'Nooit laten zien dat je bang bent'

Voormalig verzet strijdster Ankie Stork was immer kras, krijgs haftig en welbespraakt. Ze redde tijdens de Tweede Wereldoorlog het leven van 35 joodse kinderen.

Ankie Stork Beeld .
Ankie StorkBeeld .

Twee jaar geleden werd haar tijdens een bijeenkomst in Museum TwentseWelle gevraagd wat zij zou doen als zij oog in oog zou komen te staan met een jihadist.

'Nooit laten zien dat je bang bent, want dan hebben ze je', zei de 92-jarige oud verzetsvrouw Ankie Stork. Toen was ze nog kras en krijgshaftig. Charmant, welbespraakt, geen spoortje grijs in het kapsel, een vlotte japon en perfect bijpassende schoenen, zo werd ze beschreven na dit optreden. Ze overleed op 23 november in haar woonplaats Enschede. Ze is 94 geworden.

Fabrikantenfamilie

Ankie Stork, telg uit de fabrikantenfamilie, werd bekend als een van de hoofdfiguren uit het in 2014 verschenen boek Horizon City van auteur Jaap Scholten, winnaar van de Libris Geschiedenis Prijs. Hij ontdekte dat zijn oudtante tijdens de Tweede Wereldoorlog de levens van 35 joodse kinderen had gered - iets wat hem totaal onbekend was. Als lid van het Utrechtse Kindercomité, waarbij ook uitgever Geert Lubberhuizen van de Bezige Bij was betrokken, bracht ze die in veiligheid op onderduikadressen in de omgeving van Nijverdal.

Ankie Stork was de enige dochter van Johan Charles Stork, de directeur van de Koninklijke Stoombleekerij in Nijverdal. Ze was 18 toen ze sociale geografie in Utrecht ging studeren. Maar van studeren zou door de Duitse inval niet veel terechtkomen. De universiteit ging na enige tijd dicht. Ze raakte door haar nicht Anne MacLaine Pont betrokken bij het Utrechts Studentencomité dat in de zomer van 1942 was opgezet door Jan Meulenbelt en Rut Matthijsen. Doel was honderden joodse kinderen uit Amsterdam in veiligheid brengen. Ze aarzelde geen moment toen haar hulp werd ingeroepen.

Betrouwbare boeren

Via werknemers van de door haar vader bestierde fabriek had ze goede contacten in het achthonderd inwoners tellende dorp Lemele. Dominee Hendrik Berkhof, die fel anti-nazi was, verschafte haar toegang tot een netwerk van betrouwbare boeren, waardoor ze naar eigen zeggen zo'n 35 kinderen kon helpen onderduiken. Soms werden die door mensen van de verzetsgroep naar het dichtstbijzijnde station gebracht. Zo nu en dan haalde ze de kinderen zelf af in Amsterdam of Utrecht.

In het dorp woonden ook twee NSB-families, maar onder grote sociale druk durfden zij niemand te verraden. Storks netwerk kreeg de bijnaam 'het convent van Lemele'. Geld voor de activiteiten werd vergaard door de verkoop van het gedicht Het lied der achttien dooden van Jan Campert dat door Lubberhuizen was gedrukt.

Schuilen

Ankie Stork opereerde onder de schuilnaam Ankie van Delden. Toen ze op een dag aanbelde bij het adres in Utrecht dat als 'zoete inval' voor de verzetsgroep fungeerde, werd de deur geopend door een lid van de Sicherheitsdienst. Eerder had ze op het adres een tas verstopt met tienduizend nummers die recht gaven op voedselbonnen. Terwijl de uren verstreken, bedacht ze een list om de tas te verdonkeremanen. Het lukte haar de inhoud van de tas door de wc te spoelen. De SD vond wel een pistool en een politie-uniform. Ankie Stork werd zes weken gevangen gehouden in Amsterdam, maar daarna wegens gebrek aan bewijs vrijgelaten. Na de zomer van 1944 moest ze zelf onderduiken.

Toen de oorlog voorbij was, besloot ze in overleg met de andere leden van de groep geen woord meer vuil te maken aan het verzetswerk. Ze ging weer studeren en werd voorlichtster en docent. Tot vlak voor haar dood pendelde ze tussen haar twee woonplaatsen Den Haag en Enschede. Pas in 2014 werd haar verhaal door Jaap Scholten wereldkundig gemaakt. De VPRO maakte er later een radioreportage over.

Ankie Stork bleef haar hele leven vrijgezel.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden