijks één. Je kent dat wel, cameraatje, vijf vragen, wegwezen.

Op het kleine veld laten de spelers van Vissel de bal die ochtend in hoog tempo gaan, op het normale veld valt de accuratesse sterk terug. 'Daar heb ik me ook over verbaasd. In de kleine ruimte zijn sommigen beter dan Deense internationals, op het grote veld is dat allemaal verdwenen. Hun kracht is dan de onverzettelijkheid.'

Laudrup brengt in Kobe de handen op elkaar van zijn Japanse teamgenoten, van de geïmporteerden, de Zwitser Bickel, de Zweed Jonsson, de Ier Payton en de Tunesiër Ziad, en van zijn Engelse trainer Baxter. Zijn talent is nog altijd zeldzaam. In Denemarken zullen ze het, op een van zijn laatste interlands na, niet meer te zien krijgen.

'Ik ben doelbewust niet naar mijn eigen land teruggekeerd. Daar verwachten ze de speler die kort tevoren nog tussen die grootheden van Real speelde. In het nationale team kun je dan nog best vijf keer per jaar je niveau halen, maar in de Deense competitie kun je echt niet aan de verwachtingen voldoen. Elkjaer-Larsen en Berggreen hebben het geprobeerd, maar het is te moeilijk.

'In mijn hart hou ik van Denemarken, maar niet als voetballer. Ik ben er dertien jaar weg. Destijds kon je nog vrijuit voetballen, nu is het ook harder, professioneler. Er wordt betaald, al breng je in mijn land net als bij jullie tweederde naar de belasting.

'En als je terugkeert, dan wil je een ander leven leiden, je vrienden en familie bezoeken. Maar als voetballer gaat dat niet. Je moet dezelfde attitude hebben als in Spanje en Italië, want anders ga je af. Daarom heb ik ook gezegd: ik ga als voetballer nooit terug naar Denemarken. Alleen voor een nieuw leven, eind '97.'

In het nationale elftal is hij nog wel teruggekeerd. Een geschil met bondscoach Möller-Nielsen deed hem het EK van 1992 missen. Het moet pijn hebben gedaan, maar aan Laudrup is het niet te merken. 'Ik had geen conflict. Alleen mijn idee van voetbal is totaal anders dan dat van Nielsen. Maar onenigheid hebben we niet gehad. Ik ben weggegaan om bepaalde redenen, en teruggekeerd om bepaalde redenen.'

Het WK van 1998 in Frankrijk zou de afsluiting van een schitterende carrière betekenen. Bovendien zou op het terrein waar hij in 1984 (op het EK) zijn prille reputatie verdiende, de cirkel rond zijn. 'Ik wilde eigenlijk stoppen na het EK in Engeland, maar de opvolger van Nielsen, Bo Johansen, wil me erbij houden. Ik bekijk het per wedstrijd. Officieel beëindig ik eind '97 mijn actieve loopbaan. Als ik me vastleg op het spelen van het WK, dan moet ik al weer plannen waar ik de eerste maanden van '98 ga voetballen. Dat wil ik niet.'

Bovendien is Laudrups geestdrift over de grote toernooien deze zomer ernstig afgenomen. 'Van dat EK in Engeland is mij voornamelijk de halve finale Engeland-Duitsland bijgebleven. En dan nog eigenlijk alleen de verlenging. Over vijf jaar is dat hele toernooi vergeten, opgegaan in de massaliteit. Er is te veel voetbal op tv. Ook daarom zit ik hier in Japan zo lekker.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.