Nogmaals De Jong, in zijn rol van omsingelaar

Vorige week liet ik zien hoe Wim de Jong (1922-2012) op de slotdag van het Nederlands kampioenschap 1956 zijn eerste nationale titel veiligstelde door in een kolkende hekstellingpartij de geduchte R.C. Keller te verslaan. Ook in de jaren 1960-1962 schreef De Jong het Nederlands kampioenschap op zijn naam, meestal met groot vertoon van macht.


Slechts één enkele keer spande het erom. Zo zou oud-kampioen Freek Gordijn in de dying seconds van het NK 1961 op gelijke hoogte zijn gekomen wanneer hij Bom niet in gewonnen stand remise had aangeboden... Maar in 1960 en 1962 veroverde De Jong de titel op haast net zo soevereine wijze als hij in 1956 had gedaan. In beide gevallen finishte hij met een voorsprong van twee punten op zijn naaste belager (in 1960 was dat Jan Bom, in 1962 Ed Holstvoogd), waarbij niet onvermeld mag blijven dat De Jong in 1962 zelfs al na de voorlaatste ronde verzekerd was van titelprolongatie.


In dat toernooi van 1962 introduceerde De Jong in zijn duel met Bakhuizen een speltype dat in het laatste kwart van de jaren zestig, dankzij de legendarische partij Sjtsjogoljev-Bronstring 1967, mateloos populair zou worden: de onvoltooide hekstelling! Maar De Jong maakte minstens zoveel indruk met de partij die hij won van Herman van Silfhout, na Geert van Dijk de tweede speler die de provincie Gelderland destijds mocht afvaardigen.


De Jongs zege op Van Silfhout kwam tot stand in een van weerskanten scherp en ambitieus opgezette Hoogland-partij waarin De Jong, in zijn rol van omsingelaar, al snel maximale spanningen wist op te roepen. Op het hoogtepunt van de strijd, dat in dit uitzonderlijke geval al na 24 zetten werd bereikt, besliste hij de partij met een prachtige combinatie.


Van Silfhout-W. de Jong


NK 1962


1.33-28 18-23 2.39-33 12-18 3.44-39 7-12 4.31-27 20-24 5.37-31 14-20 6.49-44 10-14 7.34-29 23x34 8.40x29 5-10 9.27-22 18x27 10.31x22 24-30 (benut een extra mogelijkheid die hij na bijvoorbeeld 9.41-37 1-7 10.46-41 níet had gehad) 11.35x24 19x30 12.44-40 30-35 13.50-44 16-21 14.41-37 21-26 15.40-34 20-25 16.45-40!? 14-19!? 17.29-23!? (niet alleen De Jong, ook Van Silfhout legt eer in met de principiële wijze waarop hij het gevecht aangaat) 17...10-14 18.36-31 15-20 19.31-27


Zie diagram 1


19...11-16!? 20.22x11 16x7!? (met de afruil van wits eerste voorpost wordt een actie tegen het vijandelijke stuk op 23 voorbereid) 21.46-41 20-24! 22.34-29 (op 22.41-36 had zwart óf een klaverblad-opsluiting ingenomen met 22...24-30 dan wel 22...24-29 23.33x24 19x30, óf met 22...13-18 de aanval tegen 23 ingezet) 22...24-30! 23.29-24!? (dit is inderdaad te prefereren boven 23.40-34? 13-18! 24.44-40 35x44 25.39x50 30x39 26.33x44 8-13/4-10 enz.) 23...12-17!? 24.27-22?


De beslissende fout. Natuurlijk was 24.24-20?? sowieso taboe (24...19-24 en 25...30-34 +), en zelfs na 24.41-36? 7-11! had wit niet meer onder materiaalverlies uit gekund. Maar 24.40-34! was, ook na de decorwisseling 24...17-22 enz., redelijk speelbaar geweest.


24...7-11!! 25.40-34


Alle andere zetten waren wit op schijfverlies komen te staan. Zoals 25.41-36 8-12! 26.36-31!? en nu eerst het temporiserende 26...1-7!!, waarna er geen afdoende parade meer is tegen (27.31-27) 27...13-18! 28.24x13 18x29 29.33x24 30x8.


Zie diagram 2


De tekstzet maakt evenwel een daverende damzet mogelijk:


25...26-31!! 26.37x26 17-21! 27.26x17 14-20! 28.24x15 (geen werkelijke keus) 28...13-18!! 29.22x24 11x22 30.28x17 30x46


Het meest elegante vervolg had nu uit een handreiking bestaan. In plaats daarvan speelde wit ongekend lang door (31.34-29 9-13 32.29-24 13-18 33.24-20, 34.47-41, 35.33-28 en 36.39x28...), maar op de 48ste zet werd De Jong alsnog met de overwinning gefeliciteerd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden