Nogal wat zeelieden heten Mohammed

De Amerikaanse autoriteiten hebben last van paranoia en willekeur, zo luidt het in havenkringen. De scheepvaart is de dupe van de strenge controle op moslimzeelieden....

'Een middelste naam als Bin van een bemanningslid kan al tot enorme problemen leiden', zegt Johan Odvar Odfjell van Jo Tankers in het Noorse Bergen. 'Onze schepen worden in Amerikaanse havens minutieus en langdurig onderzocht, er komen gewapende bewakers van het havenbedrijf aan boord, niemand mag van het schip af. Of er worden tevoren al domweg geen visa verstrekt. Het is voor ons een drama.'

Jo Tankers, een van de grootste chemische tankerbedrijven ter wereld, heeft sinds 11 september 2001 'meerdere' incidenten gehad met bemanningsleden uit moslimlanden. De Amerikaanse havenautoriteiten hebben het vooral voorzien op Indonesiërs. Reden voor Jo Tankers om, net als het Ridderkerkse bedrijf Moerman, Indonesische bemanningen te vervangen door Filipijnen.

'Ontzettend treurig', zegt Odfjell. 'We hebben het hier over goede mensen die loyaal voor ons werkten en in wie wij vele jaren training hadden zitten.'

De problemen in Amerikaanse havens hebben niets van doen met zwarte lijsten of gerechtvaardigde verdenkingen, benadrukt ook Ed Sarton van de Federatie van Werknemers in de Zeevaart (FWZ). 'Ze worden al om hun voornaam er uitgepikt. En er heten er nogal wat Mohammed.'

Iets dergelijks overkwam Jo Tankers recent. Het bedrijf was gedwongen gewapende bewaking te accepteren. Even later volgde de rekening van het havenbedrijf: 50 duizend dollar. Na protest moest uiteindelijk altijd nog 16 duizend dollar worden overgemaakt. 'Vergis je niet', zegt Odfjell: 'Dat is ook voor ons een hoop geld. En dat vanwege een naam.''

In havenkringen wordt gesproken over regelrechte paranoia en stuitende willekeur bij de Amerikaanse autoriteiten. Vooral bij het 'superministerie' voor veiligheid, het Department of Homeland Security, is de angst voor aanslagen door moslimterroristen enorm.

Sinds 11 september wijst de ene na de andere topman op de enorme gevaren die juist de intensieve scheepvaart op de VS met zich meebrengt. Bijna de helft van de Amerikaanse import gebeurt via schepen. Het grootste gevaar is dat daar een kernbom tussenzit.

'Vorig jaar kwamen vier Pakistani niet terug van walverlof', zegt Simon Bennett van de internationale koepel van reders ISF. 'De paniek die dat veroorzaakte! Terwijl ze gewoon even zoek waren, zoals zo vaak gebeurt.'

Ook zou de scheepvaart van alle veiligheidsmaatregelen bepaald niet altijd veiliger worden. Vooral kapiteins van chemische tankers worden uiterst zenuwachtig van grote geweren aan boord. 'Ze vragen zich af wat zo'n bewaker daarmee van plan is, als er wat gebeurt', zegt John Bainbridge van de Internationale Zeeliedenfederatie ITF. 'Schieten, aan boord van zo'n schip? In een haven?'

'Het heeft allemaal te maken met racisme en vooroordelen', zegt Bainbridge. 'Maar we snappen het wel. Het gaat over enorme bedragen.'

'De kosten van alle veiligheidsmaatregelen in het kielzog van 11 september worden nu al geschat op twee miljard dollar', zegt Kees Marges, internationaal secretaris van de ITF. 'En alles wordt nog verder aangescherpt.'

Reders als Moerman en Jo Tankers hebben hun vertrouwen in een spoedige oplossing verloren. De FWZ gelooft nog in een nieuw, internationaal erkend identiteitsbewijs voor zeelieden. Maar de komst ervan duurt nog zeker een jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden