Nooit gediend, maar bereid om te vechten

In het ouderwetse gebouw van de Oekraïense strijdkrachten in Kiev druppelt het toekomstige leger langzaam binnen. 'We moeten klaar zijn voor alles.'

KIEV - 'Als Rusland het oosten van Oekraïne binnenvalt, dan wordt dat zijn graf!', buldert Oleh Ljasjko, lid van het Oekraïense parlement voor de Radicale Partij. De strak geklede parlementariër is naar het kantoor van de Oekraïense strijdkrachten aan de Kameneva-straat in Kiev gekomen om te kijken hoe de mobilisatie verloopt. 'Het moreel is hoog. Miljoenen Oekraïeners staan klaar om het land te verdedigen. We zullen geen meter land prijsgeven', verkondigt hij zelfverzekerd.


Achter hem druppelt het toekomstige leger langzaam het kantoor binnen. Na de inval van Russische troepen op de Krim hebben alle reservisten tussen de 18 en 40 jaar het bevel gekregen zich te melden. 'Ik hoop dat er geen oorlog komt, maar natuurlijk ben ik bereid om te vechten. Mijn vader en mijn grootvader zijn allebei militair geweest', zegt Bogdan Tisjtsjoek, die zich juist heeft laten inschrijven. Militaire ervaring heeft de 18-jarige geschiedenisstudent niet. 'Maar als het vaderland roept, staan we klaar.'


In de hal van het ouderwetse gebouw staat een handjevol mannen geduldig te wachten. Van een oorlogssfeer is geen sprake. 'Ze doen net of er niets aan de hand is', moppert een man. 'Gisteren kwam ik hier om me aan te melden, maar de heren officieren wilden op tijd naar huis, dus konden we weer allemaal gaan.'


'Ik denk dat de Russen zelf ook geen oorlog willen', zegt de 38-jarige Igor. 'Zij beseffen heel goed dat dit conflict volkomen onnodig is. Russen en Oekraïeners kunnen prima met elkaar overweg. Dit is zuiver en alleen Poetin.' Hij heeft vroeger als sergeant gediend, maar zijn oproep heeft hij nog niet gekregen. Toch heeft hij besloten zich alvast aan te melden. 'We moeten klaar zijn voor alles.'


In de stad hangt een onwerkelijke sfeer. Het is oorlog, maar voorlopig nog maar een beetje, op de Krim. Op Maidan, het Onafhankelijkheidsplein waar anderhalve week geleden het lot van de pro-Russische president Janoekovitsj werd beslist, zit nog een handjevol activisten op de metershoge barricades. De roes van de revolutie heeft plaatsgemaakt voor onzekerheid.


Iedereen is bang dat Rusland niet alleen de Krim, maar ook het oosten van Oekraïne zal proberen te bezetten. In verscheidene steden hebben pro-Russische betogers overheidsgebouwen bezet en roepen ze om ingrijpen door Moskou om de Russen in Oekraïne te beschermen. 'Er wordt gezegd dat Rusland troepen heeft samengetrokken langs de grens met Oekraïne', zegt een man bezorgd. 'Als de Russische troepen echt binnenvallen, dan loopt het uit op een complete oorlog.'


In Kiev gelooft bijna niemand dat het Oekraïense leger in staat is de Russische troepen tegen te houden, als het tot een invasie in het oosten van Oekraïne komt. Alleen al aan de grootscheepse militaire oefening die Moskou sinds enkele dagen in het westen van Rusland houdt, doen meer troepen, tanks en vliegtuigen mee dan waarover het 130 duizend man tellende, slecht bewapende Oekraïense leger kan beschikken. Daarnaast is er twijfel aan de betrouwbaarheid van een deel van het officierskorps, nadat de commandant van de Oekraïense marine op de Krim naar de Russen was overgelopen.


'Moskou heeft ons bedrogen. Wij hebben onze kernwapens opgegeven in ruil voor de garantie van Rusland dat het de territoriale integriteit van Oekraïne zou respecteren. En nu vallen ze ons land binnen', zegt Artjom Skoropadski, de woordvoerder van de ultra-nationalistische groepering Pravy Sektor (Rechtse Sector), die een hoofdrol speelde in de opstand tegen Janoekovitsj.


Ook de kersverse Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek voelt zich verraden. 'Rusland heeft een vriendschapsverdrag met ons gesloten. Is dit vriendschap: gevechtsvliegtuigen, pantserwagens en tanks? We zijn geen anti-Russische regering, maar we zullen geen militaire agressie tolereren.'


In het Kievse Intercontinental hotel spreekt de 39-jarige premier de vereniging van buitenlandse zakenlieden in Oekraïne toe. Voor een premier van een land dat op de rand van een oorlog staat, trekt Jatsenjoek verbazingwekkend veel tijd uit voor de zakenlieden. Zijn kabinet wordt geconfronteerd met twee vijanden: Rusland en de economie die op instorten staat. De zakenlieden, allemaal keurig in het pak - het buffet staat te wachten - klagen over de corruptie, de ambtenaren en het oerwoud van onzinnige regels waardoor zij zich een weg moeten banen.


Jatsenjoek belooft meer openheid bij overheidsopdrachten, strenge maatregelen tegen corrupte ambtenaren en kondigt aan dat hij het staatsolie- en gasconcern Naftogaz wil opbreken en privatiseren. Applaus van het ondernemende publiek.


Toch blijft de schaduw van de oorlog over de bijeenkomst hangen. Jatsenjoek beklemtoont dat hij bereid is met de Russen te onderhandelen, maar, zegt hij, zijn regering zal niet tolereren dat Rusland de Krim bezet houdt.


Ook hij moet erkennen dat Oekraïne geen partij is voor Rusland met zijn strijdkrachten en zijn kernwapens. 'De afgelopen jaren heeft Janoekovitsj alles gedaan om onze gevechtskracht te ondermijnen', klaagt hij. 'Maar tot nog toe zijn alle pogingen om de Oekraïense troepen op de Krim te ontwapenen mislukt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden