ReportageKloosterschip

Nog voor Nieuwjaar moet dit Georgisch-orthodoxe kloosterschip de haven van Vlissingen uitvaren

Het kerkschip Elia II met opvarenden: de abt Abibos, zusters van de Georgisch-orthodoxe kerk en enkele gasten. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nog voor Nieuwjaar moet het Georgisch-orthodoxe kloosterschip Elia II de Vlissingse haven verlaten. Het schip dat al twee jaar in Vlissingen ligt, wordt opgeknapt, maar de tijd is op, stelt de Zeeuwse gemeente. Vader Abibos, zuster Nino en moeder-overste Elizabeth verkeren sindsdien in onzekerheid.

Tussen de machtige vissersboten in de haven van Vlissingen valt het kleinste jongetje van de klas het meest op. Het is de grijs gelakte Elia II, een kleur die overloopt in het grijze zeewater en de grijze regenlucht. Geen vissersnetten te bespeuren op deze boot, wel een gouden kruis op de voorplecht en een kapel op het achterdek.

In de warm gestookte kajuit heeft vader Abibos, in zwarte habijt en hoofddeksel, zijn rijzige gestalte op een houten bankje gewurmd. Hij is een afgevaardigde van ‘Zijne Heiligheid en Zaligheid’ Elia II, de spiritueel leider van de Georgisch-orthodoxe kerk, naar wie de boot is vernoemd. Zijn entourage bestaat uit zuster Nino (25), moeder-overste Elizabeth (42) en drie vrouwelijke gasten. Allen van top tot teen gehuld in het zwart, hun gezichten ernstig en sereen. Op de grond ligt hond Laima, die gedurende het hele gesprek uitgestrekt zal liggen snurken op het ritme van het kraken van de kajuit.

De kapel van de Elia II, waarbinnen hard wordt gewerkt aan de frescoschilderingen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Uitvaren

Vermoedelijk nog voor Nieuwjaar moet de Elia II uitvaren. Geen vrijwillige keuze, maar een bevel van de gemeente. Vader Abibos zou volgens wethouder Els Verhage bij aankomst in de haven hebben aangekondigd ongeveer een jaar nodig te hebben om de Elia II in gereedheid te brengen als varend klooster – want dat is wat het beoogt te zijn. Inmiddels zijn twee jaar verstreken.

De gemeente kneep meermaals een oogje dicht. Totdat afgelopen zomer tijdens een stormachtige nacht brand uitbrak op de bijboot van de Elia II. ‘Toen werd duidelijk dat de vader en de twee zusters niet alleen werkten aan boord, maar er ook regelmatig overnachtten’, aldus Verhage. Dit is volgens haar alleen in specifieke situaties toegestaan. De gemeente kreeg bovendien de indruk dat Abibos bezig was met het vestigen van een kerk in de haven, wat eveneens niet is toegestaan.

Conclusie: Abibos en de zusters mochten niet langer op de boot slapen en moeten nog voor het einde van dit jaar de trossen losgooien. ‘Als de gemeente alle regels zou naleven, dan zou de haven hier leeg zijn’, zegt Abibos met een zachte Vlaamse tongval. Hij voelt zich onbegrepen. Het is nooit zijn bedoeling geweest een kerk te vestigen, beweert hij. En al helemaal niet om plaatselijke inwoners te bekeren. Zijn kloosterschip heeft tot doel geloofsgenoten in Europa te bedienen. Naar schatting zijn dit er zo’n zevenhonderd. ‘Wij willen dat zij een plek hebben om het kloosterleven te ervaren. Om samen te bidden, te eten en te rusten. De diensten die we houden zijn in het Georgisch.’

De abt, de zusters en enkele gasten aan boord. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Antwerpen

Vader Abibos (44) kwam op 22-jarige leeftijd uit Georgië naar Nederland. Aanvankelijk om zijn broer op te zoeken, die was uitgevlogen om te ontsnappen aan het Sovjet-bewind dat aan religie geen ruimte  gaf. Zijn broer is uiteindelijk teruggekeerd naar Georgië en leidt daar een sober monnikenbestaan. Abibos bleef. Hij werkte zich op tot priester en stichtte een kloostergemeenschap in Antwerpen, waarvan ook Nino en Elizabeth deel uitmaken.

Toen het plan werd opgevat een varend klooster te beginnen, zochten ze naar een geschikte boot die uiteindelijk werd gevonden bij een particulier. Die had het vaartuig ooit gekocht van Rijkswaterstaat. Een gepensioneerde vriend in Vlissingen bood vervolgens aan te helpen met het opknappen van de Elia II, die in slechte staat verkeerde. En zo kwam het dat een priester en twee zusters van de Georgisch-orthodoxe kerk met hun schip aanmeerden in de Zeeuwse haven.  

Na de vertraging, onder meer opgelopen door de brand, is de Elia II bijna gereed voor vertrek. De slaaphutten beneden zijn ingericht, er is verwarming aangelegd, een waterleiding, isolatie. Het beoogde gastenverblijf, naast de machinekamer, bestaat nu nog uit een kale, naar stookolie geurende ruimte. Maar dat is van later zorg. Eerst moet de kapel af. 

Voor de frescoschilderingen – precisiewerk dat groot vakmanschap vereist – zijn twee Georgiërs ingevlogen. Tien uur per dag staan ze op een ladder. Kwast in de hand, nek gebogen. Ze verwachten nog twee maanden nodig te hebben, maar de tijd lijkt hen nu in te halen. Vader Abibos hoopt vurig dat hij zijn boot voor Nieuwjaar ergens anders kan aanleggen, zodat de klus kan worden afgemaakt.

De fresco’s op het plafond van het schip. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Alternatieve slaapplek

Intussen hebben de drie een alternatieve slaapplek gevonden. Henri en Heleen (‘liever geen achternaam in de krant’), een stel uit Vlissingen, lazen in de Provinciale Zeeuwse Courant over de problemen van Abibos en de zusters, en besloten spontaan te helpen. Preciezer gezegd: Henri besloot dat. ‘Mijn man heeft nogal een goede inborst’, zegt Heleen. Zelf is ze wantrouwiger van aard. Met een lichte frons kijkt ze toe hoe Henri het door hem opgestelde huurcontract aan zuster Nino overhandigt, die snel wat berekeningen doet op haar smartphone. ‘Ze kunnen tot volgend jaar zomer voor een symbolisch bedrag van één euro in de woning van mijn moeder’, vat Henri de overeenkomst samen. ‘Die staat nu toch leeg. Het leken me lieve mensen, dus ik dacht: waarom ook niet.’

De huurovereenkomst wordt beklonken met een rondleiding. Vooral de fresco's in de kapel vallen in de smaak. ‘Prachtig hè’, roept Heleen, terwijl ze foto’s maakt. Tot slot wordt de stuurhut getoond, ‘de mannelijkste ruimte’, stelt vader Abibos  vast. Hij knikt naar de strijkplank die naast het indrukwekkende roer staat opgesteld en kijkt Nino quasi streng aan. Of ze de was voortaan ergens anders kan doen. 

Om de Elia II te kunnen besturen, heeft Abibos meerdere vaarbewijzen behaald. Ook deed hij, net als de zusters, een cursus marifonie om op zee te kunnen communiceren. Als hij zijn ogen sluit, ziet hij zichzelf al naar het Italiaanse Bari of Venetië varen, zijn grijze baard wapperend in de wind. Gevraagd of hij zijn thuisland Georgië weleens mist, schudt hij zijn hoofd. ‘Dat laat ik niet toe. Ik voel me hier nodig. Dat gevoel is zo sterk, sterker dan al het andere.’  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden