Nooit meer

In de zomer van 2011 verscheen Wellink aan het woord, de weerslag van zeven urenlange interviews met Nout Wellink, afgenomen door de journalist Roel Janssen. Daarin blikt de op 1 juli 2011 vertrokken oud-voorzitter van De Nederlandsche Bank terug op wat de Chinezen 'een interessante tijd' zouden noemen: verdampt spaargeld bij IceSave, barbaren aan de poort bij ABN Amro, circustaferelen rond woekerpoliskoning Dirk Scheringa en een Centrale Bank die voor het eerst onderwerp van volkswoede werd - alles onder het regime van Nout Wellink. Gezeten tussen de statige portretten van eerbiedwaardige voorgangers en de verzameling 'kwalitatief hoogstaande jonge hedendaagse kunst' van de Bank hoorde hij wat zij daarbuiten over hem zeiden: watje, sukkel, zakkenvuller, heeft zitten snurken en z'n bankenvrindjes laten wegkomen met belazerarij, en dat van onze belastingcenten.


Het was even wennen.


In het boek mag Wellink zijn visie geven, waardoor het een interessant historisch document is geworden, een inkijkje in de opvattingen van de man die jarenlang 's lands hoogste autoriteit in bankenland is geweest. Over SNS Reaal gaat het niet - de ramp aldaar moest zich nog in volle omvang openbaren - maar over de andere affaires die voortvloeiden uit de financiële crisis betoogt hij 270 kantjes lang hetzelfde: als lemmingen zijn banken, klanten, toezichthouders en politici elkaar achterna gerend, op naar het einde van de regenboog. Beleidsmakers en bankbestuurders dachten in hetzelfde stramien en handelden daardoor procyclisch. En achteraf kun je de straten plaveien met wijsneuzen die de ellende 'allang hadden zien aankomen' (bij een enkele wijsneus is overigens de vraag gerechtvaardigd hoe het komt dat hij niet zwemt in het geld en waarom hij toch een ordinaire woekerpolis en een onder water staand huis bezit).


Wellink verdedigde zich met verve. Alle negatieve oordelen over zijn DNB die later kwamen, van parlementaire commissies, onderzoekers, meer en minder briljante economen, gewone mensen: allemaal hindsight-bias, treurde hij.


Of hij de conclusies die Jean Frijns en Rein Jan Hoekstra trokken uit hun onderzoek naar de nationalisatie van SNS Reaal - bij DNB zaten ze te snurken terwijl het grotelijks uit de hand aan het lopen was bij SNS en als ze even wakker waren geschrokken durfden ze niet hard in te grijpen om geen bankrun te veroorzaken - ook hindsight-bias zou durven noemen? Het rapport, dat leest als een roman, staat vol saillante onthullinkjes die ook met de kennis van toen discutabel waren.


Zo zou de directeur Toezicht van DNB in 2006 tegen SNS-topman Sjoerd van Keulen hebben gezegd: wil jij jouw bank helemaal volhangen met dubieus vastgoed waarbij Willem Holleeder betrokken is? Tuurlijk joh - of woorden van gelijke strekking. Detail: DNB had nog niet getoetst of de overname verantwoord was (overigens was de uitkomst van die toets een lachertje).


Over financiële crises, zeepbellen en uit de hand gelopen schulden schreven twee economen onlangs een mooi boek: This time is different. Daarin laten ze, onder veel meer, zien dat het zelden different is en dat het lerend vermogen van de mens niet buitengewoon groot is.


Gisteren zei Jeroen Dijsselbloem het in reactie op het rapport toch: we zijn nu 'alerter en scherper, zoiets kan niet meer gebeuren'. Hij keek erbij alsof hij het zelf geloofde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.