'Nooit noemde Teeven het bedrag'

Woensdag moet premier Rutte de wantrouwende Kamer zien te overtuigen dat hij over de Teevendeal geen informatie heeft achtergehouden en niet heeft gelogen. Hij zal daarbij welhaast onnavolgbare redeneringen optuigen. De brief aan de Kamer van dinsdag geeft alvast een voorproefje.

Hoe verdedigt het kabinet zich tegen de opeenstapeling van communicatiefouten nadat Nieuwsuur in maart 2014 de oude deal opnieuw tegen het licht hield? Drie van de 250 vragen en antwoorden uitgelicht.

Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie tijdens de persconferentie waarin hij zijn aftreden aankondigt Beeld ANP
Staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie tijdens de persconferentie waarin hij zijn aftreden aankondigtBeeld ANP

Vraag 2: wie nam de beslissing om het verslag van het gesprek tussen de heer Roes en toenmalig staatssecretaris Teeven op 25 april 2014 te kwalificeren als een persoonlijke aantekening van een ambtenaar? Was deze kwalificatie rechtens juist?

Het kabinet antwoordt:
Tijdens de schorsing van het debat op 10 maart 2015 is de gespreksnotitie voor het eerst en kort onder ogen gekomen van de minister-president. De directeur-generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving (DGRR) van het ministerie van V&J heeft toegelicht dat de betreffende notitie een persoonlijke aantekening is die hij maakte van het gesprek dat hij op verzoek van voormalig minister Opstelten met de heer Teeven heeft gevoerd. Op grond van deze toelichting heeft de minister-president het stuk tijdens het debat aangeduid als persoonlijke aantekening van een ambtenaar.

De overweging om de aantekening niet aan de Kamer te verstrekken was gelegen in het feit dat het een persoonlijke aantekening van een ambtenaar van het ministerie van V&J betrof waarvan de minister-president zich op dat moment niet vrij voelde die te verstrekken. Verstrekking had eerst kunnen plaatsvinden na een grondige beoordeling van het stuk op de aanwezigheid van persoonlijke beleidsopvattingen van een ambtenaar en op andere overwegingen met betrekking tot belangen die vertrouwelijkheid zouden rechtvaardigen. Voor een dergelijke beoordeling en het hierover te voeren overleg met betrokkenen ontbraken tijdens het debat tijd en gelegenheid.

Daarbij was tevens van belang dat de minister-president in het debat heeft toegezegd dat het stuk in handen zou worden gesteld van de door de minister van V&J in te stellen commissie die de zaak zou gaan onderzoeken en die hierover aan de Kamer zou gaan rapporteren. Van de volledige inhoud van het stuk en het bestaan van verschillende versies ervan heeft de minister-president kennis genomen met de publicatie van het rapport van de commissie Oosting.

Tegen de achtergrond van al het bovenstaande en met inachtneming van de genoemde overwegingen had het gespreksverslag, was er voldoende tijd geweest om deze beoordeling te maken, aan de Kamer verstrekt kunnen worden, zoals de heer Oosting in de media ook heeft opgemerkt.

Eenzame premier wacht gang naar Canossa
Na uitspraken over Teevendeal is een ‘diepe kras’ onvermijdelijk voor de premier. Lees hier het stuk van Frank Hendrickx.

Voormalig staatssectaris Fred Teeven wordt in de Kamer beedigd als Tweede Kamerlid voor de VVD Beeld ANP
Voormalig staatssectaris Fred Teeven wordt in de Kamer beedigd als Tweede Kamerlid voor de VVDBeeld ANP

En dat betekent

Toenmalig minister Opstelten van Veiligheid en Justitie stelde in april vorig jaar een onderzoek in om het bonnetje van de schikking met Cees H. boven water te krijgen. Zijn ambtenaren adviseerden een onafhankelijk onderzoek, maar hij gaf de opdracht aan het Openbaar Ministerie. Daar zat immers de meeste kennis over de deal en de Kamer wilde snel opheldering. Het OM stuurde oud-procureur-generaal Van Brummen op speurtocht.

Teeven was de spil in het hele dossier, maar Opstelten liep op kousenvoeten om zijn staatssecretaris heen. De minister vond dat Teeven als oud-officier van justitie onder zijn verantwoordelijkheid viel. Hij vroeg een topambtenaar, Gerard Roes, om Teeven uit te horen over de deal. In dat gesprek bleek Teeven 'herinneringen' te hebben aan een bedrag van 2,3 miljoen gulden, plus 'rente op rente' van 4,8 miljoen: veel meer dus dan de 1,25 miljoen die Opstelten eerder in de Kamer had genoemd. Een gesprek van dat verslag ging vervolgens naar Van Brummen.

De oud-procureur-generaal kon tijdens zijn korte zoektocht het bonnetje niet vinden. Het afschrift dook pas een jaar later op, nadat Nieuwsuur in een tweede uitzending het exacte bedrag wist te melden. Opstelten en Teeven stapten op, Rutte moest op 10 maart verantwoording afleggen in de Kamer. Tijdens dat debat kreeg hij van het ministerie van Veiligheid en Justitie het verslag van het gesprek tussen Teeven en Roes.

Het was topambtenaar Roes zelf die de brief als een 'persoonlijke aantekening' bestempelde. Het was dus géén verslag, oordeelde Rutte. Hij 'voelde zich daarom niet vrij' het stuk te delen met de Kamer. Wel zegde hij toe het document te delen met de commissie-Oosting.

Die commissie concludeert dat de Kamer het stuk had moeten krijgen. Mee eens, schrijft Van der Steur, achteraf bezien had dat gekund, maar tijdens het debat was er te weinig tijd voor een 'grondige beoordeling' van het stuk.

Een verslag van het gesprek tussen Roes en Teeven ging vervolgens naar hoofdofficier van Justitie Henk van Brummen Beeld ANP
Een verslag van het gesprek tussen Roes en Teeven ging vervolgens naar hoofdofficier van Justitie Henk van BrummenBeeld ANP

Vraag 26: Waarom is er naar aanleiding van de herinneringen van de heer Teeven over de 4,8 miljoen nooit verder onderzoek gedaan?

Het kabinet antwoordt:
De herinneringen van de heer Teeven zijn gedeeld met de toenmalige minister en met de heer Van Brummen. De heer Van Brummen heeft de herinneringen van de heer Teeven betrokken bij zijn bevindingen en vastgesteld dat de betrokkenen, inclusief de heer Teeven, onvoldoende herinneringen hebben aan de feitelijke financiële afwikkeling. Er konden, op basis van de bevindingen van de heer Van Brummen, geen onderbouwde uitspraken worden gedaan over wat aan Cees H. bij de financiële afwikkeling van de schikking feitelijk is overgemaakt (zie ook de brief van 3 juni 2014, Kamerstukken II 2013/14, 33750VI, nr. 123). Daarmee is op dat moment het onderzoek naar de financiële afwikkeling van de schikking beëindigd.

En dat betekent:

Teeven herinnerde zich dus een hoofdsom van 2,3 miljoen gulden en 'rente op rente' van 4,8 miljoen. Roes noteerde in zijn verslag dat Teeven zei: 'Dat staat mij bij.' Vervolgens bracht de ambtenaar verslag uit aan zijn minister en aan oud-procureur-generaal Van Brummen, die belast was met de zoektocht naar het bedrag.

Van Brummen oordeelde dat Teeven zich te weinig herinnerde om een 'onderbouwde uitspraken' te kunnen doen over het exacte bedrag. De voormalig advocaat van H. had enkele weken daarvoor in de Volkskrant gesteld dat zijn cliënt 5 miljoen gulden had teruggekregen. Minister Opstelten was in de Kamer, hardop rekenend, uitgekomen op 1,25 miljoen. De beweringen vielen niet te staven zonder het afschrift van de deal, maar dat kon Van Brummen niet vinden in de ongeordende archieven van het OM. Hij concludeerde eind mei dat hij het exacte bedrag niet kon achterhalen.

De herinneringen van Teeven bleven binnenskamers, ze waren niet te verifiëren. Opstelten schreef vervolgens aan de Kamer: 'Ik moet accepteren dat ik de ultieme duidelijkheid niet kan verschaffen.' Dat bleef daarna de officiële lijn van alle betrokkenen, totdat Nieuwsuur het bonnetje achterhaalde.

Minister Opstelten was in de Kamer, hardop rekenend, uitgekomen op 1,25 miljoen Beeld ANP
Minister Opstelten was in de Kamer, hardop rekenend, uitgekomen op 1,25 miljoenBeeld ANP

Vraag 158: hoe vaak heeft de minister president contact gehad met staatssecretaris Teeven? Op welke momenten was dat en wat werd precies besproken?

Het kabinet antwoordt:
Het is niet mogelijk exact na te gaan op welke momenten en over welke onderwerpen de minister-president met voormalig staatssecretaris Teeven heeft gesproken. De relevante momenten van contact tussen de minister-president en de betrokken bewindspersonen in deze casus staan in het rapport van de Commissie Oosting. Op 4 maart 2015 heeft de minister-president voorafgaand aan de uitzending van Nieuwsuur gebeld met staatssecretaris Teeven. De minister-president heeft geïnformeerd of staatssecretaris Teeven zich nog steeds kon vinden in de conclusies uit het rapport van de heer Van Brummen van 26 mei 2014, waarin wordt gesteld dat 'derhalve geen onderbouwde uitspraken [kunnen] worden gedaan over wat aan Cees H. bij de financiële afwikkeling van de schikking feitelijk is overgemaakt'. De heer Teeven heeft dit bevestigd en toegelicht dat in zijn herinnering het bedrag een basisbedrag plus rente betrof, zonder specifieke bedragen te noemen.

De Onderzoekscommissie Ontnemingsschikking presenteert haar onderzoeksrapport. Hieruit bleek dat de deal tussen Teeven en Cees H. niet deugde. Beeld ANP
De Onderzoekscommissie Ontnemingsschikking presenteert haar onderzoeksrapport. Hieruit bleek dat de deal tussen Teeven en Cees H. niet deugde.Beeld ANP

En dat betekent:

Beide bewindspersonen zijn al gesneuveld, daarom richt de blik van de Kamer zich op de hoogste baas: wat wist Rutte? De premier heeft bewust afstand gehouden van de zaak en heeft de verleiding weerstaan om zijn staatssecretaris zelf uit te horen. Hij vond het 'onkies' om Teeven te vragen naar zijn daden in diens vorige functie, beweert hij. In elk geval één keer belde hij met Teeven over 'het bedrag', namelijk op 4 maart, de dag van de uitzending van Nieuwsuur met daarin de exacte geldsom tot op twee cijfers na de komma.

De premier belde Teeven vooraf aan die uitzending om hem één vraag te stellen: kun je je nog steeds vinden in de conclusie dat het feitelijk bedrag niet te achterhalen is? Ja, zei Teeven, dat kan ik. Hij had zich een basisbedrag plus rente herinnerd, maar zonder bonnetje was die herinnering weinig waard. Maar, en hier doet de premier een beroep op de goedgelovigheid van de Kamer, Teeven noemde tijdens het telefoongesprek geen 'specifieke bedragen'.

Onder vraag 36 stelt Van der Steur het nog duidelijker: 'De hoogte van het bedrag is nooit op enig moment door de heer Teeven in de periode tussen 2014 en 2015 aan de minister-president gemeld.'

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden