Nooit Nederlands en nooit Turks genoeg, maar wel helemaal zichzelf

Het dilemma van Eus - beter bekend als de schrijver Özcan Akyol - is dat hij nooit Turks genoeg zal zijn in Turkse ogen en nooit Nederlands genoeg in Nederlandse ogen. Oké, dat is ook het dilemma van vele anderen, maar bij hem is het allemaal net een tandje erger omdat hij zo'n gigantische publieke figuur is. Kom ik zo op terug.

'Mijn boek moet een bestseller worden', vertelde Eus mij lang voordat hij zijn debuut maakte met zijn gelijknamige eersteling, Eus. 'Ik moet er minstens twintigduizend exemplaren van verkopen.'

Ik dacht: wacht maar jongen, ook jouw debuut zal vroeg in de ramsj verdwijnen.

Boy, was I wrong. Sommige mensen weten gewoon dat ze voor het succes geboren zijn.

De rest is geschiedenis. Eus is inmiddels een heuse BN'er. Bestsellerschrijver, vast plekje bij DWDD, voetbalcommentator, columnist met een waanzinnige productie. De vleesgeworden Dutch Dream, die Eus. Hij heeft aangetoond dat je het met wat inzet tot een bewierookte Nederlandse schrijver kunt schoppen.

'Je kunt je nog zo Nederlands voelen, je kunt nog zo Nederlands praten, dan nog zijn er altijd mensen die je niet als volwaardig beschouwen', zegt Eus deze week in een interview met de Volkskrant.

Dat brak mijn hart. Een dag eerder brak mijn hart ook al om Eus. Het was bij de voorpremière van zijn tv-programma De neven van Eus, waarin hij de politieke stand van Turkije opneemt. De goedbedoelende gespreksleidster van dienst bestond het om Eus 'troetelturk' en 'onze Turkse Ali B.' te noemen. Goede vriendin N., die naast mij zat, sloeg de hand voor haar mond: werd Eus nou net echt een troetelturk genoemd?

'Regressief links', noemde een andere aanwezige Turkse Nederlander dit soort paternalisme. Ik weet niet welk labeltje je erop moet plakken. Ik zag vooral de afgrijselijke ondermijning van een jongen die geknokt heeft voor zijn autonomie en individualiteit. Kauw nu nog eens op deze woorden: 'dan nog zijn er altijd mensen die je niet als volwaardig beschouwen'.

Ondertussen heeft Eus te maken met Turkse Nederlanders die hem verklikken bij de Turkse ambassade om zijn meningen. Daar zijn ze nog trots op ook. 'Ik heb je aangegeven!', mailen ze Eus triomfantelijk.

Daar zit Eus dan tussen: mensen die hem uiteindelijk niet als een volwaardige Nederlander beschouwen en NSB'ers uit zijn eigen gemeenschap. Dat moet alles wankel voor hem maken. Rusten op je lauweren en je veilig wanen zit er voor hem niet in. Er duikt altijd wel iemand op die je een troetelturk zal noemen.

'We hebben in Nederland een beeld van Turkije dat niet klopt'
Hij heeft niets met ze gemeen. Toch maakte schrijver Özcan Akyol een tv-serie over zijn familie in Turkije en kwam tot inzicht. Lees hier het interview.

Soms zou je Nederland met een grote natte spons willen afnemen. Gewoon even helemaal opnieuw beginnen met zijn allen. Elkaar dan op z'n Pechtolds 'diep in de ogen' kijken en duidelijk maken wat we aan elkaar hebben en wat we van elkaar willen.

Dit begint een beetje een zielig verhaal te worden. Was ook weer niet de bedoeling. Want wat ik ook zag: als je net als Eus links en rechts ondermijnd wordt, dan zet dat je op scherp om meester over je eigen verhaal te worden. Dat zie je mooi in De neven van Eus, waarin Eus de publiekelijke worsteling aangaat met zijn Turkse achtergrond en zijn Nederlanderschap. Uit dat gevecht komt langzaam iemand naar voren die er steeds meer vrede mee heeft dat hij zich ophoudt in een grijs gebied tussen Turkije en Nederland. Nooit Turks genoeg, nooit Nederlands genoeg. Maar wel helemaal zichzelf, zijn aller-uniekste Eus. Dat is een nastrevenswaardige positie, als je het mij vraagt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden