Nog zijn de oorlogsgraven in goede staat

Eindeloze rijen witte grafstenen blinken in de herfstzon. Alleen de bladeren van de Canadese eiken bevuilen het gemaaide gazon van de oorlogsbegraafplaats in Groesbeek....

De Brit uit Manchester is al 23 jaar in dienst van de Oorlogsgravencommissie van het Gemenebest, dat onder voorzitterschap van Groot-Brittannië alleen al in Europa een half miljoen graven van geallieerde soldaten beheert. Sinds twaalf jaar draagt Jones vanuit Groesbeek de verantwoordelijkheid over zo'n achttienduizend graven in Nederland. Hij ziet er op toe dat de doorsnede van de grafzerken 45 centimeter blijft, zoals is vastgelegd in de statuten van de Oorlogsgravencommissie uit 1917. Hij zorgt ervoor dat in september - als de veteranen Groesbeek bezoeken - de bloemen dezelfde kleuren hebben als de parachutes die in 1944 tijdens operatie Market Garden boven Nederlandse bodem zweefden. En samen met zijn rechterhand, de Schot Malcolm Alcock, traint hij het Nederlandse personeel. Ook zij moeten het plantenschema van botanicus Gertrude Jekyll onder de knie krijgen.

Het werk van de begraafplaatshovenier behelst meer dan alleen onkruid wieden en grafzerken aanharken. De hovenier moet zijn vak met precisie en volgens de Britse traditie uitvoeren. En dat wordt in gevaar gebracht door een bezuinigingsoperatie van de Oorlogsgravencommissie.

De commissie wil korten op de buitenlandtoelage van de 77 Britse hoveniers die wereldwijd de oorlogskerkhoven van het Gemenebest verzorgen. Door de bezuinigingen - sommigen verliezen eenderde van hun inkomen - voelen de hoveniers zich gedwongen hun baan op te geven en terug te keren naar hun vaderland.

Jones kan als gescheiden man zijn somberheid weglachen: 'Ik ben liever arm tussen mijn eigen mensen dan in het buitenland.' Alcock (31) uit Glasgow kan dat niet zo gemakkelijk. Vier jaar geleden kwam hij met zijn Schotse vrouw, 2-jarig zoontje en pasgeboren dochter naar Nijmegen. Hij voorzag een 'uitdagende en eervolle carrière'. Die is wellicht een kort leven beschoren als hij ruim zestienduizend gulden moet inleveren. 'Mijn kinderen spreken vloeiend Nederlands. We willen niet weg.'

Het is oneerlijk, vindt zijn baas Jones, want de mensen met de laagste lonen gaan er het hardst op achteruit. Alcock toont snoevend een artikel over de directeur van de War Graves Commission die volgens The Mirror jaarlijks negentigduizend pond verdient.

In Groot-Brittannië heeft het onheil dat de tuiniers boven het hoofd hangt veel commotie veroorzaakt. Vakbondsleiders, oorlogsweduwen en enkele parlementsleden zijn voor hen in de bres gesprongen. Afgelopen vrijdag liet de commissie weten de bezuinigingsoperatie te heroverwegen.

Jones en Alcock voelen zich gesterkt door de steun van overzee. Tegelijkertijd zijn de tekenen daar dat de commissie het onderhoud wil overhevelen naar lokale werknemers. Al jaren worden de plekken van Britten die met pensioen gaan opgevuld door locals.

Hoe erg is dat? De niet-Britten kunnen de tuintechnieken leren, maar tradities zitten in het bloed, legt Jones uit. De hovenier moet wel weten dat hij op 11 november (herdenkingsdag van de twee Wereldoorlogen) een klaproos op zijn revers behoort te dragen. Ook moet hij een afvaardiging van Sioux-Indianen ontvangen die een vredespijp wil roken om de geesten van gesneuvelden te eren.

'Soms zijn we net sociaal werkers', zegt Jones. 'We vangen veel nabestaanden op die het graf van een familielid zoeken. Omdat de meeste gasten Brits of Candadees zijn, vinden zij het prettig dat iemand in hun eigen taal hen te woord staat.'

Daarnaast kan het werk van de Britse hovenier ook erg spannend zijn. Dat blijkt als Jones en Alcock een geheimzinnige krans ontdekken bij de muur waarin de namen zijn gegrafeerd van grafloze soldaten. 'S', staat er bijgekrabbeld. 'Dat is het symbool van de SAS, de geheime Britse militaire eenheden', roept Jones enthousiast. 'Dit is al de tweede binnen ruim een jaar', vult Alcock opgewonden aan. Jones: 'Dat heb ik in die 23 jaar niet eerder meegemaakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden