Noodgedwongen verhuizen door snel stijgende huurprijs

Marijke en Harald moeten hun geliefde Java-eiland in Amsterdam verlaten. Hun huur stijgt zo hard dat zij die niet meer kunnen betalen. Wat zij meemaken, kan meer vrijesectorhuurders in de Randstad straks overkomen.

Marijke en Harald in hun huurappartement op het Java-eiland in Amsterdam. De huur bedraagt nu 944,19 euro per maand. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Een gevoel van weemoed overvalt Harald en Marijke als zij na weer een bezichtiging in plaatsen als Waddinxveen of Bodegraven terugrijden over de brug naar het Java-eiland in Amsterdam. Het uitzicht over het donker klotsende IJ met overal die lichtjes. Van de schepen op het water en van de huizen langs de kades. Bijna twintig jaar lang is het eiland hun habitat. Maar niet voor lang meer.

Hun vierkamerappartement op de begane grond aan de Imogirituin is te duur geworden. De laatste drie jaren heeft eigenaar Bouwinvest de huur keer op keer verhoogd met 4 of 5 procent. Per maand betalen ze nu 944,19 euro. Sinds Harald (55) een aantal jaar geleden zijn baan als vormgever verloor is hij zzp'er en verdient hij aanzienlijk minder. Marijke (52) werkt bij het Volkenkundig Museum in Leiden en is de kostwinner.

'Marktconform'

Rondkomen is dus lastig en dat wordt alleen nog maar erger als er per 1 juli weer zo'n brief komt die 50 euro verhoging aankondigt. Dat die er komt, lijkt wel zeker. En het jaar daarna ook. Want Bouwinvest mag blijven verhogen tot de huur 'marktconform' is en voor populaire Amsterdamse woningen is dat al snel 1.500 euro.

De situatie van Harald, Marijke en veel van hun buren kan de komende jaren de situatie worden van meer huurders in de gewilde gebieden van de Randstad. In de standaardcontracten van de vier grootste verhuurders van geliberaliseerde huurhuizen - samen goed voor 95 duizend huurwoningen - staan maximale huurverhogingen van 4 of 5 procent plus inflatie, gekoppeld aan de 'marktwaarde'.

In de praktijk leggen ze nu nog zelden zulke percentages op, de gemiddelde huurverhoging in de vrije sector volgde afgelopen decennium ongeveer de inflatie. Maar het mag wel en zo kunnen huren binnen enkele jaren honderden euro's omhoog.

De Imogirituin op het Java-eiland, waar Harald en Marijke wonen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De belangrijkste aanbieders van vrijesectorhuurwoningen hebben, anders dan woningcorporaties, niet volkshuisvesting als primaire taak. Net als Bouwinvest beleggen ze vaak pensioenpremies voor pensioenfondsen en beloven een rendement (bruto huurinkomsten onder aftrek van kosten) van tussen de 3 en 4 procent. 'In 2014 hebben wij de huurders op het Java-eiland laten weten dat een aantal vrijesectorhuurappartementen relatief ver onder de markthuur lag en dat wij deze huren sneller zouden laten stijgen', zegt Bouwinvest. 'We begrijpen dat er bewoners zijn die moeite hebben met de betaalbaarheid en dat is natuurlijk heel vervelend.'

Harald, die overdag veel thuis werkt, hoort de jonge ouders er onderling over praten terwijl hun kinderen spelen in de tuin. Ze balen ervan dat ze niet meer rondkomen en interen op hun spaargeld. Op de scholen in de buurt loopt het leerlingenaantal terug, onder meer door de huurverhogingen van Bouwinvest. De oudere buren, die seniorenwoningen op het eiland huren, zijn angstig. Hun pensioen houdt de huurstijging al jaren niet meer bij. Wat eerst een royale oude dag leek, begint steeds schraler aan te voelen.

Oude haven

Begin jaren negentig beschreef Geert Mak in zijn stadskroniek De engel van Amsterdam hoe het Java-eiland op dat moment nog het domein was van tippelende heroïnehoeren, stadsnomaden en woeste kunstenaars in het desolate havengebied. Ook Harald en Marijke hebben destijds nog gefeest in de oude loodsen op het eiland.

En toen zij eind jaren negentig de kans kregen er een woning te huren, bood de rafelrand nog dapper weerstand. Op de kade van roestige betonplaten stonden auto's met beslagen ramen. Daar is een dame aan het werk voor haar dope, wist je dan. Pas toen de nieuwbouw vorderde en het aantal wandelaars met honden te groot werd, verdwenen de auto's naar de gereguleerde tippelzone.

De sfeer van de oude haven gemengd met de internationaal bejubelde architectuur en nieuw gegraven grachtjes sprak veel creatievelingen aan. Een 'briljante en beeldschone mensensoort', zo beschreef Mak deze bewoners in zijn boek. Veel succesvolle muzikanten, schrijvers, acteurs en andere creatievelingen. In de huurwoningen op het eiland trokken verder veel gezinnen van mensen die vanwege hun onzekere inkomen geen huis konden kopen. Vaak bleven ze huren omdat de buurt zo beviel.

Vrije sector

De meesten van hen hebben nooit goed beseft dat de overheid niets te zeggen heeft over de huurstijging in de vrije huursector. Reden om zich druk te maken over dat huurcontract hadden ze aanvankelijk ook niet. De huurstijging waarmee Bouwinvest kwam, was de eerste jaren zeer schappelijk.

Achteraf hebben Harald en Marijke spijt dat ze zich nooit goed in het huurcontract hebben verdiept. Nog meer spijt hebben ze dat ze begin deze eeuw geen huis hebben gekocht in Amsterdam, dat kon toen nog. Een aantal keer hebben ze op het punt gestaan. Eens werden ze uitgeloot voor een nieuwbouwproject. Andere keren kwamen ze na een bezichtiging terug op het eiland, waar dan weer een of ander imposant cruiseschip lag afgemeerd. Dan besloten ze er toch maar van af te zien.

Expats

Wanneer zij nu op huizensite Funda hun zoekcriteria invullen - maximaal 2 ton, minimaal twee kamers, niet kleiner dan 75 vierkante meter en een tuintje - verschijnt er een kaart waarop het lijkt alsof Amsterdam is getroffen door een tsunami. Plukjes oranje huisjes doemen pas op in Almere, Purmerend, Zaandam en Alphen aan den Rijn. De Bijlmer is nog wel een optie. Maar dat is gezien Marijkes werk in Leiden niet echt handig.

De nieuwe bewoners op de Imogirituin zullen waarschijnlijk expats zijn. Harald en Marijke zien ze de laatste jaren steeds meer, strak gekleed verlaten ze al vroeg op de dag het eiland. Met hun riante woonvergoedingen is een huur van ruim over de 1.000 euro voor hen geen probleem. Net als voor de groepjes studenten of pas afgestudeerden die de kosten onderling delen. Dat is de briljante en beeldschone menssoort van dit decennium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden