Nooit meer roken en pas na je veertigste aan de drank

Drinken, roken, slikken, spuiten, computeren, gokken, mailen, kopen en seks – het kan allemaal uitgroeien tot een verslaving...

Malou van Hintum

Is verslaving een keuze? Hebben verslaafden een gebrek aan wilskracht? Of lijden ze aan een chronische hersenziekte? Is een verslaving pas een verslaving wanneer de verslaafde de maatschappij tot last is, of is een workaholic eigenlijk ook verslaafd?

Chemie van verslaving geeft geen eenduidig antwoord op deze vragen. Zo’n dertig behandelaars, wetenschappers en ervaringsdeskundigen vertellen wat volgens hen verslaving is, hoe je dat zou kunnen aanpakken en of dat eigenlijk wel moet.

Het is een ja-maar-boek; telkens als je denkt te weten hoe het zit, komt er iemand aan het woord die iets anders beweert. De lezer krijgt op die manier een caleidoscopisch geheel van inzichten en meningen voorgeschoteld en loopt daardoor het risico te verdwalen in een doolhof van opvattingen.

Toch lijkt één ding wel duidelijk: wat verslaving ook precies is, het is multifactorieel. Erfelijkheid, omgeving, opvoeding en persoonlijkheid samen bepalen iemands gevoeligheid voor verslaving, én de kans dat hij, eenmaal verslaafd, eraan ten onder gaat, erin blijft hangen of er weer van afkomt.

Je bent niet schuldig aan je verslaving; maar je bent wel verantwoordelijk voor het voortduren ervan. Biologische vatbaarheid voor verslaving is dan ook geen excuus, maar verklaart wel waarom sommigen veel moeilijker van hun verslaving afkomen dan anderen.

Rokers zijn er een goed voorbeeld van. Vaak willen ze wel stoppen – roken is duur, het stinkt en je gaat er eerder door dood – maar kunnen ze het niet. Juist omdat al die rationele argumenten niet helpen, moet er iets anders aan de hand zijn.

Het boek eindigt met vier toekomstscenario’s die de nadruk op overheidsingrijpen en individuele verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid met elkaar delen. Het tijdperk van ‘je mag blij zijn dat je gezond bent’ lijkt daarmee op zijn einde te lopen. In de toekomst moeten we keihard werken aan onze gezondheid, op straffe van sociale uitsluiting en financiële boetes. Lichaam en levensstijl worden, mede door de toenemende medicalisering en de ontwikkeling van genetische risicoprofielen, een bron van zorg in plaats van een bron van blijdschap.

Misschien gebeurt straks echt wat sommige deskundigen in dit boek bepleiten: je eerste borrel drink je pas na je veertigste, en roken doet niemand meer omdat het anti-rookvaccin is opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.

Dat scheelt veel verslaafden, maar, zoals een andere expert opmerkt: ook een hoop gezelligheid.Malou van Hintum

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden