Noodklok opnieuw geluid

The Division Bell was niet het gedroomde afscheid van Pink Floyd. De luxe heruitgave, 20 jaar later, laat een nieuwe kant horen.

Die laatste, minutenlang aanhoudende en door merg en been trekkende janksolo van David Gilmour aan het einde van de plaat The Division Bell, in het nummer High Hopes. Ook nog gevolgd door beierende doodsklokken. En dan de laatste regels van het slotrefrein: 'The water flowing. The endless river. Forever and ever.' Woorden als een grafschrift, waarin de ijdele hoop op oneindigheid door klinkt. Helaas.


Je wist het natuurlijk nooit met Pink Floyd, dat al eerder op de rand van de afgrond had gestaan - na het vertrek van psychiatrisch patiënt Syd Barrett, na de breuk met Roger Waters - maar bij de laatste noten van The Division Bell wist de goede verstaander dat het afgelopen was. Het album uit 1994, waarvan deze week met een exorbitante heruitgave de 20ste verjaardag wordt gevierd, zou de laatste studioplaat van de Britse megaband Pink Floyd blijken.


Het was geen afscheid met een knallende dichtslaande deur en daarover treurt de Pink Floyd-fangemeenschap nog altijd. The Division Bell werd destijds 'gemengd ontvangen', zoals het eufemisme voor 'slecht' dan luidt. Vlijmscherpe en soms ronduit valse kritieken maakten gehakt van de plaat, die zou dreutelen rond 'new age-gepingel' in liedjes van gitarist David Gilmour en Richard Wright, die uitsluitend zouden zijn gemaakt om 'nog wat geld in het laatje te brengen'.


Het heilige vuur van de liedschrijvers ontbrak op The Division Bell, en - vooral dat laatste moet de resterende Pink Floyd-leden Gilmour, Mason en Wright hebben gestoken - de net ervoor verschenen Roger Waters-plaat Amused To Death was eigenlijk stukken beter. Venijniger, in ieder geval.


Het is het mooie en zelfs nuttige van luxueuze heruitgaven van albums die al een jaar of twintig nauwelijks uit de kast zijn getrokken: toch nog eens luisteren. Eerst naar de vele extra's op bijgeleverde singles, EP en Blu-ray; niet eerder gehoorde live-uitvoeringen, clips en 'radio edit's'. Maar dan, als de rust is wedergekeerd na het uitpakken van de doos van Pandora, de originele en geremasterde plaat maar weer op de draaitafel.


Een vreemd album, dat zeker. Maar slecht?


Voor The Division Bell waren David Gilmour, Nick Mason en Richard Wright (allang geen dikke vrienden meer) zonder vooropgezet plan een studio binnengetrokken. Improviseren, jammen, kijken waar de band uit zou komen. Er werden in twee weken ruim zestig muziekstukken opgenomen, waaruit een elftal tracks werd gesneden. Die aanpak is terug te horen in de liedjes en vooral de instrumentale stukken. Vertelkracht hebben nummers als Poles Apart of Wearing The Inside Out niet of nauwelijks. Al is bij dat laatste lied, gezongen door Richard Wright (dat was al geen goed idee) het uiterste gedaan er nog wat van te maken met uitbundige backing vocals en verwaaiende saxen, het blijft een voor Pink Floyd-begrippen ongekend slap liedje. Gaandeweg de plaat wordt het de Pink Floyd-kenner duidelijk: de rek is uit het liedschrijfwerk, al is slotlied High Hopes allerminst een schande in het repertoire.


Maar The Division Bell is ook op een andere manier te beluisteren: als een laatste muzikale versmelting van gitarist David Gilmour en toetsenist Richard Wright, die zich had voltrokken in een toch nog amicale sfeer in de studioboot, in alle vrijheid. In bijvoorbeeld het nummer Poles Apart en het aansluitende instrumentale en liederlijk psychedelische Marooned grijpt de atmosferisch solerende gitaar van Gilmour zich vast in de ronkende orgels en de dramatische pianopartijen van Wright. Zonder remmingen, minutenlang, niet gehinderd door de kunstmatige begrenzing van iets als een liedstructuur. Sowieso soleert Gilmour zich de vingers stuk, op The Division Bell. Een zwaktebod misschien, maar dan wel een van het verleidelijkste soort, vooral als hij in Marooned de hoogst denkbare registers van de gitaar bespeelt in prachtige en ijl piepende nootjes.


En er zit nog een verstopte laag in The Division Bell, één die je bij de eerste luisterbeurt misschien nog had afgedaan als 'gebrek aan inspiratie'. De plaat zit vol verwijzingen naar glorieuze momenten uit de rijke Pink Floyd-geschiedenis.


De openingstrack Cluster One lijkt een vervolg op het intro van Shine On You Crazy Diamond. De ritmisch bassende gitaren in Keep Talking lijken afkomstig van The Wall. In datzelfde nummer zetten de gillende biggen uit Animals ook een keel op, en in Lost For Words haakt de akoestische slaggitaar van Gilmour weer aan bij Wish You Were Here. En de steeds aanzwellende dameskoren doen onherroepelijk denken aan The Dark Side Of The Moon.


Zo beluisterd is The Division Bell een laatste omhelzing van Pink Floyd met het eigen oeuvre, opgebouwd in veertig jaar bandgeschiedenis. En een emotioneel retrospectief op een van de invloedrijkste Britse bands uit de popgeschiedenis. Dat maakt The Division Bell, zeker in deze weelderige heruitgave, toch een bijzonder testament in de platencollectie.


Hoezekoppen


De thematiek van Pink Floyds laatste album The Division Bell (intermenselijke communicatie) wordt verbeeld in de twee pratende hoofden op de hoes, die samen weer een nieuw pratend hoofd vormen. De metershoge koppen werden vervaardigd door beeldend kunstenaar Storm Thorgerson. Na te hebben gediend als hoesontwerp voor The Division Bell, verhuisden de koppen naar het Rock And Roll Hall Of Fame Museum in Cleveland, Ohio. Daar zijn ze nog altijd te bezichtigen.


Blu-ray


The Division Bell ging niet de boeken in als ultieme Pink Floyd-plaat, maar als heruitgave maakt de plaat veel goed (****). Alles is uit de kast getrokken om The Division Bell 20th Anniversary Edition te laten stralen. Zo is op een Blu-ray een nieuwe videoclip te ontdekken bij het nummer Marooned, opgenomen in Tsjernobyl. Bij de originele plaat op dubbel-vinyl zijn twee singles en een EP geleverd, in gekleurd vinyl. Het hoogtepunt is het glanzende tekstboek, vol kunstfotografie van onder anderen Tony May en de gebeeldhouwde hoofden van de beroemde hoes.


Pink Floyd: The Division Bell 20th Anniversary Edition; Parlophone Records/Warner Music; 149,99 euro

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden